วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2527

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเกตและวิเคราะห์พฤติกรรมปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียน และพฤติกรรมทางสังคมของนักเรียนระดับปฐมวัย พร้อมทั้งเปรียบเทียบพฤติกรรมดังกล่าวระหว่างศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมการพัฒนาชุมชน กรมอนามัยและกรมการศาสนา และศึกษาความสัมพันธ์ของพฤติกรรมปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียนกับพฤติกรรมทางสังคมของนักเรียน ตัวอย่างประชากรที่ใช้ในการวิจัยเป็นครูและนักเรียนในศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมการพัฒนาชุมชน 13 โรง กรมอนามัย 6 โรงและกรมการศาสนา 5 โรง โรงละ 1 ห้องเรียน การรวบรวมข้อมูลใช้แบบสังเกตซึ่งคณะผู้วิจัยได้สร้างขึ้น 2 แบบคือ 1) แบบสังเกตพฤติกรรมปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียนระดับปฐมวัยที่ดัดแปลงมาจากแบบวิเคราะห์พฤติกรรมปฏิสัมพันธ์ของแฟลนเดอร์ส (Flanders’ Interaction Analysis Categories) โดยเก็บรวบรวมข้อมูลที่เป็นพฤติกรรมปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียน ห้องเรียนละ 5 วัน ๆ ละ 40 นาที 2) แบบสังเกตพฤติกรรมทางสังคมของนักเรียนระดับปฐมวัย ใช้เก็บรวบรวมข้อมูลที่เป็นพฤติกรรมทางสังคมของนักเรียนห้องเรียนละ 10 คน โดยสังเกตนักเรียนทีละคนตลอดทั้ง 5 วัน ๆ ละ 10 นาที แล้ววิเคราะห์ข้อมูลโดยโปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป SPSS (Statistical Package for Social Sciences) โดยใช้ Subprogram ANOVA ในการเปรียบเทียบพฤติกรรมปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียนและพฤติกรรมทางสังคมของนักเรียน และใช้ Subprogram Crosstabulation ในการหาความสัมพันธ์ของพฤติกรรมปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียน กับพฤติกรรมทางสังคมของนักเรียน ผลการวิจัย 1. พฤติกรรมปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียนเปรียบเทียบระหว่างศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมการพัฒนาชุมชน กรมอนามัยและกรมการศาสนาส่วนใหญ่ไม่มีความแตกต่างกัน พฤติกรรมที่เกิดขึ้นมากคือนักเรียนตอบสนองทางวาจา ครูใช้คำสั่งทางวาจา มีเพียงพฤติกรรมครูบรรยายทางท่าทางและทางวาจาพร้อมกันเพียงพฤติกรรมเดียวเท่านั้นที่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .05กล่าวคือศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมการพัฒนาชุมชนมีค่าเฉลี่ย 192.2819 ศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมอนามัยมีค่าเฉลี่ย 191.7211 และศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมการศาสนามีค่าเฉลี่ย 62.3917 2. พฤติกรรมทางสังคมของนักเรียน เปรียบเทียบระหว่างศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมการพัฒนาชุมชน กรมอนามัยและกรมการศาสนา ส่วนใหญ่ไม่มีความแตกต่างกัน พฤติกรรมที่เกิดขึ้นมากได้แก่ พฤติกรรมเล่นกับเพื่อน คุยกับเพื่อน ช่วยผู้อื่นทำงานหรือเล่น มีเพียงพฤติกรรม 2 พฤติกรรมเท่านั้นที่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .05 คือ พฤติกรรมเอาของเพื่อนมาทำหรือใช้โดยที่เพื่อนไม่อนุญาต ก้าวก่ายสิทธิของผู้อื่นและพฤติกรรมไม่โต้ตอบเพื่อนเมื่อเพื่อนรังแก ยอมเพื่อนเมื่อเพื่อนก้าวก่าย กล่าวคือ พฤติกรรมเอาของเพื่อนมาทำหรือใช้โดยที่เพื่อนไม่อนุญาต ก้าวก่ายสิทธิของผู้อื่นนั้น ในศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมการพัฒนาชุมชนมีค่าเฉลี่ย 3.5205 ศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมอนามัยมีค่าเฉลี่ย 3.4198 ศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมการศาสนามีค่าเฉลี่ย 7.8168 และพฤติกรรมไม่โต้ตอบเพื่อนเมื่อเพื่อนรังแก ยอมเพื่อนเมื่อเพื่อนก้าวก่ายในศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมการพัฒนาชุมชนมีค่าเฉลี่ย 2.6077 ศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมอนามัยมีค่าเฉลี่ย 2.2296 ศูนย์เด็กปฐมวัยของกรมการศาสนามีค่าเฉลี่ย 5.0655 3. พฤติกรรมปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียน และพฤติกรรมทางสังคมของนักเรียนมีความสัมพันธ์กัน 12 คู่ ส่วนใหญ่เป็นความสัมพันธ์กันในทางบวก จากความสัมพันธ์ที่ค้นพบนี้แสดงให้เห็นว่า ถ้าครูใช้อิทธิพลทางตรงซึ่งประกอบด้วยพฤติกรรมครูใช้คำสั่งทั้งทางตรงและทางอ้อม ทางท่าทางอยู่ในระดับสูง นักเรียนจะมีพฤติกรรมพึ่งผู้อื่น ขอความช่วยเหลือจากผู้อื่นอยู่ในระดับสูงด้วย และถ้าครูมีพฤติกรรมยอมรับความคิดเห็นและนำความคิดเห็นของนักเรียนไปใช้ทางวาจาอยู่ในระดับสูง นักเรียนจะมีพฤติกรรมสั่ง บอก แนะนำผู้อื่นอยู่ในระดับสูงด้วย