วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2527

งานวิจัยนี้ศึกษาการใช้คำลักษณนามในภาษาไทยโคราช ซึ่งพูดที่หมู่บ้านบึงทับปรางค์ ตำบลกระโทก อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา เพื่อดูว่าคำลักษณนามที่ใช้ในหมู่บ้านดังกล่าวมีอะไรบ้าง มีความหมายอย่างไร และใช้แตกต่างกันหรือไม่ อย่างไรในผู้พูดภาษาไทยโคราชที่มีอายุและอาชีพต่างกัน วิธีการที่ใช้ในการวิเคราะห์คือการวิเคราะห์องค์ประกอบ (componential analysis) ผู้วิจัยกำหนดความหมายของคำลักษณนามแต่ละคำโดยดูจากคำนามที่เกิดร่วม และแสดงความหมายของคำลักษณนามในรูปของอรรถลักษณ์หรือองค์ประกอบทางความหมาย ผลการวิเคราะห์แสดงว่า คำลักษณนามในภาษาไทยโคราชที่ใช้ในหมู่บ้านดังกล่าว สามารถแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ๆตามอรรถลักษณ์ที่สำคัญได้ 10 ประเภท ซึ่งแตกต่างกันตามอรรถลักษณ์ เช่น มีชีวิต ไม่มีชีวิต เป็นอวัยวะ เป็นพาหนะ และมีรูปทรงกลม มีรูปยาว เป็นต้น สำหรับการใช้คำลักษณนามพบว่า จำนวนคำลักษณนาม และการปรากฏร่วมกับคำนามของคำลักษณนามในผู้พูดที่มีอายุและอาชีพแตกต่างกัน มีความแตกต่างกัน นอกจากนั้นผู้วิจัยยังพบว่าปัจจัยสำคัญที่ทำให้การใช้คำลักษณนามแตกต่างกันไป ได้แก่ การมองวัตถุต่างมิติกันของผู้พูดภาษา การเปลี่ยนแปลงในตัวภาษาไทยโคราชเอง และผลของการที่ภาษาไทยโคราชสัมผัสกับภาษาไทยกลาง