การศึกษากระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการแก้ปัญหาขยะโดยการผลิตอินทรีย์สารเพื่อการเกษตร กรณีศึกษาบ้านขัวแคร่ ตำบลบ้านดู่ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถชุมชน ในการบริหารจัดการเพื่อแก้ปัญหาขยะในชุมชนและเพื่อหารูปแบบวิธีการให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาขยะโดยการผลิตอินทรีย์สารเพื่อการเกษตร ผลการศึกษาวิจัยครั้งนี้ ได้ให้ความสำคัญกับแนวคิดของการพัฒนาแบบองค์รวม (Holistic) โดยเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชนในชุมชนนั้นเป็นสำคัญ (People participation) และใช้กระบวนการกลุ่มเป็นกลไกในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อการพัฒนา โดยนักวิจัยพี่เลี้ยงใช้การสังเกตแบบมีส่วนร่วมเทคนิคการประชุม การจัดเวทีสรุปบทเรียน การจดบันทึกและการถ่ายภาพ เป็นเครื่องมือในการวิจัย จากการศึกษาวิจัยได้ผลสรุปดังนี้ คือ 1. ประชาชนชาวบ้านขัวแคร่ ให้ความสนใจที่จะร่วมกัน แก้ปัญหาขยะและวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร โดยแปรสภาพสิ่งเหลือใช้เหล่านี้ ให้เป็นปุ๋ยและฮอร์โมนพืช โดยมีผู้สนใจสมัครเข้าเป็นสมาชิกจำนวน 13 คน มีนายอำนวย แสงดาว เป็นประธานกลุ่ม นายเขียว พร้อมสุข นายอินทร ปันตัน เป็นรองประธาน นายพรหมมินทร์ ชมภูศรี เป็นเลขานุการ และนายอินทร์ ใจคำแปง เป็นเหรัญญิก สมาชิกทุกคนร่วมหุ้นกันคนละ 500 บาท รวมเป็นเงิน 6,500 บาท เพื่อเป็นทุนหมุนเวียนของกลุ่ม 2. กิจกรรมที่สมาชิกกลุ่มกำหนดที่จะทำร่วมกันมี 2 ประการ ได้แก่ - การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ จากวัสดุทางการเกษตร ที่ถูกทิ้งขว้างอยู่ในพื้นที่บ้านขัวแคร่ ซึ่งได้แก่ฟางข้าว ฟางจากการทำเห็ด ผักตบชวาจากแหล่งน้ำของหมู่บ้าน และเศษพืชผักที่ได้หลังจากการผลิตฮอร์โมนน้ำ โดยประมาณว่าในปี 2547 จะทำการผลิตให้ได้ 30 ตัน - การผลิตฮอร์โมนน้ำ จากพืชผักผลไม้ที่ได้จากครัวเรือนของชาวบ้านขัวแคร่ โดยประมาณว่าในปี 2547 จะทำการผลิตให้ได้ 500 ลิตร 3. จัดหาแนวร่วมจากกลุ่มต่าง ๆ ของบ้านขัวแคร่ เพื่อช่วยกันลดจำนวนขยะ ซึ่งได้ ครู อาจารย์และนักเรียนโรงเรียนบ้านขัวแคร่ จัดตั้งธนาคารขยะรับฝากขยะรีไซเคิล โดยได้รับความร่วมมือจากผู้ปกครองของนักเรียนเป็นอย่างดี จำนวนขยะรีไซเคิล ที่คาดว่าจะได้รับฝากจากนักเรียนในปีการศึกษา 2546 นี้ประมาณ 1,500 กิโลกรัม (ในระยะเวลา 10 เดือน) หรือประมาณ เดือนละ 150 กิโลกรัม 4. ได้นำเสนอผลงาน เรื่องการจัดตั้งกลุ่มแก้ไขปัญหาขยะกับองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านดู่ และได้รับเงินสนับสนุนเพื่อนำผักตบชวาในหนองน้ำบ้านขัวแคร่ไปแปรสภาพเป็นปุ๋ยอินทรีย์เป็นจำนวนเงิน78,000 บาท และจะให้การสนับสนุนในโอกาสต่อไป ถ้ากลุ่มยังมีกิจกรรมการแก้ไขปัญหาขยะอยู่