วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2527

วิทยานิพนธ์นี้มีจุดมุ่งหมายที่จะรวบรวมและศึกษาเรื่อง พระรถ-เมรี ในประเทศไทย ทั้งที่เป็นวรรณกรรมลายลักษณ์และวรรณกรรมมุขปาฐะ รวมทั้งนิทานต่างชาติที่มีเค้าโครงเรื่องคล้ายคลึงกับเรื่อง พระรถ-เมรี ของไทย เพื่อให้เห็นถึงความแพร่หลายของเรื่องและเปรียบเทียบเรื่อง พระรถ-เมรี สำนวนต่าง ๆ เพื่อหาที่มาของเรื่องนี้ จากการศึกษาพบว่าเรื่อง พระรถ-เมรี เป็นเรื่องที่แพร่หลายมากเรื่องหนึ่ง มีทั้งร้อยแก้วและร้อยกรองและเป็นที่รู้จักกันในทุกภาคของประเทศ นอกจากนี้ยังพบนิทานต่างชาติหลายเรื่องที่มีเค้าโครงเรื่องคล้าย พระรถ-เมรี ของไทย โดยเฉพาะนิทานอินเดีย นิทานลังกา นิทานอาหรับ นิทานไทยใหญ่ และนิทานลาว แสดงว่าเรื่อง พระรถ-เมรี เป็นวรรณกรรมที่ไทยได้รับอิทธิพลมาจากต่างประเทศ โดยแพร่เข้ามาในรูปของนิทานมุขปาฐะและเพิ่มเติมอนุภาครวมทั้งดัดแปลงรายละเอียดจนกลายเป็นนิทานพื้นบ้านพื้นเมืองแบบไทย ๆ ยังมีเรื่อง พระรถ-เมรี ของภาคเหนืออยู่อีกเป็นจำนวนมากตามวัดต่าง ๆ ในรูปของคัมภีร์ใบลานและยังไม่ได้ปริวรรต จึงสมควรที่จะนำมาศึกษาอย่างละเอียด นอกจากนี้น่าจะมีการรวบรวมและศึกษาเปรียบเทียบวรรณกรรมท้องถิ่นเรื่องอื่น ๆ ทำนองเดียวกับเรื่อง พระรถ-เมรี ด้วย