โครงการ “รูปแบบการจัดการวิทยุชุมชนของชาวนาเพื่อการพึ่งตนเองตามวิถีธรรมชาติ อำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร” เป็นอีกโครงการหนึ่งที่ดูน่าสนใจ น่าศึกษา สำหรับการค้นหาข้อมูลออกมาให้เห็นเป็นรูปธรรมอย่างชัดเจนในเรื่องของการพึ่งตนเองตามวิถีธรรมชาติ โดยการใช้สื่อวิทยุชุมชนเป็นตัวกลางเชื่อมวิถีการดำเนินชีวิตของชาวบ้านให้หันกลับมาพึ่งตนเองมากขึ้นเพราะเป็นทางเดียวที่ทำให้อยู่รอดในภาวะพิษร้ายทางเศรษฐกิจทั่วโลกที่ล่มสลายอยู่ในปัจจุบันนี้ การพึ่งตนเองทำให้ครอบครัวอบอุ่นสังคมเกิดความเข้มแข็ง มากกว่าการใช้วิถีชีวิตแบบพึ่งพิงแต่สิ่งภายนอกที่ถูกกระแสของระบบทุนนิยมครอบงำด้วยวัตถุ จนทำให้วิถีชีวิตของชาวชุมชนถูกเปลี่ยนแปลงไป ชาวบ้านมีฐานะยากจน เป็นหนี้จนต้องขายไร่ขายนาครอบครัวและสังคมแตกสลาย และสื่อวิทยุชุมชนยังช่วยสร้างการรับรู้ข้อมูลข่าวสารและในทุกๆเรื่องให้แก่คนในชุมชน ซึ่งถือได้ว่าสื่อวิทยุชุมชนเป็นผู้นำทางสังคมจากการดำเนินรายการไปสู่การปรับเปลี่ยนการประพฤติปฏิบัติตนของคนในชุมชนและเป็นพลังสำคัญอีกพลังหนึ่งในการร่วมสร้างสังคม ตลอดจนการนำคุณค่าที่ดีงามของท้องถิ่นที่กำลังสูญหายหรือเสื่อมสลาย ให้ฟื้นกลับคืนและสร้างความตระหนักถึงการประพฤติปฏิบัติตนตามหลักศีลธรรม คุณธรรม จริยธรรมให้แก่คนในชุมชน โครงการวิจัยนี้ดำเนินงานโดยคุณพ่อนิคม เพชรผา หัวหน้าโครงการ ทำงานร่วมกับทีมวิจัยหลักที่เป็นนักจัดรายการ ๑๙ คน ทีมแกนนำวิจัยที่เป็นผู้นำศูนย์ข้าวคุณธรรม ๑๕ คนและทีมวิจัยผู้นำชุมชน ๒๑ คน รวมเป็นคณะทีมวิจัยทั้งหมด ๕๕ คน ทั้ง ๕๕ คนนี้ร่วมเป็นทีมอาสาสมัครที่เสียสละทั้งแรงกายทั้งแรงใจ มีจิตอาสา มีใจที่มุ่งมั่น ทุ่มเทเสียสละอย่างจริงใจ และที่สำคัญในการดำเนินงานวิจัยทำให้ทีมวิจัยชาวบ้านได้เรียนรู้ว่าการวิจัยคืออะไร มีกระบวนการวิจัยทำอย่างไรจากที่ไม่เคยเรียนรู้มาก่อนก็ทำให้รู้จัก รู้จักจนกระทั่งการสร้างเครื่องมือในการเก็บข้อมูลว่าเป็นอย่างไร มีอะไรบ้างทำอย่างไร ไม่ว่าจะเป็นวิธีการระดมความคิด วิธีการสำรวจด้วยแบบสอบถาม วิธีการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก วิธีการสังเกตการณ์หรือวิธีการเก็บข้อมูลภาพ มีผลทำให้ชาวบ้านอย่างพวกเราที่ร่วมเป็นคณะทีมวิจัยเข้าใจอย่างเป็นระบบระเบียบมากขึ้นแม้แต่ทางความคิด งานวิจัยยังช่วยเชื่อมความสัมพันธ์ของมนุษย์กับมนุษย์ จิตวิญญาณต่อจิตวิญญาณให้เข้ามาร่วมผูกพันสานต่อการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในสังคมอย่างถูกวิธีเพราะเป็นการแก้ไขปัญหาจากคนในชุมชนด้วยตนเอง ในฐานะนักวิจัยด้านสื่อวิทยุชุมชนในระบบเอฟเอ็ม คลื่นความถี่ ๙๑.๕๐ เมกะเฮิรตซ์ คณะทีมวิจัยของโครงการ“รูปแบบการจัดการวิทยุชุมชนของชาวนาเพื่อการพึ่งตนเองตามวิถีธรรมชาติ” โดยมีวัตถุประสงค์ ๒ ข้อด้วยกัน คือ ๑. เพื่อต้องการศึกษาถึงเงื่อนไขของปัจจัยความสำเร็จและความล้มเหลวต่อการจัดการวิทยุชุมชน ๒. เพื่อค้นหารูปแบบการจัดการวิทยุชุมชนที่สามารถเข้าถึงผู้ฟัง และเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดรายการวิทยุชุมชนที่นำไปสู่การพึ่งตนเองตามวิถีธรรมชาติจากการที่ได้ศึกษาทำให้เห็นผลสะท้อนจากชุมชนชาวบ้านเกิด มองเห็นในความเป็นเอกภาพของสื่อวิทยุชุมชนโดยแท้จริงภายใต้หลักการที่ว่า “วิทยุชุมชนเป็นของชุมชน โดยชุมชนและเพื่อชุมชน” การดำเนินงานของวิทยุชุมชนมีอาสาสมัครที่เป็นชาวชุมชนเข้ามาร่วมดำเนินงานงาน ไม่แสวงหาผลกำไรทางธุรกิจและไม่ถูกครอบงำจากภาครัฐ กลุ่มนายทุนค่ายเพลงและนักการเมือง พร้อมทั้งเป็นประโยชน์ต่อชุมชน และนี่คือหลักอุดมการณ์ให้เกิดเป็นเอกลักษณ์ของสถานีวิทยุชุมชนวัดสวนธรรมร่วมใจ ต.กระจาย อ.ป่าติ้ว จ.ยโสธร มานานตั้งแต่เริ่มเปิดสถานี คือ เมื่อวันที่ ๑๒ สิงหาคม ๒๕๔๕(วันแม่แห่งชาติ)จนถึงปัจจุบันนี้ก็ยังคงยึดถืออุดมการณ์ หลักการความเป็นวิทยุชุมชนมาโดยตลอดระยะเวลา ๗ ปีเต็มๆและในส่วนของการศึกษาวิจัยวิทยุชุมชนจนเห็นผลสรุปสามารถเป็นข้อยืนยันได้ว่า สถานีวิทยุชุมชน ยืนหยัด ยืนยันอยู่ได้ โดยไม่ต้องพึ่งแหล่งเงินทุนจากภาครัฐหรือกลุ่มนายทุนแต่อย่างใด แต่โดยหันมาพึ่งชุมชนเป็นหลัก ให้ชุมชนร่วมเป็นเจ้าของ มีส่วนร่วมในการดำเนินงานและเพื่อเป็นประโยชน์ต่อชุมชน เพียงเท่านี้วิทยุชุมชนสามารถตั้งตนได้เอง หากมั่นคงตามแนวคิดอุดมการณ์ของวิทยุชุมชนอย่างมั่นคงจริงจัง จึงทำให้เกิดเป็นวัฏจักรวงจรวิทยุชุมชนที่อยู่คู่ชุมชนตลอดไป การศึกษาวิจัยตามวัตถุประสงค์ข้อที่ ๑.เพื่อศึกษาถึงเงื่อนไข ปัจจัยความสำเร็จและความล้มเหลวต่อการจัดการวิทยุชุมชน ผลของการศึกษาวิจัยที่ได้รับจากการวิเคราะห์และประมวลผลข้อมูลถึงเงื่อนไข ปัจจัยความสำเร็จและความล้มเหลวต่อการจัดการวิทยุชุมชน ทำให้เราทราบถึง SWOT คือ สรุปผลการวิเคราะห์ โดยการค้นหาใน ๔ หัวข้อมี ดังต่อไปนี้ ๑. จุดแข็ง (Strong) ของการจัดรายการวิทยุ ๙๑.๕๐ เมกะเฮิรตซ์ มีอะไรบ้าง ๒. จุดอ่อน (Weakness) ของการจัดรายการวิทยุ ๙๑.๕๐ เมกะเฮิรตซ์ มีอะไรบ้าง ๓. โอกาส (Oportunity) ที่จะก่อให้ ๙๑.๕๐ เมกะเฮิรตซ์ ประสบกับความสำเร็จ มั่นคง ยั่งยืนมีอะไรบ้าง ๔. ปัญหาอุปสรรค (Tread) ที่ก่อให้เกิดความล้มเหลวใน ๙๑.๕๐ เมกะเฮิรตซ์ คืออะไรบ้าง ผลจากการศึกษาตามวัตถุประสงค์ของโครงการวิจัย อันดับแรกทำให้รู้จักตัวตนที่แท้จริง และรู้ความเป็นสาระของสถานีวิทยุมากขึ้นในการจัดการวิทยุชุมชนที่ผ่านๆมา วัตถุประสงค์ข้อที่ ๒. เพื่อค้นหารูปแบบการจัดการวิทยุชุมชนที่สามารถเข้าถึงผู้ฟังและเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดรายการวิทยุชุมชนที่นำไปสู่การพึ่งตนเองตามวิถีธรรมชาติ ผลที่เกิดขึ้นตามวัตถุประสงค์ที่คณะทีมวิจัยได้ศึกษาวิจัยค้นหาข้อมูล เพื่อหารูปแบบการจัดการวิทยุชุมชนที่สามารถเข้าถึงผู้ฟัง ทำให้ได้ทราบถึงรูปแบบการจัดการวิทยุชุมชนจากในอดีตที่ผ่านๆมา มีการบริหารดำเนินงาน ถึงจะแม้มีกฎระเบียบข้อปฏิบัติของสถานีแล้วก็ตาม แต่ก็ยังมองไม่เห็นรูปแบบการจัดการวิทยุชุมชนที่ให้เห็นเป็นรูปธรรมเท่าที่ควรจะเป็น แต่หลังจากที่มีโครงการวิจัยรูปแบบการจัดการวิทยุชุมชนของชาวนาเพื่อการพึ่งตนเองตามวิถีธรรมชาติ ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ที่ให้โอกาสกับคณะทีมวิจัยได้เรียนรู้ศึกษาจนเกิดเป็นภาพลักษณ์ของทางสถานีที่มีผลสะท้อนมาจากผู้ฟังรายการวิทยุ ทำให้ได้รูปแบบการจัดการวิทยุชุมชนที่เป็นรูปธรรมอย่างชัดเจน มีกฎมีระเบียบเป็นที่เด่นชัดขึ้น โดยมีรูปแบบการจัดการวิทยุชุมชนที่สามารถเข้าถึงผู้ฟังและเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดรายการวิทยุชุมชนที่นำไปสู่การพึ่งตนเองตามวิถีธรรมชาติ มี ๖ ประเด็น ๑. ด้านเนื้อหาสาระ ๒. ด้านผู้ฟัง ๓. นักจัดรายการ ๔. การมีส่วนร่วม ๕. ทุนดำเนินงาน ๖. การบริหารจัดการสถานี ผลสรุปสุดท้ายมีผลทำให้ชุมชนมีการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตที่เคยถูกระบบทุนนิยมครอบงำ แต่แล้วก็หวนกลับมาสู่การใช้ชีวิตแบบพอเพียงโดยการพึ่งตนเองตามวิถีธรรมชาติเป็นหลัก เป็นพลังที่เกิดจากการวิจัยนำที่นำความสุขมาสู่คนที่เกี่ยวข้อง ทำให้นักวิจัยมองเห็นผลงานและการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในตัวบุคคลและชุมชนที่ได้เกิดการแก้ปัญหา สร้างสรรค์พัฒนาตนเองและชุมชนด้วยตนเองจนเกิดพลังร่วมเป็นความสุขในที่สุด