วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของมารดาวัยรุ่นในการสร้างความผูกพันกับบุตรช่วงปฐมวัยที่พักอาศัย ณ บ้านพักฉุกเฉิน สมาคมส่งเสริมสถานภาพสตรี ใน 3 ด้าน ได้แก่ กิจกรรมการเลี้ยงดูบุตร การสร้างบรรยากาศผูกพันกับบุตร และการปฏิสัมพันธ์กับบุตร และเพื่อศึกษาพฤติกรรมความผูกพันที่บุตรช่วงปฐมวัยมีต่อมารดาวัยรุ่น ประชากร คือ มารดาวัยรุ่นและบุตรช่วงปฐมวัย จำนวน 7 คู่ ที่พักอาศัย ณ บ้านพักฉุกเฉิน สมาคมส่งเสริมสถานภาพสตรี เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบประเมินตนเองและบุตร แบบสัมภาษณ์ แบบบันทึกและแบบสังเกต ผลการวิจัย ด้านกิจกรรมการเลี้ยงดูบุตร พบว่า มารดาทุกคนดูแลกิจวัตรประจำวันทั้งการรับประทานอาหาร การขับถ่าย การอาบน้ำและการนอนของบุตรด้วยความนุ่มนวลและตอบสนองทันทีอย่างสม่ำเสมอ มารดาส่วนใหญ่พูดคุยกับบุตรด้วยน้ำเสียงนุ่มนวลทุกครั้ง และเล่นร่วมกับบุตรสม่ำเสมอ ด้านการสร้างบรรยากาศผูกพันกับบุตร พบว่า มารดาทุกคนไม่ลงโทษบุตรด้วยความรุนแรง มารดาส่วนใหญ่มองหน้า สบตาและโน้มตัวอยู่ในระดับสายตาของบุตรทุกครั้งที่พูดคุยกับบุตร ยิ้มแย้มแจ่มใสกับบุตรตลอดเวลา ส่งเสริมความพยายามของบุตร ชื่นชมบุตรทุกครั้งที่ปฏิบัติได้ และบอกบุตรทุกครั้งเมื่อมารดาจะหายไปจากสายตาของบุตรหรือกำลังจะทำสิ่งต่างๆ กับบุตร ด้านการปฏิสัมพันธ์กับบุตร พบว่า มารดาทุกคนตอบสนองต่อความต้องการของบุตรทันทีทุกครั้ง มารดาส่วนใหญ่หยอกล้อ โอบกอดและสัมผัสบุตรสม่ำเสมอ ให้ความสนใจต่อการยิ้มทักทาย และเสียงหัวเราะของบุตรทุกครั้ง เมื่อบุตรแสดงอาการโกรธหรือต้องการความช่วยเหลือ มารดาส่วนใหญ่ให้ความสนใจและเข้าไปดูบุตรทันที คลุกคลีและใช้เวลาอยู่กับบุตรตลอดเวลา มารดาส่วนใหญ่พูดคุยกับบุตรด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล ใช้ถ้อยคำที่ชัดเจน ถูกต้องและไม่เร็วจนเกินไปกับบุตรทุกครั้ง และใช้คำพูดที่ไพเราะในการพูดคุยกับบุตร ด้านพฤติกรรมความผูกพัน พบว่า บุตรส่วนใหญ่แสดงพฤติกรรมความรู้สึกมั่นคงด้วยการตอบสนองหรือมีปฏิกิริยาโต้ตอบ แสดงอาการดีใจ ยิ้มทักทาย คืบ คลานหรือเดินเข้าหามารดา เมื่อมารดาพูดคุยหรือเล่นด้วย และบุตรส่วนใหญ่ไม่แสดงพฤติกรรมหลีกเลี่ยงและพฤติกรรมต่อต้านมารดา