วิทยานิพนธ์ (ภ.สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

เวียงเจ็ดลิน เป็นชุมชนโบราณที่สำคัญแห่งหนึ่งของเมืองเชียงใหม่ ตั้งอยู่ที่ราบเชิงดอยสุเทพ แต่เดิมพื้นที่เวียงเจ็ดลินเคยเป็นที่อยู่ของชุมชนพื้นเมืองที่เรียกว่า “ละว้า” หรือ “ลัวะ” มาก่อน ในช่วงที่เข้ามาในพื้นที่ ลัวะ ทำการขุดคูน้ำและคันดินสร้างที่อยู่อาศัยและเพื่อป้องกันข้าศึกโจมตี ในพุทธศตวรรษที่ 13 เวียงเจ็ดลินได้รับอิทธิพลทางพุทธศาสนา โดยปรากฏหลักฐานการสร้างวัดกู่ดินขาวไว้นอกกำแพงเวียงทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ และพบหลักฐานทางโบราณคดีที่สำคัญ เช่น พระพิมพ์ดินเผาแบบหริภุญไชย กระทั่งในปี พ.ศ. 1954 สมัยพญาสามฝั่งแกนแห่งราชวงศ์มังราย ได้บูรณะเวียงเจ็ดลินขึ้นใหม่เพื่อใช้เป็นสถานที่พักผ่อนในฤดูร้อน เนื่องจากสภาพธรรมชาติของดอยสุเทพที่มีความร่มรื่น และแหล่งน้ำของเวียงเจ็ดลินที่มีความใสสะอาดใช้ในการอุปโภคและบริโภค ต่อมาเวียงเจ็ดลินถูกลดความสำคัญลงเรื่อยมา จนกระทั่งปี พ.ศ. 2510 ความเจริญของเมืองเชียงใหม่ได้ขยายตัวเข้ามาในพื้นที่เพื่อใช้เป็นที่ตั้งของสถาบันราชการ สถาบันการศึกษาและชุมชนมาจนถึงปัจจุบัน จากการศึกษาและสำรวจพบว่า เวียงเจ็ดลินในปัจจุบันประสบปัญหาจากการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างไม่เหมาะสมของสถาบันราชการ สถาบันการศึกษาเพื่อสร้างอาคารขนาดสูงและมีสิ่งก่อสร้างอาคารประชิดกับแหล่งโบราณคดี มีการรุกล้ำ คูน้ำ-คันดินของชุมชนเพื่อสร้างที่อยู่อาศัย ส่งผลกระทบทำให้คูน้ำ-คันดิน และแหล่งขุดค้นทางโบราณคดี เสื่อมสภาพและถูกลดคุณค่าลง หากปล่อยให้มีการรุกล้ำไว้เช่นนี้ ในที่สุดจะไม่มีหลักฐานการเป็นชุมชนโบราณให้เห็นอีกต่อไป วิทยานิพนธ์นี้จึงเสนอแนวทางการพัฒนาภูมิทัศน์เวียงเจ็ดลิน เพื่อการอนุรักษ์เวียงเจ็ดลินให้คงหลักฐาน คูน้ำ-คันดิน โบราณสถาน และแหล่งแหล่งโบราณคดีและเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเพื่อการเรียนรู้ และมีการฟื้นฟูป่าไม้ในเวียงเจ็ดลินให้เป็นพื้นที่สีเขียว และเป็นสถานที่พักผ่อนที่สำคัญอีกแห่งของเมืองเชียงใหม่