วิทยานิพธ์ (คพ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

โครงการบ้านเอื้ออาทร เป็นโครงการจัดสร้างที่อยู่อาศัย เพื่อให้ผู้มีรายได้น้อยมีที่อยู่อาศัยเป็นของตนเองจำนวน 600,000 หน่วยทั่วประเทศ ตามนโยบายของรัฐบาล โดยมอบหมายให้การเคหะแห่งชาติเป็นผู้ดำเนินการ ภายใต้เงื่อนไขด้านต้นทุนในการจัดทำโครงการ บ้านเอื้ออาทรบึงกุ่มเป็นโครงการขนาดใหญ่ จำนวน 5,872 หน่วย การศึกษาเรื่องการจัดให้มีที่จอดรถและการใช้พื้นที่จอดรถในโครงการบ้านเอื้ออาทรบึงกุ่ม เป็นการศึกษาถึงความเหมาะสมและสอดคล้องของการจัดให้มีที่จอดรถกับพฤติกรรมการใช้พื้นที่จอดรถ เพื่อวิเคราะห์ทางเลือกในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น และเพื่อเป็นแนวทางการกำหนดนโยบาย มาตรฐานและข้อกำหนดในการจัดทำโครงการที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติต่อไป โดยศึกษาจากเอกสาร การสำรวจการจัดและการใช้ที่จอดรถในโครงการฯ การสอบถามผู้อยู่อาศัย การสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้อง และการประชุมร่วมกลุ่มผู้นำชุมชน ผลการศึกษาพบว่า โครงการบ้านเอื้ออาทรบึงกุ่มได้จัดให้มีที่จอดรถมากกว่าจำนวนที่กฎหมายและมาตรฐานที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติกำหนด โดยจัดให้มีที่จอดรถยนต์ 1,086 คัน จากการสำรวจพบว่า ในช่วงเวลาที่มีรถจอดสูงที่สุด มีรถยนต์ 2,025 คัน รถจักรยานยนต์และรถจักรยาน 2,520 คัน รถสามล้อและรถเข็น 268 คัน และมีรถรับจ้างสาธารณะ 10 คัน จึงปรากฏว่า (1) ที่จอดรถไม่เพียงพอกับจำนวนรถ และ (2) ไม่ได้จัดให้มีที่จอดรถสำหรับรถจักรยานยนต์ รถจักรยาน รถสามล้อ รถเข็น และรถบริการสาธารณะ ผู้อยู่อาศัยส่วนใหญ่ 80% มีรถในครอบครอง โดยส่วนใหญ่ 40% มีรถจักรยานยนต์และรถจักรยาน รองลงมา 23% มีรถยนต์ ส่วนใหญ่ 54.29% มีเหตุผลในการใช้รถเพื่อการประกอบอาชีพ โดยผู้อยู่อาศัยส่วนใหญ่ประกอบอาชีพรับจ้าง ค้าขาย ด้านพฤติกรรมในการจอดรถส่วนใหญ่มักจอดรถบริเวณหน้าอาคารที่พัก เพื่อความสะดวกและความปลอดภัยของรถ จากการจัดที่จอดรถและจากพฤติกรรมการจอดรถดังกล่าว ทำให้มีการจอดรถซ้อนคันบนผิวถนน กีดขวางทางจราจร รถจักรยานยนต์และจักรยาน จอดบริเวณทางขึ้น-ลงอาคาร บนทางเท้า รวมทั้งนำรถขึ้นจอดบริเวณทางเดินหน้าห้องพักอาศัย สำหรับรถสามล้อมีการใช้พื้นที่จอดรถผิดประเภท นำรถเข้าจอดในช่องจอดรถยนต์ และรถเข็นจอดบริเวณที่ว่างด้านข้างและด้านหลังอาคาร ก่อให้เกิดปัญหาการจราจรภายในโครงการ ความไม่สะดวกในการใช้ทางเข้า-ออกอาคาร ทางเดินเท้า ส่งผลให้เกิดความไม่สะดวกและไม่ปลอดภัยของผู้อยู่อาศัย ความไม่เป็นระเบียบเรียบร้อยของชุมชน โดยเฉพาะช่วงเวลา 20:00 น. ถึง 06:00 น. ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่มีปริมาณรถในโครงการมากที่สุดในรอบวัน จากการวิเคราะห์หาแนวทางในการแก้ปัญหาที่จอดรถใน โครงการบ้านเอื้ออาทรบึงกุ่ม ภายใต้ข้อจำกัดทางด้านพื้นที่และงบประมาณ มี 3 แนวทาง คือ (1) การบริหารจัดการที่จอดรถและการจัดระบบการจราจรเพื่อการใช้พื้นที่จอดรถได้อย่างมีประสิทธิภาพ (2) การจำกัดปริมาณรถในโครงการ โดยการออกกฎระเบียบสำหรับผู้ใช้ที่จอดรถในโครงการ และการเพิ่มทางเลือกในการเดินทางของผู้อยู่อาศัย (3) การเพิ่มจำนวนที่จอดรถ โดยการปรับเปลี่ยนพื้นที่ส่วนกลางและการเหลื่อมเวลา ซึ่งต้องอาศัยการศึกษาผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมเพื่อหาข้อสรุปต่อไป ในการออกแบบวางผังที่จอดรถ ควรออกแบบให้สอดคล้องกับพฤติกรรมการใช้รถและประเภทรถของผู้อยู่อาศัย รวมถึงการจัดให้มีที่จอดรถสาธารณะ และออกแบบให้สามารถแยกต้นทุนค่าก่อสร้างที่จอดรถออกจากต้นทุนค่าก่อสร้างรวม เพื่อการบริหารจัดการและการคิดภาระค่าใช้จ่ายกับผู้ใช้ที่จอดรถได้ ในการกำหนดนโยบาย รูปแบบ องค์ประกอบ โครงการที่อยู่อาศัย ควรจัดให้มีสาธารณูปโภค สาธารณูปการ ที่มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับวิถีชีวิตและพฤติกรรมของผู้อยู่อาศัยกลุ่มเป้าหมาย แต่หากมีวัตถุประสงค์เพื่อต้องการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและวิถีชีวิตของผู้อยู่อาศัย ให้เป็นไปตามหลักปรัชญาแห่งความพอเพียง จำเป็นต้องมีมาตรการ กฎระเบียบ หรือองค์ประกอบด้านต่างๆ และการบริหารจัดการมารองรับเพื่อให้เห็นผลเป็นรูปธรรมได้