โครงการวิจัย เรื่อง การเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้อย่างมีส่วนร่วมในการเพาะเลี้ยงปูนิ่ม บ้านตันหยงเปาว์ ตำ บลท่ากำชำ อำ เภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี สัญญาเลขที่ RDG53S0019 มีวัตถุประสงค์หลัก เพื่อศึกษาถึงรูปแบบและการดำเนินการที่เหมาะสมในการเพาะเลี้ยงปูนิ่มในพื้นที่ ชายฝั่งทะเลจังหวัดปัตตานี และเพื่อสร้างกระบวนการในการเรียนรู้อย่างมีส่วนร่วมให้กับทีมวิจัยและ สมาชิกในชุมชนในการเพาะเลี้ยงปูนิ่ม อันจะนำไปสู่การร่วมกันพัฒนาอาชีพเสริมของชุมชนในอนาคต ผลการวิจัยพบว่า 1. ในด้านรูปแบบและการดำเนินการที่เหมาะสมในการเพาะเลี้ยงปูนิ่ม ในพื้นที่ ชายฝั่งทะเลจังหวัดปัตตานีนั้น ทางทีมวิจัยได้มีการสังเคราะห์องค์ความรู้ที่มีอยู่ในชุมชน โดยการ ถอดบทเรียนของชุมชน มีผู้อาวุโส ผู้รู้เกี่ยวกับการเลี้ยงปูทะเลมาร่วมพูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็น ซึ่ง ทำให้ทีมวิจัยได้มองเห็นแนวทางในการหารูปแบบและวิธีการในการเพาะเลี้ยงปู รวมทั้งมีการศึกษา ข้อมูลการเพาะเลี้ยงปูนิ่มเพิ่มเติมจากเอกสาร ตำรา และการไปศึกษาดูงานจากฟาร์มเพาะเลี้ยงที่ประสบ ผลสำเร็จแล้วในพื้นที่อื่นๆ จนทีมวิจัยสามารถสังเคราะห์ความรู้ได้ในระดับหนึ่งว่า การเพาะเลี้ยงปูนิ่ม ผ่านรูปแบบต่างๆในอดีตที่ผ่านมา พบว่า รูปแบบต่างๆที่เคยใช้ทั้งการเลี้ยงปูในแกลลอนน้ำมัน การเลี้ยง ปูในบ่อดิน ฯลฯ ไม่เหมาะสมกับพื้นที่ที่ทำการวิจัย เพราะปูมีจำนวนลดลง เนื่องจากปัจจัยหลายๆอย่าง เช่น ปูมีการกินกันเอง สภาพน้ำที่เปลี่ยนแปลงไป ปูไม่ทนต่อสภาพแวดล้อมและอุณหภูมิที่ไม่คงที่ได้ และการเลี้ยงปูมีปัญหาจากปัจจัยที่ไม่สามารถควบคุมได้อยู่หลายประการโดยเฉพาะปัจจัยเกี่ยวกับน้ำ ทั้ง น้ำขุ่น น้ำใส น้ำขึ้น น้ำลง ล้วนมีความสัมพันธ์กับการเจริญเติบโตของปูเป็นอย่างมาก ดังนั้นทางทีมวิจัยจึงได้มีการหารูปแบบและวิธีการใหม่ที่มีความเหมาะสมกับลักษณะทาง กายภาพของชุมชน โดยปฏิบัติการจริงในการเพาะเลี้ยงปูนิ่มในลำคลองธรรมชาติพร้อมๆไปกับการศึกษา ข้อมูลการเจริญเติบโตของปู การให้อาหาร การลอกคราบ การตายของปู และการตลาดโดยทีมวิจัยจะใช้ วิธีการสังเกต การทดลอง และบันทึกการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในแต่ละระยะในแบบบันทึก จนเกิดการ พัฒนาเป็นรูปแบบที่เหมาะสมในการเพาะเลี้ยงปูนิ่มซึ่งนำไปสู่การสร้างอาชีพเสริมที่มีความเมาะสมกับ พื้นที่ที่ทำการวิจัย ค 2. การสร้างกระบวนการเรียนรู้อย่างมีส่วนร่วมให้กับทีมวิจัยและสมาชิกในชุมชนในการ เพาะเลี้ยงปูนิ่ม ซึ่งทีมวิจัยมีการเพาะเลี้ยงปูนิ่มพร้อมๆกับการสร้างการเรียนรู้อย่างมีส่วนร่วม ที่ผ่านการ ทดลองซ้ำแล้วซ้ำเล่าและการลองผิดลองถูก ซึ่งเป็นการสร้างกระบวนการเรียนรู้ที่ดีให้กับชุมชนให้มีการ รู้จักการแก้ไขปัญหาและการจัดการกับปัญหาที่เกิดขึ้นได้ นอกจากนั้นการสร้างกระบวนการเรียนรู้ที่ดี อย่างหนึ่งในระหว่างการเพาะเลี้ยงปูนิ่ม คือ การบันทึกผลการเพาะเลี้ยง เนื่องจากการเพาะเลี้ยงที่ได้มีการ บันทึกข้อมูลต่างๆทำให้ชาวบ้านสามารถเห็นผลในการเพาะเลี้ยงอย่างชัดเจน เป็นกระบวนการในการ สร้างการเรียนรู้เชิงประจักษ์ ซึ่งนำไปสู่การวางแผนและการแก้ไขปัญหาที่จะเกิดขึ้นในอนาคตข้างหน้าได้ นอกจากนี้ทางทีมวิจัยและสมาชิกในชุมชนได้เกิดการตระหนักร่วมกันว่าการเพาะเลี้ยงปูนิ่ม ไม่ได้ก่อให้เกิดประโยชน์เฉพาะกับกลุ่มคนที่เพาะเลี้ยงปูนิ่มเท่านั้น หากแต่ยังก่อให้เกิดประโยชน์ต่อ สมาชิกในชุมชนอีกด้วย กล่าวคือทำให้ปูมีราคาสูงขึ้น ชาวประมงพื้นบ้านไม่ต้องถูกกดราคาจากพ่อค้า คนกลาง ส่งผลให้ชาวประมงพื้นบ้านที่มีอาชีพในการจับปูมีรายได้ดีขึ้นด้วย -