การวิจัยเรื่อง “การพัฒนารูปแบบการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานสำหรับสถาบันอุดมศึกษา” มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาสภาพและปัญหา รวมทั้งแนวทางแก้ไขในการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานสำหรับสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทยที่เป็นกรณีศึกษา และพัฒนารูปแบบการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานสำหรับสถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ โดยมีขอบเขตในการศึกษาที่ครอบคลุมหลักการและกระบวนการบริหารงบประมาณ ที่ประกอบด้วย การวางแผน การดำเนินงาน และการประเมินผล โดยใช้มาตรฐาน 7 ด้าน วิธีบริหารจัดการงบประมาณ และเงื่อนไขต่าง ๆ สถาบันอุดมศึกษาในการวิจัยครั้งนี้ ครอบคลุมสถาบัน อุดมศึกษาในกำกับของรัฐ 4 แห่ง จาก 4 ภูมิภาค ซึ่งเป็นกรณีตัวอย่างของการนำรูปแบบงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานไปใช้ในทางปฏิบัติจริง ผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้บริหารสถาบันอุดมศึกษา หัวหน้างาน/หัวหน้าฝ่าย บุคลากรและเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบงานด้านการวางแผน การเงินและงบประมาณ จากสถาบันที่เป็นกรณีตัวอย่าง เทคนิคที่ใช้ในการวิจัยคือ การวิจัยเชิงสำรวจ (Survey technique) กรณีศึกษา (Case study technique) และการศึกษาเพื่อตรวจสอบความเหมาะสมและความเป็นไปได้ รวมทั้งเงื่อนไขในการนำรูปแบบไปปฏิบัติ (Feasibility study) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ การวิเคราะห์เอกสาร (Document analysis) แบบสอบถาม (Questionnaire) และการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interviews) ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ ได้ข้อค้นพบที่สำคัญคือ รูปแบบการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานที่เหมาะสมสำหรับสถาบันอุดมศึกษา เป็นรูปแบบการบริหารงบประมาณเชิงบูรณาการ (Integrated Model) ซึ่งเชื่อมโยงผลผลิต(Outputs) /ผลลัพธ์ (Outcome) กับแผนกลยุทธ์ขององค์การ/หน่วยงาน ระบบงบประมาณที่ครอบคลุมการดำเนินงานตามมาตรฐานการเงินทั้ง 7 ด้าน (7 Hurdles) และวิธีการบริหารแบบรวมศูนย์ผสมผสานกับวิธีการบริหารแบบกระจายอำนาจเพื่อให้เกิดความสมดุล และสอดคล้องตามหลักธรรมาภิบาลที่เน้นหลักความโปร่งใส ตรวจสอบได้ หลักการกระจายอำนาจ และหลักการบริหารแบบมีส่วนร่วม รูปแบบดังกล่าวมี 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) แผนกลยุทธ์ ซึ่งมี 5 องค์ประกอบย่อย 2) ระบบงบประมาณ ที่เน้นการดำเนินงานตามมาตรฐานการเงินทั้ง 7 ด้าน (7 Hurdles) มี 3 องค์ประกอบย่อย 3) โครงสร้างการบริหารงบประมาณแบบบูรณาการ ซึ่งเน้นการกระจายอำนาจไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมากขึ้น มี 3 องค์ประกอบย่อย และ 4) เงื่อนไขการนำรูปแบบไปใช้ และปัจจัยสนับสนุน ได้แก่ ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหาร ความร่วมมือจากบุคลากรที่เกี่ยวข้องในทุกขั้นตอนของงานบริหารงบประมาณ การอบรมและพัฒนาบุคลากรให้มีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่ของแต่ละฝ่ายที่ต้องปฏิบัติในการบริหารงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน ระบบการกำกับติดตามและรายงานผลการดำเนินงาน รวมทั้งการนำข้อมูลจากรายงานไปใช้ในการปรับปรุงการวางแผนและการดำเนินการด้านงบประมาณให้สอดคล้องกับแผนกลยุทธ์ของสถาบันมากขึ้น This research aimed to study the state and problems as well as solutions in the administration of a performance-based budgeting system in the selected institutions of higher education in Thailand, and to develop an administrative model of performance-based budgeting for state autonomous universities. The scope of study was relevant to the principles and administrative process of budgeting comprising planning, operating and evaluating, based on 7 hurdles of standards for financial management, and the characteristics of budget management approaches including other related conditions. The selected institutions of higher education in this study were 4 representatives of state autonomous institutions of higher education from 4 regions, where the performance-based budgeting system was fully practised. The research informants consisted of university administrators, heads of division/section/unit and personnel and staffs in charge of planning, financial affairs and budgeting from the selected institutions. The research techniques applied in this study were surveys, a study of 4 selected cases and a feasibility study as well as conditions for the use of the developed model. The research instruments were document analysis, a questionnaire and in-depth interviews. In this study, the key research findings revealed that a proper administrative model of performance-based budgeting for institutions of higher education was an “integrated model” of budgeting which connected the outputs/outcome with the organization’s/unit’s strategic plan. The budgeting system was operated in accordance with 7 hurdles. The centralization-of-authority approach and the decentralization-of-authority approach were integrated to make a balance and to conform to the principles of good governance, focusing on transparency, accountability, decentralization of authority and participative management. This integrated model of performance-based budgeting consisted of 4 principal components: 1) a strategic plan comprising 5 subcomponents; 2) a budgeting system , emphasizing the operation in accordance with 7 hurdles, which comprised 3 subcomponents; 3) a structure of the integrated approach of budget management, focusing on the decentralization of authority to more offices/units concerned, that was composed of 3 subcomponents and 4) the conditions for implementation of the proposed model and the supporting factors comprising transformational leadership of the administrators, cooperation from the personnel concerned in each stage of budgeting, the training and development programmes to boost the personnel’s knowledge and understanding about the role and responsibility of each section/unit in charge of performance-based budgeting, as well as an efficient monitoring and reporting system from which the information could be applied for improving budget planning and operating to be more consistent with the strategic plan of an institution.