การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์หลัก 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาเส้นทางท่องเที่ยวในเขตชุมชนรอบกว๊านพะเยา 2) เพื่อศึกษาพฤติกรรมของกลุ่มผู้มาเยือน นักท่องเที่ยวที่มาในเขตชุมชนรอบกว๊านพะเยา และ 3) เพื่อจัดทาโปรแกรมสื่อความหมายในแหล่งท่องเที่ยวชุมชนรอบกว๊านพะเยาที่เห มาะสมกับภูมิทัศน์วัฒนธรรม กลุ่มตัวอย่างและผู้ให้ข้อมูลหลักในการศึกษามี 5 กลุ่มคือ 1) กลุ่มผู้เชี่ยวชาญในการประเมินศักยภาพของทรัพยากรการท่องเที่ยว จานวน 10 คน โดยใช้แบบประเมินศักยภาพทรัพยากร 2) กลุ่มตัวอย่างนักท่องเที่ยวและผู้มาเยือนชุมชนรอบกว๊านพะเยา จานวน 400 คน โดยใช้แบบสอบถาม 3) กลุ่มตัวอย่างที่เกี่ยวข้องกับด้านการส่งเสริมการท่องเที่ยว ด้านวัฒนธรรม ผู้บริหารหน่วยงานภาครัฐ ตัวแทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยว ผู้นาชุมชน และตัวแทนภาคเอกชน จานวน 76 คน โดยใช้แบบสอบถาม 4) ผู้เชี่ยวชาญในการประเมินศักยภาพในการสื่อความหมายของแหล่งท่องเที่ยว จานวน 10 คน โดยใช้แบบประเมินศักยภาพในการสื่อความหมาย 5) กลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับการท่องเที่ยว จานวน 86 คน โดยการประชาคม ผลการศึกษา พบว่า เส้นทางท่องเที่ยวในเขตชุมชนรอบกว๊านพะเยามี 3 เส้นทาง คือ เส้นทางท่องเที่ยวในย่านตัวเมืองพะเยา เส้นทางท่องเที่ยวชุมชนรอบกว๊านพะเยา และเส้นทางท่องเที่ยวเชื่อมโยงทางน้าในกว๊านพะเยา ผลการศึกษาด้านคุณลักษณะของเนื้อหาในการสื่อความหมาย พบว่า กลุ่มตัวอย่างต้องการข้อมูลที่ถูกต้องตรงตามความเป็นจริงมากที่สุด ในด้านความรู้ ความเข้าใจจากการสื่อความหมายในสถานที่ท่องเที่ยว มีความต้องการในด้านจุดเด่นหรือเอกลักษณ์ของแหล่งท่องเที่ยวมากที่สุด และกลุ่มตัวอย่างคิดว่าประโยชน์ของการสื่อความหมาย คือ การช่วยกระตุ้นให้นักท่องเที่ยวบารุงรักษาแหล่งท่องเที่ยวมากที่สุด ผลการศึกษาด้านคุณลักษณะของเครื่องมือในการสื่อความหมาย พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ต้องการมากที่สุด 3 ลาดับแรก คือ คู่มือนาเที่ยวมากที่สุด รองลงมาในด้านศูนย์บริการข้อมูลนักท่องเที่ยว และป้ายเครื่องหมายหรือสัญลักษณ์บอกทางไปยังแหล่งท่องเที่ยว และโปรแกรมสื่อความหมายในแหล่งท่องเที่ยวชุมชนรอบกว๊านพะเยาที่เหมาะสมกับภูมิทัศน์วัฒนธรรม มีแนวความคิดหลักในการสื่อความหมายนาเสนอผ่านตัวอักษรภาษาอังกฤษภายใต้คาว่า “PHAYAO” ได้ดังนี้ P = Power of culture พลังแห่งศิลปวัฒนธรรม H = Historic town ดินแดนแห่งประวัติศาสตร์ A = Aesthetic view ทัศนียภาพที่งดงาม Y = Youthful and healthy ความสดใสและความสมบรูณ์ของสุขภาพ A = Area of diversity ความหลากหลายของพื้นที่ O = Occupation of people อาชีพของผู้คน The three main objectives of this study are 1) to study route tour in the communities around Phayao Lake 2) to study the visitors’ behavior that travel around Phayao Lake and 3) to make the tourism interpretation program which is suitable with the cultural landscapes in the communities around Phayao Lake. The followings are five main informants: 1) ten of experts in the potential assessment of tourism resources 2) samples of four hundred visitors who travel around Phayao communities by using a questionnaire 3) seventy-six of samples who are involved with tourism promotion and culture, administrators of government sector, representatives of local administration, community leaders, and representatives of private sector by using a questionnaire 4) ten of experts in the potential assessment of tourism resources by using the potential assessment of interpretation 5) eighty-six of the stakeholders by using public hearing. The study shows that there are three route tours in the communities around Phayao Lake; Phayao downtown route, Phayao communities around Phayao Lake route and Water link route in Phayo Lake. The study result on the interpretation of content, it discovers that the samples would like to know the correct information the most. In terms of knowledge and understanding from the interpretation of tourist attraction aspect, the samples would like to know the highlight or the identity of the tourist attraction the most and the samples think that the benefit of the interpretation is to stimulate the visitors to maintain the tourist attractions the most. Regarding to the characteristics of the interpretation tool, it indicates that the three top most of the visitor’s needs are guidebook, tourist information center and guideposts for tourist attractions. In addition, the tourism interpretation program in the communities around Phayao Lake which is suitable for cultural landscapes with its concept presented through English words; “PHAYAO” as follows: P = Power of culture พลังแห่งศิลปวัฒนธรรม H = Historic town ดินแดนแห่งประวัติศาสตร์ A = Aesthetic view ทัศนียภาพที่งดงาม Y = Youthful and healthy ความสดใสและความสมบรูณ์ของสุขภาพ A = Area of diversity ความหลากหลายของพื้นที่ O = Occupation of people อาชีพของผู้คน