การวิจัยและพัฒนาด้วยกระบวนการวางแผนแม่บทชุมชนเริ่มตั้งแต่เวทีแรก รู้จักตนเอง รู้จักผู้อื่น เวทีที่สอง ระบบยุติธรรมชุมชน (เวทีบทบาทตำรวจบ้านและการจัดการความขัดแย้ง-ข้อพิพาทในชุมชน) เวทีที่สาม การประชาพิจารณ์แผนแม่บท แผนแม่บทชุมชน และแผนยุติธรรมชุมชน ภายใต้สัญญาประชาคม กฎหมายชาวบ้าน และการปกครองตนเอง ทำให้ชุมชนบ้านกาศเกิดการร้อยรัดกัดขึ้นอย่างแน่นแฟ้น มีเจตจำนงทางการเมืองร่วมกัน จนนไปสู่การมีกลไกการจัดการตนเองด้วยทุนทางสังคมที่มีอยู่ คือ จารีตประเพณี กฎหมู่บ้าน ความสัมพันธ์อันดีของคนในชุมชน รูปธรรมที่เกิดขึ้นคือโครงการลดเหล้างานศพ ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการจัดงานศพ การจัดการความขัดแย้งในเรื่องข้อพิพาทป่าชุมชน การร่วมจับกุมผู้ลักลอบตัดไม้ที่สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทการปกป้องทรัพยากรป่าไม้ในชุมชน ปรากฏการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่ากรอบความรู้ของกระบวนการยุติธรรมชุมชน คือ อนาธิปัตย์ชุมชน กฎหมายชาวบ้าน กระบวนการวางแผนแม่บทชุมชน ภายใต้การมองความจริงว่าเป็นสัมพันธ์ ความจริงของกระบวนการยุติธรรมชุมชนควรเป็นความจริงที่ชุมชนสร้างขึ้นด้วยตนเอง มิใช่เป็นกระบวนการยุติธรรมชุมชนที่ฝ่ายรัฐเป็นผู้ดำเนินการ