ในการศึกษานี้เฮมิเซลลูโลสของรำข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 และข้าวสีนิล ถูกสกัดด้วยน้ำ ร้อนและสารละลายด่าง จากนั้นนำมาคัดแยกส่วนตามระดับความเป็นกรด โดยส่วนต่างๆที่ได้นำมา ศึกษาสมบัติทางเคมีกายภาย โดยรำข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 มีปริมาณความชื้น โปรตีน ไขมัน และเถ้าคือ 9.25%, 10.16%, 18.57% และ 8.47% ตามลำดับ ส่วนรำข้าวพันธุ์สีนิลมีปริมาณร้อยละ ของความชื้น โปรตีน ไขมัน และเถ้าคือ 9.21%, 11.98%, 18.17% และ 5.98% ตามลำดับ เมื่อนำรำ ข้าวมากำจัดน้ำมัน โปรตีน และแป้งออก จะเหลือปริมาณรำข้าว 70% จากการสกัดเฮมิเซลลูโลส ออกจากรำข้าวด้วยน้ำร้อน พบว่าได้ปริมาณเฮมิเซลลูโลสคิดเป็น 0.45% และ 0.75% ของน้ำหนักรำ ข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 (WM) และข้าวสีนิล (WH) ตามลำดับ ส่วนปริมาณเฮมิเซลลูโลสที่สกัดได้ ด้วยสารละลายด่าง คิดเป็น 7.40% และ 8.02% ของน้ำหนักรำข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 (AM) และ ข้าวสีนิล (AH) ตามลำดับ และเมื่อแยกเฮมิเซลลูโลสที่สกัดด้วยสารละลายด่าง ออกตามระดับความ เป็นกรดด้วย anion exchange column (DEAE) ออกเป็น 2 ส่วน ได้ปริมาณเฮมิเซลลูโลสส่วนที่เป็น กลาง และส่วนที่เป็นกรด ของรำข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 คือ 4.38% (AM-neutral) และ 12.28% (AM-acid) ตามลำดับ และของรำข้าวพันธุ์ข้าวสีนิล คือ 5.42% (AH-neutral) และ 14.65% (AHacid) ตามลำดับ จากการศึกษาการกระจายขนาดโมเลกุลของเฮมิเซลลูโลส ด้วย Size exclusion chromatography พบว่าน้ำหนักโมเลกุลเฉลี่ยโดยน้ำหนัก (Mw) ของ WM, AM, AM-neutral และ AM-acid คือ 35.10x104, 82.66 x104, 82.32x104 และ 47.51x104 กรัมต่อโมล และของ WH, AH, AH-neutral และ AH-acid คือ 47.78 x104, 81.92 x104, 84.05 x104 และ 59.83 x104 กรัมต่อโมล ตามลำดับ จากนั้นนำไปศึกษาหาชนิดของน้ำตาลที่เป็นองค์ประกอบด้วย HPAEC-PAD พบว่าเฮมิ เซลลูโลสที่สกัดด้วยน้ำร้อนมีปริมาณน้ำตาลกลูโคสสูงที่สุด รองลงมาคือ กาแลกโตส อะราบิโนส และ ไซโลสตามลำดับ เฮมิเซลลูโลสที่สกัดด้วยสารละลายด่างทั้งหมดมี น้ำตาลอะราบิโนสและไซโลสเป็น หลัก แต่มีสัดส่วนของน้ำตาลอะราบิโนสต่อไซโลส (Ara/Xyl) ต่างกัน โดยเฮมิ-เซลลูโลสส่วนที่เป็น กรด จะมี Ara/Xyl สูงกว่าเฮมิเซลลูโลสที่สกัดด้วยสารละลายด่าง และส่วนที่เป็นกลาง ตามลำดับ จากการย่อยด้วย endo-xylanase พบว่าเฮมิเซลลูโลสที่สกัดด้วยสารละลายด่างทั้งหมดของทั้งสอง สายพันธุ์ มีขนาดโมเลกุลที่เล็กลง แสดงว่าเฮมิเซลลูโลสกลุ่มนี้มีโครงสร้างสายหลักเป็นไซแลนที่ต่อ กันด้วยพันธะชนิดเบต้า-1,4 (β-1,4) ส่วนที่สกัดด้วยน้ำร้อนไม่พบการเปลี่ยนแปลง In this study, hemicelluloses from Khao Dawk Mali 105 and Si Nin rice brans were extracted by hot-water and alkaline solution and then fractionated based on acidity. Each fraction was investigated their physicochemical properties. Khao Dawk Mali 105 crude rice bran contained 9.25%, 10.16%, 18.57% and 8.47% in moisture, protein, fat and ash, respectively; whereas, those of Si Nin crude rice bran were 9.21%, 11.98%, 18.17% and 5.98%,respectively. After removing fat, protein, and starch, the weight of purified rice bran was 70% of the original weight. The yields of hot-water extractable hemicellulose from Khao Dawk Mali 105 (WM) and Si Nin (WH) rice brans were 0.45% and 0.75% of purified rice brans, respectively. The yields of alkaline extractable hemicellulose from Khao Dawk Mali 105 (AM) and Si Nin (AH) rice brans were 7.40% and 8.02% of purified rice brans, respectively. The alkaline extractable hemicelluloses were fractionated into 2 fractions (neutral and acid) by aninon exchange column (DEAE). The yield of neutral and acid hemicellulose fractions from Khao Dawk Mali 105 rice bran were 4.38% (AM-neutral) และ 12.28% (AM-acid), respectively. The yield of neutral and acid hemicellulose fractions from Si Nin rice bran were 5.42% (AH-neutral) and 14.65% (AH-acid), respectively. According to molecular weight distribution of hemicelluloses by size exclusion chromatography, the weight-average molecular weight (Mw) of WM, AM, AM-neutral, and AM-acid were 35.10x104, 82.66 x104, 82.32x104 และ 47.51x104 g/mole, respectively. The weight-average molecular weight (Mw) of WH, AH, AH-neutral, and AH-acid were 47.78 x104, 81.92 x104, 84.05 x104 และ 59.83 x104 g/mole, respectively. According to sugar moiety of extracted rice bran hemicellulose by HPAEC-PAD, glucose was the highest sugar found in hot-water extractable hemicellulose followed by galactose, arabinose, and xylose. In contrast, arabinose and xylose were the major sugars found in all alkaline extractable hemicellulose fractions. The ratio of arabinose to xylose (Ara/Xyl) in hemicellulose was varied among fractions. The acid hemicellulose had a higher Ara/Xyl ratio than the alkaline extractable and neutral hemicelluloses, respectively. After incubating with endo-xylanase, the molecular weight of all alkaline extractable hemicellulose from bran of both rice varieties decreased indicating that the chain of these hemicelluloses were composed of xylose linked by β-1,4 bonding. However, there was no change in the molecular weight of hot water extractable hemicelluloses after incubating with endo-xylanase.