วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

งานวิจัยเรื่อง "เครือข่ายการสื่อสารและการปรับตัวทางวัฒนธรรมของนิสิตโครงการแลกเปลี่ยน" มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงลักษณะ ปัญหาและอุปสรรคในการปรับตัวของนิสิตโครงการแลกเปลี่ยน เครือข่ายการสื่อสารและปัจจัยต่าง ๆ ทั้งในระดับบุคคลและระหว่างบุคคล ซึ่งมีผลต่อการปรับตัวของนิสิตโครงการแลกเปลี่ยน และแนวทางเพื่อช่วยในการปรับตัวของนิสิตโครงการแลกเปลี่ยน รูปแบบการวิจัยครั้งนี้เป็นงานวิจัยเชิงปริมาณและคุณภาพ มีการสำรวจด้วยแบบสอบถามและการสัมภาษณ์เชิงลึก กลุ่มตัวอย่างคือ นิสิตที่เข้าร่วมโครงการแลกเปลี่ยน ในต่างประเทศจำนวน 27 คน เพื่อนของนิสิตที่เข้าร่วมโครงการแลกเปลี่ยนจำนวน 81 คน เจ้าหน้าที่และอาจารย์ในมหาวิทยาลัยทั้งในและต่างประเทศจำนวน 4 คน ผลการวิจัยพบว่า 1. ลักษณะ การปรับตัวของนิสิตโครงการแลกเปลี่ยนพบว่า นิสิตส่วนใหญ่มีการปรับตัวโดยเน้นการปรับตัวให้เข้ากับวัฒนธรรมในประเทศที่นิสิตไปศึกษาแต่น้อยกว่าการคงความเป็นไทย โดยเฉพาะการเรียนรู้สำเนียงและภาษาของคนท้องถิ่น ส่วนขั้นตอนการปรับตัว นิสิตใช้เวลาในขั้นตอนต่าง ๆ ดังนี้ นิสิตส่วนใหญ่มีความรู้สึกตื่นเต้นกับสิ่งแวดล้อมใหม่ และขั้นตอนความตื่นตระหนกทางวัฒนธรรม อยู่ในช่วง 1-2 สัปดาห์ การเรียนรู้เกี่ยวกับประเพณีและวัฒนธรรมจะเฉลี่ยอยู่ในช่วง 4 สัปดาห์ ส่วนด้านปัญหาและอุปสรรคการปรับตัว พบไม่มากนัก ที่พบบ้างส่วนใหญ่เป็นปัญหาด้านความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้ศัพท์และสำเนียงท้องถิ่นและอคติต่อประเทศเจ้าบ้านก่อนเดินทางไปศึกษา 2. ด้านเครือข่ายการสื่อสาร พบว่า บทบาทของเครือข่ายสื่อสารทั้งไทยและต่างชาติในการช่วยเหลือนิสิตอยู่ในระดับสูง โดยนิสิตในโครงการแลกเปลี่ยน มีการสื่อสารกับคนไทยด้วยกันมากที่สุด ซึ่งมีบทบาทช่วยเหลือทางจิตใจและความรู้สึก (affective support) ส่วนบทบาทการช่วยเหลือด้านการเรียนและการทำงาน (instrumental support) นั้น นิสิตมีการติดต่อสื่อสารกับคนต่างชาติที่เรียนมหาวิทยาลัยเดียวกันมากที่สุด ทั้งนี้ ทักษะการสื่อสารระหว่างบุคคลของนิสิตอยู่ในระดับกลาง เช่นเดียวกับบุคลิกภาพเชิงบวกของนิสิตโครงการแลกเปลี่ยนและความสามารถในการใช้ภาษาอังกฤษ ทั้งนี้พบว่าบุคลิกภาพเชิงบวก มีผลต่อการปรับตัวของนิสิต สำหรับปัจจัยระดับบุคคลที่มีผลต่อการปรับตัวของนิสิตได้แก่แรงจูงใจของตัวนิสิตเองที่มีความคาดหวังในการต้องการที่จะเรียนรู้การใช้ชีวิตในต่างประเทศ ส่วนปัจจัยระหว่างบุคคลที่มีผลต่อการปรับตัวได้แก่เครือข่ายการสื่อสารที่เป็นคนไทย 3. แนวทางเพื่อช่วยในการปรับตัวของนิสิตโครงการแลกเปลี่ยน ได้แก่ ความพยายามในการทำความเข้าใจคนในวัฒนธรรมที่นิสิตไปศึกษา ความพยายามเรียนรู้ภาษาที่ใช้ในท้องถิ่นนั้น ๆ ความพยายามในการติดต่อสื่อสารกับคนท้องถิ่นมากขึ้น และความพยายามในการสังเกตพฤติกรรมที่คนท้องถิ่นปฏิบัติกันเพื่อเรียนรู้วิธีการปรับตัว