อีควอล (Equol) จัดเป็นสารเมแทบอไลท์ชนิดหลักของไดด์ไซน์ (Daidzein) ซึ่งเป็นสารไอโซฟลาโวนส์ชนิดหลักที่พบในถั่วเหลืองที่ร่างกายสามารถสร้างได้มาจากการย่อยของแบคทีเรียชนิดจำเพาะที่อาศัยอยู่ในลาไส้และสามารถออกฤทธิ์คล้ายกับเอสโตรเจนโดยจับกับตัวรับจาเพาะต่อเอสโตรเจนได้ จากหลักฐานการวิจัยล่าสุดในปัจจุบันพบว่าอีควอลสามารถออกฤทธิ์ต้านการทางานของแอนโดรเจนได้ แต่อย่างไรก็ตามยังมีการวิจัยน้อยมากที่ตรวจสอบฤทธิ์ต้านแอนโดรเจนของอีควอลในสภาวะร่างกายต่อการทางานของต่อมพิทูอิทารีเมื่อเพศชายได้รับสารรบกวนการทางานของฮอร์โมนชนิดนี้ ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อตรวจสอบและประเมินฤทธิ์ต้านแอนโดรเจนของอีควอลต่อการแสดงออกของยีนในต่อมพิทูอิทารีของหนูแรทตัวเต็มวัยเพศผู้ (อายุ 3 เดือน จานวน 12 ตัวต่อกลุ่ม) ภายหลังการได้รับอีควอลโดยป้อนทางปากเข้าสู่กระเพาะอาหารโดยตรงเป็นระยะเวลาติดต่อกันนาน 5 วัน โดยใช้ฟลูตาไมด์ (Flutamide) เป็นสารอ้างอิง เนื่องจากฟลูตาไมด์จัดเป็นยาที่ออกฤทธิ์ต้านการทางานของแอนโดรเจนเพียงอย่างเดียว ผลการวิจัยพบว่าฟลูตาไมด์ให้ผลในลักษณะที่อยู่ในรูปแบบของการเป็นสารต้านฤทธิ์การทางานของแอนโดรเจนอย่างแรง กล่าวคือ ฟลูตาไมด์มีผลอย่างมีนัยสาคัญทาให้น้าหนักสดของทั้งต่อมลูกหมาก เซมินัล เวสิเคิล และอีพิดิไดมิสลดต่าลง และมีผลเพิ่มระดับของฮอร์โมน LH T และ DHT โดยไม่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงระดับของฮอร์โมน PRL ในขณะที่อีควอลให้ผลการออกฤทธิ์ที่มีลักษณะตรงกันข้ามกับของฟลูตาไมด์ นอกจากนี้ผลการวิจัยยังพบว่ากลไกการออกฤทธิ์ของอีควอลและฟลูตาไมด์ต่อการทางานของต่อมพิทูอิทารีนั้นต่างกันเนื่องจากทาให้เกิดแบบแผนของการเปลี่ยนแปลงในระดับการแสดงออกของยีนในต่อมพิทูอิทารีต่างกัน อันได้แก่ ยีน ER TERP-1 TERP-2 GnRH receptor และ gonadotropin subunits สรุปการวิจัยครั้งนี้ทาให้ได้รับข้อมูลจากผลการศึกษาในสภาวะร่างกายเป็นครั้งแรกที่แสดงให้เห็นว่าการให้หนูแรทตัวเต็มวัยเพศผู้ได้รับอีควอลแบบกึ่งเฉียบพลันโดยการป้อนทางปากเข้าสู่กระเพาะอาหารโดยตรงส่งผลทาให้เกิดรูปแบบการออกฤทธิ์ในลักษณะคล้ายเอสโตรเจนของอีควอลต่อการทางานของระบบต่อมไร้ท่ออย่างชัดเจน โดยอีควอลไม่แสดงกลไกการออกฤทธิ์ในลักษณะต้านฤทธิ์ของแอนโดรเจนต่อการทางานของต่อมพิทูอิทารีแต่อย่างใด ผลการวิจัยที่ได้รับจากฟลูตาไมด์ทาให้สามารถสรุปได้ว่าการให้หนูแรทตัวเต็มวัยเพศผู้ได้รับสารที่ต้องการทดสอบโดยการป้อนทางปากเข้าสู่กระเพาะอาหารโดยตรงเป็นระยะเวลาติดต่อกัน 5 วัน จัดเป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพในการตรวจสอบกลไกการออกฤทธิ์ในลักษณะต้านฤทธิ์ของแอนโดรเจนของสารที่ต้องการทดสอบต่อน้าหนักของอวัยวะที่เกี่ยวข้องกับการทางานของระบบสืบพันธุ์และตอบสนองต่อการออกฤทธิ์ของแอนโดรเจน ระดับของฮอร์โมนสืบพันธุ์ และการแสดงออกของยีนในต่อมพิทูอิทารี Equol, a major biologically active metabolite of the soy isoflavone daidzein, interacts with estrogen receptors, however, as suggested recently, equol may also exert antiandrogenic activity. Little efforts have been made to investigate the in vivo possible anti-androgenic impacts of equol on pituitary functions when male individuals are exposed to this endocrine disruptor. Therefore, we investigated the effects of equol on gene expression in the pituitary of adult male rats (3-month-old; n=12 per group) upon 5 days oral gavage treatment. As reference compound, the pure anti-androgenic drug flutamide was employed. The present findings revealed that flutamide displayed the typical and potent AR-antagonistic actions via significantly decreased ventral prostate, seminal vesicles and epididymides weights, increased levels of serum LH, T and DHT, without any alteration in serum PRL, whereas equol exerted opposite effects. The pituitary mechanisms involved in the effects of equol and flutamide are different due to their opposite changes in the profiles of ERα, TERP-1, TERP-2, GnRH receptor and gonadotropin subunits genes expression. Taken together, our findings demonstrate the first in vivo data that sub-acute oral exposure of equol at the doses applied revealed a clear-cut reproductive endocrine activity in adult male rats which is most likely to be estrogenic. Equol did not exert anti-androgenic effects on male rat pituitary functions. As demonstrated for flutamide, a short-term (5 days) oral administration is a powerful tool to characterize the putative anti-androgenic compounds with regards to the size of androgen-dependent organs, serum reproductive hormone levels, and pituitary gene expressions.