ทีมวิจัยของตำบลเกาะสุกรหรือในนามของกรรมการศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลเกาะสุกร อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรังนั้นเริ่มแรกเกิดขึ้นจากการส่งเสริมการสร้างอาสาสมัครคุ้มครองสิทธิและ เสรีภาพ ของกระทรวงยุติธรรม ตามภารกิจนโยบายยุติธรรมชุมชน ในปลายปี 2547 ตอนนั้นได้ส่ง ตัวแทนจากชุมชนจำนวน 12 คนเข้าร่วมอบรม แล้วก็มีการร่วมกิจกรรมซึ่งเป็นลักษณะเวทีอบรมเป็น ส่วนใหญ่อย่างต่อเนื่อง ในปี 2548-2549 ซึ่งตอนนั้นก็มีการอบรมที่เป็นโครงการผ่านพัฒนาการ อำเภอปะเหลียนด้วย แล้วก็ได้จัดเป็นชุดกรรมการระดับตำบลขึ้นแต่ไม่ได้ทำงานชุดนี้ก็ล่มไป จนกระทั่งในปี 2550 ทาง สกว.ตรังซึ่งก็ทำงานร่วมกับกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพมา ตลอดได้ลงพื้นที่มาพัฒนาทีมขึ้นมาใหม่ พร้อมทั้งทำโครงการส่งเสริมการจัดการปัญหาความขัดแย้ง โดยชุมชนมีส่วนร่วม จากนั้นก็ส่งตัวแทนทำกิจกรรมและร่วมประชุมกับทาง สกว.ตรังตลอด จนในปี 2551 เมื่อทาง สกว. ตรังมาพัฒนางานวิจัยทางทีมกรรมการของเกาะสุกรซึ่งก็เริ่มห่างหายไปก็ชักชวน กันมาจัดทีมกรรมการทำการเปิดศูนย์ยุติธรรมชุมชนตำบลเกาะสุกรขึ้น พร้อมคัดเลือกทีมวิจัยขึ้นมา อีกครั้ง ครั้งนี้ประกอบไปด้วยกลุ่มผู้นำฝ่ายปกครอง ฝ่ายบริหาร และผู้ที่เป็นแกนนำมีบทบาทในการ ดูแลปัญหาในชุมชน ในตอนแรกเมื่อได้รับการพัฒนาการทำงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นทางทีมกรรมการเองก็ไม่ได้ เข้าใจนัก แต่ที่ตั้งใจทำงานยุติธรรมชุมชนมาตลอดเพราะเห็นว่าเป็นงานที่ดี มีประโยชน์ และก็ทำอยู่ แล้วในชุมชน หากมีหน่วยงานส่งเสริมจะได้มีความเข้มแข็งมากขึ้น ตั้งแต่การพัฒนาทีมวิจัยครั้งแรกก็ ได้คัดเลือกหัวหน้าโครงการขึ้นมาโดยเลือกนางราตรี ปักษี เนื่องด้วยเป็นคนทำงานจริงจังและทุกคนก็ ให้ความเคารพนับถือ ขณะนั้นเป็นครูสอนอยู่โรงเรียนหาดทรายทอง (แต่ตอนนี้หลายๆคนตำแหน่ง หน้าที่ได้เปลี่ยนแปลงไป) การเริ่มทำงานวิจัยทีมทุกคนพร้อมเพรียงกันด้วยความเต็มใจเต็มที่จะทำงาน แต่กิจกรรมแรกหลังจากพี่เลี้ยงมาทำความเข้าใจและจัดเวทีชาวบ้านไปแล้วนั้นทำให้ทีมรู้ว่ายากมาก คือการเขียนบันทึกเรื่องราวการจัดการปัญหาความขัดแย้ง เพราะไม่รู้จะเขียนอย่างไร จะเก็บข้อมูลจาก ไหน เก็บไปทำไม จนกระทั่งพี่เลี้ยงมาช่วยฝึกวิเคราะห์เรื่องทำให้รู้ว่าเรื่องราวทุกเรื่องทำให้เกิดการ เรียนรู้หลายๆ ด้านที่มีประโยชน์ ทีมจึงฝึกบันทึกเรื่องจากตนเองก็ทำให้เขียนเป็นเรื่องเป็นราวได้ จากนั้นทีมวิจัยก็เริ่มวางแผนการเก็บข้อมูลได้เอง มีรูปแบบการเก็บบันทึกที่ทำให้สนุกและมีความสุข แล้วก็เริ่มเก็บบันทึกมาเรื่อยๆ แต่ใช้ระยะเวลาหลายเดือนทีเดียวกว่าจะได้ข้อมูลจนรู้สึกว่าพอใจ และ ช่วงเก็บบันทึกข้อมูลนี้เองก็ก่อเกิดผลอื่นๆ ตามมาระหว่างทางมากมาย เช่น เกิดความสัมพันธ์กับ เจ้าของข้อมูล อดีตผู้นำในชุมชน มีการประชุมแบบไม่เป็นทางการกันบ่อยๆ ต่อเนื่องทุกเดือนทำให้ เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูลปัญหาในชุมชน ทีมเกิดความสามัคคีมีความสัมพันธ์ที่ดีกว่าในอดีต เกิดความรู้เกี่ยวกับยุติธรรมชุมชน เห็นคุณค่าของการจัดการปัญหาในชุมชนด้วยชุมชนเอง อยากทำงาน เพื่อชุมชนมากยิ่งขึ้น ฯลฯ การจัดเวทีเพื่อสร้างการเรียนรู้ในชุมชนและร่วมกับหน่วยงานภายนอกทำให้ทีมเกิด ความมั่นใจมากยิ่งขึ้น เพราะชาวบ้านเริ่มรู้จักกรรมการศูนย์ฯ เริ่มเห็นความสำคัญของยุติธรรมชุมชน นอกจากนี้ก็ทำให้กรรมการศูนย์ฯ รู้จักหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมากขึ้น สามารถประสานงานเพื่อให้ความ ช่วยเหลือแก่ชาวบ้านได้ ได้เรียนรู้กฎหมายและกระบวนการยุติธรรม นอกจากนี้ยังเข้าใจบทบาทของ ตนเองผ่านการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง หรือที่เรียกว่าความรู้ภายในชุมชน โดยสรุปแล้วการทำงานเครือข่ายยุติธรรมชุมชนที่เริ่มตั้งแต่ปลายปี 2547 จนกระทั่งมา ทำงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นในปี 2551 รวมแล้วกว่า 6 ปี ดูเหมือนเป็นระยะเวลาอันยาวนานสำหรับการ ทำงาน แต่การทำงานชุมชนนั้นเป็นงานที่ต้องใช้เวลา และต้องทำกันตลอดชีวิตหรือต้องถ่ายทอดกัน ไปรุ่นต่อรุ่นเสียด้วยซ้ำ คงยังไม่จบเพียงแค่นี้ ยังต้องได้รับการหนุนเสริมให้ทีมทำงานต่อเนื่อง ไม่เช่นนั้นสิ่งที่ทำมาทั้งหมดก็อาจจะหยุดหรือล่มไปอีก ดังนั้นจึงยังต้องได้รับการหนุนเสริมที่ดีจาก ทั้ง สกว. กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อเนื่องต่อไป