วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2543

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบบูรณาการทั้งการวิจัยเชิงปริมาณและคุณภาพ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัจจุบันที่เกี่ยวกับอำนาจ ความเป็นศูนย์กลางและยุทธศาสตร์การเจรจาต่อรองประสานประโยชน์และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรดังกล่าว เพื่อนำเสนอแบบความสัมพันธ์โดยมีขอบเขตเฉพาะในสถาบันอุดมศึกษา สังกัดทบวงมหาวิทยาลัย โดยกำหนดตัวอย่างเป้าหมายเป็น (1) สถาบันจำกัดรับ (2) สถาบันในกำกับรัฐ และ (3) สถาบันเอกชน ผู้วิจัยได้ดำเนินการวิจัยโดยศึกษาเอกสารเป็นฐานในการพัฒนาแบบสำรวจเทศะ แบบสอบถามผู้บริหารเพื่อเก็บข้อมูลเชิงประจักษ์จำนวน 47 สถาบัน จำนวนผู้ตอบแบบสอบถาม 235 คน คิดเป็นร้อยละ 79.7 สถานภาพส่วนใหญ่เป็นเพศชายอายุระหว่าง 40-50 ปี ส่วนใหญ่จบปริญญาโท ดำรงตำแหน่งคณบดี มีประสบการณ์บริหารเทศะมากกว่า 10 ปี ผลการวิจัยพบว่า องค์ประกอบที่สัมพันธ์กับการจัดสรรเทศะ ประกอบด้วยอำนาจ ความเป็นศูนย์กลางและยุทธศาสตร์การเจรจาต่อรองประสานประโยชน์ ข้อค้นพบที่สำคัญคือ 1. การจัดสรรเทศะด้านห้องทำงาน ห้องบรรยายและห้องเรียน ขึ้นอยู่กับอำนาจเป็นส่วนสำคัญโดยเฉพาะอำนาจสถาบัน ส่วนยุทธศาสตร์การเจรจาต่อรองประสานประโยชน์จะทำให้หน่วยงานได้รับการจัดสรรเทศะด้านนี้ลดลง 2. การจัดสรรเทศะด้านสถานที่จอดรถ ขึ้นอยู่กับอำนาจจากสิ่งแวดล้อมและยุทธศาสตร์การเจรจาต่อรองประสานประโยชน์เป็นสำคัญ 3. การจัดสรรเทศะด้านเครื่องจักร เครื่องมือ และเทคโนโลยีขึ้นอยู่กับอำนาจโดยเฉพาะอำนาจจากสถาบันเป็นสำคัญ ส่วนอำนาจการใช้และความเป็นศูนย์กลางจะทำให้หน่วยงานได้รับการจัดสรรเทศะด้านนี้ลดลง 4. การจัดสรรเทศะด้านสิ่งก่อสร้างรวมทั้งงานศิลปะขึ้นอยู่กับยุทธศาสตร์การเจรจาต่อรองประสานประโยชน์เป็นสำคัญ ส่วนอำนาจอาจทำให้หน่วยงานได้รับการจัดสรรเทศะอันนี้ลดลง 5. การจัดสรรเทศะด้านสาธารณูปโภค ไม่มีความสัมพันธ์กับอำนาจ ความเป็นศูนย์กลางและยุทธศาสตร์การเจรจาต่อรองประสานประโยชน์ ผู้วิจัยได้เสนอและข้อค้นพบที่สำคัญ เพื่อเป็นแนวทางในการใช้การจัดสรรเทศะในสถาบันอุดมศึกษา เป็นเครื่องมือในการบริหารจัดการทรัพยากรให้มีประสิทธิภาพ ประสิทธิผลสูงสุดตามสภาพจริงของอำนาจความเป็นศูนย์กลางและการเจรจาต่อรองประสานประโยชน์ในประเทศไทย