การศึกษาภูมิปัญญามูเซอแดงบ้านหัวปาย เป็นความพยายามในการ “รวบรวมองค์ความรู้ด้านต่าง ๆ ของชุมชน” ที่แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของชุมชน ในการดำรงชีพตามวิถีของชาวไทยภูเขา ที่อาศัยอยู่บนพื้นที่สูงซึ่งห่างไกลและทุรกันดาร เพื่อนำข้อมูลที่รวบรวมบันทึกไว้สืบทอดต่อให้ลูกหลาน จุดประกายให้ชุมชนตระหนักถึงความสำคัญร่วมกันอนุรักษ์ฟื้นฟูและสืบทอดวิถีชีวิตวัฒนธรรมที่ดีงามของชุมชน นอกจากนี้ข้อมูลองค์ความรู้ที่ศึกษาได้เบื้องต้น ยังจะนำไปใช้ประโยชน์ในการวางแนวทางการพัฒนาของหน่วยงานราชการและเอกชน ที่สอดคล้องและเหมาะสมกับบริบทชุมชนต่อไป ซึ่งกระบวนการวิจัยได้มีส่วนในการช่วยรื้อฟื้น กระตุ้นสำนึกและสร้าง เสริมศักยภาพของชุมชนในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และสืบทอดภูมิปัญญา จากการวิจัยพบว่า ส่วนใหญ่ “ชุมชนบนพื้นที่สูง” จะมีข้อจำกัดในการเข้าถึงการพัฒนาขั้นพื้นฐานด้านต่าง ๆ จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ แม้ว่าจะมีการให้บริการอย่างทั่วถึงแล้วก็ตามดังนั้นการที่ชุมชนจะสามารถดำรงชีพ ดำเนินชีวิตตามวิถีแห่งชนเผ่าให้ได้นั้น ต้องมีองค์ประกอบซึ่งเป็นตัวชี้วัดความสุขที่สำคัญ คือ 1) ปัจจัยสี่ ซึ่งมีความจำเป็นในการดำรงชีพขั้นพื้นฐาน ได้แก่ อาหาร ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม และยารักษาโรค 2) ภูมิปัญญา/องค์ความรู้ที่ได้สั่งสมมาตั้งแต่บรรพบุรุษ ซึ่งนำมาเป็นตัวจัดการกับปัจจัยทั้งสี่ ให้เกิดประโยชน์ในการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน 3) ประเพณีวัฒนธรรมและความเชื่อต่าง ๆ ซึ่งคอยควบคุมการดำเนินชีวิตอย่างเหมาะสม 4) มีระบบผู้นำตามธรรมชาติที่เข้มแข็ง ซึ่งจะมีบทบาทสำคัญในการเป็นผู้นำ ในการนำปัจจัยทั้งสี่ ภูมิปัญญา/องค์ความรู้ต่างๆ และประเพณีวัฒนธรรมความเชื่อที่สั่งสมมาเนิ่นนาน ให้สามารถดำเนินชีวิตไปได้อย่างราบรื่น องค์ประกอบต่างๆ เหล่านี้แม้จะส่งผลให้ชุมชนสามารถดำรงชีพมาได้ในอดีต แต่ปัจจุบันสถานการณ์ความเปลี่ยนแปลงได้เข้ามาเกี่ยวข้องกับชุมชนมากมาย บางสิ่งมาพร้อมกับการพัฒนาและหรือมาพร้อมกับสื่อด้านต่างๆ ส่งผลให้ในปัจจุบันชุมชนมีการปรับตัวเพื่อให้สามารถอยู่รอดได้โดยมีการผสมผสานระหว่างสิ่งใหม่เข้ากับสิ่งเก่าซึ่งสอดคล้องกับบริบทของชุมชน