งานวิจัยเรื่อง “โลกทัศน์และพลังทางสุนทรียะในวรรณกรรมไทย (2520-2547)” มุ่งจะค้นหาภาพรวมของวรรณกรรมร่วมสมัยของไทยในช่วงร่วมสามทศวรรษในฐานะที่เป็นส่วนสำคัญส่วนหนึ่งของวัฒนธรรม และเป็นงานศิลปะอย่างหนึ่งอันสื่อความหมายซึ่งมีปฏิสัมพันธ์กับความเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงทางสังคม ผลงานในขอบเขตการศึกษาจำแนกตามประเภทงานเป็นกวีนิพนธ์ สารคดีนวนิยาย เรื่องสั้น และภาพยนตร์ ปัจจัยสำคัญสองประการซึ่งกำหนดงานสร้างสรรค์ทางวรรณกรรมในการวิจัย ได้แก่ ความสำนึกในความรับผิดชอบทางสังคมและความตระหนักในคุณค่าทางปัญญาในบริบทของไทย ด้วยปัจจัยดังกล่าวนักเขียนได้ตั้งคำถามเชิงวิพากษ์วิจารณ์ต่อความเปลี่ยนแปลงอันมีผลกระทบต่อระบบความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ไม่น้อยกว่าความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ผู้สร้างงานเหล่านี้ยังได้วิพากษ์วิจารณ์ความถดถอยของความเชื่อต่อสิ่งเหนือธรรมชาติ ซึ่งเป็นมโนทัศน์เก่าแก่อันผดุงสังคมมาแต่โบราณ งานจำนวนมากในหลายประเภททั้งกวีนิพนธ์ เรื่องสั้น นวนิยาย หรือแม้แต่ภาพยนตร์แนวหลังสมัยใหม่ มีความใส่ใจต่อการละทิ้งหลักการทางคุณธรรมว่าเป็นที่มาของความหายนะของบุคคล งานสร้างสรรค์เหล่านี้ทั้งโดยตรงและโดยอ้อม ได้ชี้ว่าคุณค่าซึ่งอาจจรรโลงความสุขอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องพัฒนาจากความเข้าใจแก่นสารของชีวิตซึ่งอยู่เหนือภาพลวงหรือมายาคติ ยิ่งกว่านั้นคุณค่าที่แฝงอยู่ในงานของช่วงนี้เป็นผลจากความสำนึกทางปรัชญาที่จะเข้าถึงสภาวะที่อยู่เหนือโลกียสุข เป็นที่ยอมรับว่าการสื่อสารทางศิลปะจำเป็นต้องพึ่งพาการตลาด ขณะที่การศึกษาอย่างเป็นทางการไม่สามารถพัฒนาศักยภาพทางการอ่านได้อย่างที่พึงเป็น แม้กระนั้นในงานประเภทประชานิยมหรือนวนิยายขายดี เช่น นวนิยายแนวชีวิตครอบครัวก็ยังมีเนื้อหาแสดงการต่อสู้ภายในของตัวละคร หรือแสดงสภาวะทางจิตใจท่ามกลางความรู้สึกแปลกแยกในสังคมที่รุนแรงขึ้น มีงานที่แสดงตัวตนของคนกลุ่มรักร่วมเพศซึ่งถูกประณามว่าเบี่ยงเบนจากบรรทัดฐานทางจริยธรรมให้เห็นว่ามีเลือดเนื้ออย่างไร น่าสังเกตว่าความแข็งแกร่งทางจริยธรรมในงานประชานิยมโดยรวมปรากฏขึ้นด้วยความประจักษ์ในจุดอ่อนของวัตถุนิยมและบริโภคนิยม ในส่วนของภาพยนตร์ซึ่งเป็นผลิตผลทางอุตสาหกรรมเพื่อชนชั้นกลาง ก็จัดเป็นงานที่มีพลังในการสื่อสารที่แสดงอัตลักษณ์ของชนชั้นกลางและยังแสดงการต่อสู้ทางสังคมของคนกลุ่มต่างๆรวมทั้งคนชายขอบ อย่างไรก็ตามภาพยนตร์ในขอบเขตของการศึกษายังต่อต้านความเสื่อมสลายในความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ ปัญหาของสังคมเมืองเป็นสิ่งที่เผยไว้ในภาพยนตร์แบบหลังสมัยใหม่ในทำนองเดียวกับเรื่องสั้นแนวทดลอง และนวนิยายแบบหลังสมัยใหม่ซึ่งใช้ความไม่สมเหตุสมผลเพื่อเสียดสีการใช้เหตุผลอย่างฉาบฉวยในสังคม เห็นพ้องกันว่าความเคลื่อนไหวที่เรียกว่าศิลปะเพื่อชีวิตในช่วงก่อนปี 2520 ไม่อาจจะตอบคำถามอันซับซ้อนด้วยเหตุของข้อจำกัดที่เน้นเฉพาะการต่อสู้ทางชนชั้น นักเขียนในระยะต่อมาจึงหันมาหาคำตอบด้วยภูมิปัญญาตะวันออก โดยเฉพาะปรัชญาพุทธศาสนาและโลกทัศน์ที่มองอย่างองค์รวม ผู้แต่งใช้กลวิธีวรรณศิลป์กระตุ้นอ่านให้มองให้พ้นจากภาพลวง ซึ่งเห็นอยู่เพียงเฉพาะช่วงเวลาและตรวจสอบวัฒนธรรมของทั้งสังคมเก่าและใหม่ ลักษณะโดดเด่นและก้าวหน้าของงานในยุคนี้อยู่ที่การปลุกสำนึกของบุคคลและสังคม โดยเปิดโอกาสให้ผู้รับสารมีบทบาทในการตีความเนื้อหาด้วยตนเอง หรือต่อสู้กับความคุ้นเคย จนกระทั่งพบแง่มุมที่จะพินิจสิ่งที่ตนมองข้ามไป กล่าวได้ว่า ในภาพรวมงานสร้างสรรค์ทางวรรณศิลป์ของช่วงเวลานี้ท้าทายการเพ่งพินิจใคร่ครวญของผู้รับและมีความหลากหลายในการนำเสนอปัญหาการศึกษาอย่างพินิจพิเคราะห์ได้ยืนยันว่าผลงานเหล่านี้ได้นำผู้รับไปสู่จุดหมายที่จริงจังทางจริยธรรม ถึงแม้ว่า บางครั้งแสดงออกด้วยท่าทีไม่จริงจังนัก