วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2518

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นการศึกษาการดำเนินนโยบายต่างประเทศของไทยต่อมหาอำนาจตะวันตกในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยได้ทำการค้นคว้าและวิเคราะห์ถึงเหตุและผลที่รัฐบาลไทยยอมรับสัมพันธไมตรีและตกลงทำสนธิสัญญาทางพระราชไมตรีและการพาณิชย์กับประเทศตะวันตก 2 ชาติคือ สนธิสัญญาเบอร์นีกับอังกฤษ พ.ศ.2369 และสนธิสัญญา พ.ศ.2375 กับสหรัฐอเมริกา ทั้งๆ ที่ในรัชกาลนี้รัฐบาลไทยยังคงไม่ไว้วางใจประเทศตะวันตก และดำเนินนโยบายของตนอย่างระมัดระวัง โดยเกรงว่าประเทศตะวันตกจะถือโอกาสขยายอิทธิพลทางการเมืองของตนเข้าแทรกแซงในประเทศไทย การที่ในรัชกาลนี้ตระหนักถึงความจำเป็นที่จะยอมรับสัมพันธไมตรีกับประเทศตะวันตกนั้น ไม่อาจถือได้ว่าเป็นจุดเปลี่ยนของการดำเนินนโยบายต่างประเทศของไทยต่อประเทศตะวันตกทั้งหมด หากเป็นเพียงก้าวแรกที่จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในการดำเนินวิเทโศบายของไทยในเวลาต่อมา ซึ่งอาจถือได้ว่าเป็นการดำเนินนโยบายต่างประเทศสมัยใหม่ต่อประเทศตะวันตก วิทยานิพนธ์แบ่งเป็น 5 บท ไม่รวมบทนำและบทสรุป บทนำ กล่าวถึงสาเหตุและความสำคัญของปัญหา จุดมุ่งหมายในการวิจัย ปัญหาและประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากการวิจัย บทที่ 1 ศึกษาประวัติความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทยกับประเทศตะวันตกตั้งแต่สมัยอยุธยาตลอดจนถึงสมัยต้นรัตนโกสินทร์ก่อนรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อเป็นการปูพื้นฐานให้เข้าใจถึงความสัมพันธ์และนโยบายต่างประเทศของไทยต่อประเทศตะวันตกที่รัฐบาลไทยยึดถือปฏิบัติสืบต่อกันมา บทที่ 2 อธิบายลักษณะการค้าต่างประเทศของไทยในสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์ เพื่อช่วยให้เข้าใจถึงการดำเนินนโยบายต่างประเทศของไทยเด่นชัดขึ้น เนื่องจากรัฐบาลในสมัยนั้นยึดเอาผลประโยชน์ทางการค้าเป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่งในการกำหนดนโยบายต่างประเทศของไทย บทที่ 3 และ 4 กล่าวถึงการดำเนินนโยบายต่างประเทศของไทยต่ออังกฤษ โดยจะศึกษาถึงเหตุผลที่อังกฤษส่งคณะทูตของตนเดินทางเข้ามาขอเปิดสัมพันธ์ไมตรีและเจรจากับไทย ตลอดจนเหตุผลและนโยบายของรัฐบาลไทยที่ยอมรับสัมพันธไมตรีของอังกฤษ โดยจะนำสถานการณ์ทางเศรษฐกิจและการเมืองระหว่างประเทศมาตีความเพื่อวิเคราะห์นโยบายของรัฐบาลไทยในรัชกาลนี้ต่ออังกฤษ บทที่ 5 กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา และนโยบายต่างประเทศของไทยต่อสหรัฐอเมริกาทั้งในระยะต้นและปลายรัชกาลนี้ บทสรุป สรุปผลของการดำเนินนโยบายต่างประเทศของไทยต่อมหาอำนาจตะวันตกที่เข้ามาติดต่อ