วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2527

วัตถุประสงค์ของการวิจัย การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชนวิธีการดำเนินการ ปัญหาและอุปสรรค ตลอดจนนำเสนอรูปแบบการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชนของกลุ่มวิทยาลัยครูภาคใต้ วิธีดำเนินการวิจัย ตัวอย่างประชากรที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ได้แก่อาจารย์ที่ปฏิบัติงานอยู่ในวิทยาลัยครู 5 แห่งภาคใต้ คือ วิทยาลัยครูสุราษฎร์ธานี วิทยาลัยครูนครศรีธรรมราช วิทยาลัยครูภูเก็ต วิทยาลัยครูสงขลา วิทยาลัยครูยะลา โดยการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย คิดเป็นร้อยละ 34.37 ของประชากรทั้งหมด เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 3 ชนิด คือ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และแบบสำรวจ โครงการการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน แบบสอบถามได้แจกไปทั้งสิ้น 262 ฉบับ ได้แบบสอบถามคืนมา 219 ฉบับ คิดเป็นร้อยละ 84.42 สัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน จำนวน 16 ท่านและวิเคราะห์โครงการการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชนทั้งสิ้น 155 โครงการ การวิเคราะห์ข้อมูล ใช้วิธีหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา สรุปผลการวิจัย ข้อมูลที่ได้จากการวิจัยครั้งนี้ มีผลสรุปได้ดังนี้ 1. เนื้อหาในการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน จากการวิจัยพบว่า เนื้อหาด้าน การศึกษาวิทยาลัยครูได้ให้บริการมากที่สุด รองลงไปคือด้านการเกษตร ด้านสังคมและวัฒนธรรม ด้านอนามัย และชีวิตครอบครัว ด้านเศรษฐกิจและด้านการเมืองการปกครอง 2. วิธีดำเนินการในการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน วิทยาลัยครูใช้ภาควิชาเป็นหน่วยงานหลักในการให้บริการชุมขนมากที่สุด รองลงไปใช้คณะวิชา และวิทยาลัย ส่วนวิทยาลัยครูร่วมกับหน่วยงานอื่นยังมีน้อย การให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชนของวิทยาลัยครูยังไม่มีหน่วยงานที่ทำหน้าที่ประสานงาน ทั้งภายในและภายนอกสถาบัน ข้อค้นพบที่เสริมข้อมูลดังกล่าวคือ อาจารย์วิทยาลัยครูมีความเห็นว่า ควรมีศูนย์หรือคณะกรรมการรับผิดชอบ ทำหน้าที่ประสานงานในการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน วิทยาลัยครูควรมีเป้าหมายในการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน เพื่อให้ประชาชนช่วยเหลือตนเองได้ มีความเป็นอยู่ดีขึ้น ช่วยแก้ไขปัญหาสังคม และตระหนักในความสำคัญของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อาจารย์ส่วนใหญ่มีความคิดเห็นว่า ควรนำอาจารย์ไปสู่ชนบทมากขึ้น โดยที่โครงการการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชนที่เป็นอยู่พบว่า วิทยาลัยให้บริการอยู่ภายในมากกว่าภายนอกสถาบัน 3. ลักษณะการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน จากการวิจัยพบว่า วิทยาลัยครูใช้วิธีฝึกอบรมหรือประชุมปฏิบัติการ การสาธิต ทดลอง และการเผยแพร่ความรู้ทางสื่อมวลชนอาจารย์วิทยาลัยครูได้ปฏิบัติมาก ส่วนการบรรยายปฏิบัติในระดับปานกลาง 4. ผู้ให้บริการ จากการวิจัยพบว่า อาจารย์จากภาควิชาต่างๆ ให้บริการทางวิชาการมากที่สุด รองลงไปคือกลุ่มอาจารย์และนักศึกษาร่วมกันให้บริการ ส่วนกลุ่มอาจารย์บริการร่วมกับบุคคลอื่นยังมีน้อย ในด้านของผู้รับบริการ จากการวิจัยพบว่า กลุ่มที่สำคัญที่สุดคือ ครูประจำการ และบุคลากรทางการศึกษา รองลงไปเป็นกลุ่มนักเรียนนักศึกษา และกลุ่มเกษตรกร ส่วนกลุ่มผู้ประกอบธุรกิจและกรรมกรผู้ใช้แรงงานยังได้รับบริการจากวิทยาลัยครูน้อยกว่ากลุ่มอื่นๆ 5. ปัญหาและอุปสรรคในการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน จากการวิจัยพบว่างบประมาณเป็นปัญหาและอุปสรรคที่สำคัญอันดับที่ 1 ในการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน นั่นคืองบประมาณที่ได้จากทางราชการ จากผู้รับบริการ และผู้บริจาค ซึ่งมีจำกัดมาก ทำให้ขาดงบประมาณในการดำเนินงาน ปัญหาและอุปสรรคอันดับที่ 2 คือ ขาดการประสานงานระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เป็นสาเหตุทำให้การทำงานซ้ำซ้อน และขาดการสื่อสารระหว่างหน่วยงานจึงเกิดความสิ้นเปลืองทรัพยากร ปัญหาและอุปสรรคอันดับที่ 3 ผู้บริหารยังไม่ได้ให้ความสำคัญเกี่ยวกับด้านการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชนเท่าทีควร บางครั้งขาดการสนับสนุนทางด้านทรัพยากร ทำให้กลุ่มผู้บริการขาดขวัญและกำลังใจ 6. รูปแบบในการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน จากการวิจัยพบว่า วิทยาลัยครูควรเป็นศูนย์กลางในด้านวิชาการของชุมชน โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามาศึกษาหาความรู้และใช้ประโยชน์อย่างเต็มที่ และเป็นผู้เผยแพร่ความรู้ทั่วไปแก่ประชาชนข้อเสนอแนะ 1. วิทยาลัยครูกำหนดเป้าหมายที่แน่ชัดในการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชนโดยจัดเป็นศูนย์กลางทางวิชาการแก่ชุมชน เพื่อให้ประชาชนสามารถช่วยเหลือตนเองได้ มีความเป็นอยู่ดีขึ้น และช่วยแก้ปัญหาสังคม นอกจากนั้น วิทยาลัยครูควรหาวิธีดำเนินงานเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าว 2. ในการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชนควรเน้นการปฏิบัติจริงให้มากขึ้น โดยใช้วิธีการฝึกอบรม หรือประชุมปฏิบัติการ สาธิต หรือทดลอง เพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ 3. ควรจัดตั้งองค์กรกลางขึ้น เพื่อทำหน้าที่ประสานงาน ประชาสัมพันธ์ และเป็นแหล่งข้อมูลในการให้บริการทางวิชาการแก่ชุมชน เพื่อให้การดำเนินงานด้านนี้มีประสิทธิภาพนั่นคือ ลดความซ้ำซ้อน ใช้ทรัพยากรได้อย่างประหยัดและคุ้มค่า เพื่อให้สามารถบริการตรงตามเป้าหมายที่วางไว้