วิทยานิพนธ์ (คพ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

ชุมชนเขายี่สาร เป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญทางด้านประวัติศาสตร์ ประเพณีและวัฒนธรรม มีวิถีชีวิตการอยู่อาศัยที่มีเอกลักษณ์ ในจำนวนที่อยู่อาศัยในชุมชน 140 หลัง พบว่าที่อยู่อาศัยที่มีเอกลักษณ์อยู่จำนวน 81 หลัง ส่วนใหญ่มีสภาพทรุดโทรม เนื่องจากอายุ ความเก่าแก่ มีปัญหาในการอยู่อาศัย เป็นที่มาของการศึกษาถึงความพร้อมของผู้อยู่อาศัยในการฟื้นฟูที่อยู่อาศัยในชุมชนและทัศนคติที่มีต่อการฟื้นฟูที่อยู่อาศัยเชิงอนุรักษ์ โดยศึกษาจากลักษณะทางกายภาพของที่อยู่อาศัย ลักษณะทางเศรษฐกิจ สังคม และทัศนคติของผู้อยู่อาศัยเพื่อนำมาวิเคราะห์ความพร้อมในการฟื้นฟูที่อยู่อาศัยภายในชุมชนเขายี่สาร จากการศึกษาพบว่า ปัจจัยภายในของชุมชนเองที่ส่งเสริมให้เกิดความพร้อมในการฟื้นฟูที่อยู่อาศัย ได้แก่ 1) ด้านกายภาพมีที่อยู่อาศัยในชุมชนร้อยละ 29 เป็นที่อยู่อาศัยที่มีเอกลักษณ์ 2) การอยู่อาศัยที่มีความผูกพันแบบเครือญาติส่งผลให้เกิดความร่วมมือได้ง่ายขึ้นหากมีการพัฒนาโครงการเกี่ยวกับการฟื้นฟูที่อยู่อาศัย 3) ผู้อยู่อาศัยในชุมชนร้อยละ 71 พร้อมที่จะให้ความร่วมมือหากเกิดการฟื้นฟูที่อยู่อาศัย 4) กิจกรรมทางด้านประเพณี วัฒนธรรม และความศรัทธาในศาสนาเป็นศูนย์รวมทางจิตใจทำให้ชุมชนเกิดความสามัคคี 5) ชุมชนมีภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบสอดเทคนิคและวิธีการก่อสร้างเพื่อการปรับปรุง ฟื้นฟูที่อยู่อาศัย ปัจจัยภายนอกที่ส่งเสริมให้เกิดความพร้อมในการฟื้นฟูได้แก่ 1)มีหน่วยงานของรัฐและหน่วยงานทางวิชาการที่พร้อมให้การสนับสนุน 2)ยุทธศาสตร์และแผนพัฒนาของหน่วยงานที่ส่งเสริมให้เกิดการพัฒนา ส่วนปัจจัยที่เป็นอุปสรรคต่อความพร้อมในการฟื้นฟูที่อยู่อาศัยในชุมชนได้แก่ 1) ปัญหาเศรษฐกิจระดับครัวเรือนมีทุนไม่เพียงพอสำหรับการที่ฟื้นฟูที่อยู่อาศัย ด้วยตนเองได้ 2) ผู้อยู่อาศัยส่วนใหญ่นิยมเปลี่ยนแปลงรูปแบบที่อยู่อาศัยเป็นบ้านสมัยใหม่ ตามค่านิยมหรือเพื่อให้มีพื้นที่ใช้สอยตามความต้องการปัจจุบัน 3) อุปสรรคด้านต้นทุนในการปรับปรุงฟื้นฟูที่อยู่อาศัยโดยเฉพาะบ้านไม้มีราคาสูง 4) ขาดการสืบทอดความรู้ด้านเทคนิคการก่อสร้าง ปรับปรุง ซ่อมแซมบ้านไม้ ทำให้ผู้อยู่อาศัยขาดความรู้และขาดแคลนช่างฝีมือ ความพร้อมในการฟื้นฟูที่อยู่อาศัยในชุมชนเขายี่สาร มีโอกาสและความเป็นไปได้ “ปานกลาง” ดังนั้น การที่จะทำให้กระบวนการฟื้นฟูประสบผลสำเร็จต้อง 1)สร้างแรงกระตุ้นให้คนในชุมชนหันมาให้ความสำคัญกับการฟื้นฟูที่อยู่อาศัย ของตนให้ดีขึ้น 2)หาแนวทางในการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจเพื่อให้ผู้อยู่อาศัยมีทุนสำหรับการ ฟื้นฟูที่อยู่อาศัย 3) สนับสนุนให้มีการรวมกลุ่มเงินออมเพื่อการฟื้นฟูที่อยู่อาศัยในชุมชน 4)ในระยะแรกต้องอาศัยหน่วยงานภายนอก เช่น หน่วยงานท้องถิ่นและสถาบันการศึกษา ที่มีความเข้าใจในเป้าหมายอย่างถ่องแท้เป็นผู้จุดประกายให้กับชาวชุมชน 5) การพัฒนาต้องเป็นไปในรูปแบบของการมีส่วนร่วมเพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน