โครงการสืบทอดและใช้ประโยชน์จากพันธุกรรมพืชพื้นบ้านชาวลัวะบ้านป่าแป๋ ตำบลป่าแป๋ อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นโครงการที่มุ่งส่งเสริมให้ชาวลัวะบ้านป่าแป๋ได้ตระหนักและเห็นคุณค่าของพันธุกรรมพืชพื้นบ้านของตนเอง โดยรูปแบบการดำเนินงานทีมวิจัยและชุมชนได้ร่วมกันศึกษาวิเคราะห์สถานการณ์พันธุกรรมพืชพื้นบ้านของตนเอง รวบรวมองค์ความรู้และภูมิปัญญาที่เกี่ยวข้องกับการใช้ประโยชน์และสืบทอดพันธุกรรมพืชพื้นบ้าน ทำให้ได้ข้อมูลองค์ความรู้ และภูมิปัญญาต่างๆในการเพาะปลูกพืชพื้นบ้าน กระบวนการเรียนรู้ในการแก้ปัญหาของชุมชน การประกอบพิธีกรรมต่างๆ นิทาน บทเพลงพื้นบ้าน ทำให้ชุมชนได้เข้าใจสภาพปัญหา และการลองผิดลองถูกในการแก้ปัญหา ผลการดำเนินงานนอกจากชุมชนได้รับรับรู้และวิเคราะห์สถานการณ์ต่างๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกับการคงอยู่และการสูญหายของพันธุกรรมพืชพื้นบ้านของตนเองแล้ว ยังเกิดกิจกรรมต่างๆ เพื่อนำไปสู่การอนุรักษ์ ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์จากพันธุกรรมพืชต่างๆ โดยเฉพาะข้าวพื้นบ้าน เช่นเกิดการถ่ายทอดความรู้สู่เด็กนักเรียนเยาวชน ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มที่ปลูกข้าวไร่และนักเรียน โรงเรียนเจ้าพ่อหลวงอุปถัมภ์ 10 ทำให้เกิดการมีส่วนร่วมและมองเห็นคุณค่าความสำคัญที่เกิดจากเพาะปลูกพืชพื้นบ้านและการใช้ประโยชน์ในการดำรงชีวิต และได้เสนอแนวทางที่จะร่วมศึกษาเรียนรู้ในรูปแบบโครงงานศึกษา เกิดแกนนำอาสา ที่จะรับผิดชอบในการทำแปลงอนุรักษ์พันธุ์ข้าวและแลกเปลี่ยนหมุนเวียนกันในแต่ละปี เกิดการฟื้นฟูวัฒนธรรมข้าวชาวลัวะ ทำให้ทีมวิจัยและแกน นำอาสาและ ผู้นำชุมชน ผู้รู้ เด็กเยาวชน ได้พบปะกันและต่างบอกถึงความสำคัญและความภาคภูมิใจในสิ่งดีงามนี้ยังสืบทอดอยู่ และสนับสนุนให้ดำเนินการรวบรวมและสืบทอดแก่ลูกหลานต่อไป เกิดการพัฒนาองค์ความรู้สู่การจัดทำหลักสูตรท้องถิ่น ในเรื่องการจัดการดิน น้ำ ป่า และพันธุกรรมพืชพื้นบ้านลัวะ ที่ใช้ในโรงเรียน เป็นต้น จากการดำเนินงาน ชุมชนได้ใช้กระบวนการเรียนรู้ร่วมกันในการที่ดำเนินกิจกรรมสืบทอดและใช้ประโยชน์จากพันธุกรรมพืชพื้นบ้านของตนเอง โดยการร่วมกันศึกษาปัญหาสถานการณ์ตั้งแต่อดีตปัจจุบัน และอนาคต ศึกษาองค์ความรู้ภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวลัวะที่สามารถประยุกต์ใช้ร่วมกันกับวิทยาการปัจจุบันและหาแนวทางในการที่จะฟื้นฟูและสืบทอดควบคู่ไปด้วย เพื่อให้พันธุกรรมพืชพื้นบ้านได้คงอยู่ให้คงอยู่กับชุมชนชาวลัวะได้ใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบัน การสืบทอดและใช้ประโยชน์จากพันธุกรรมพืชพื้นบ้าน ของโครงการวิจัยในครั้งนี้ ใช้เวลาดำเนินการมากว่า 2 ปี ช่วยให้ชุมชนได้มองเห็นแนวทางในการที่จะดำเนินการขยายผลองค์ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นจากการวิจัย มาใช้ในการแก้ปัญหา หรือนำมายกระดับเป็นนวัตกรรมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต่อไป