ที่มา: ปัจจุบันมีความก้าวหน้าในการพัฒนาวิธีการรักษาโรคมะเร็งปอดอย่างมาก โดยเฉพาะการพัฒนาการรักษาแบบมุ่งเป้า (targeted therapy) มีการนำเอายาต้านไทโรซีนไคเนสมาใช้รักษาผู้ป่วยมะเร็งปอดระยะแพร่กระจาย โดยผลการศึกษาพบว่าได้ผลดีโดยเฉพาะเมื่อผู้ป่วยเป็นโรคมะเร็งปอดชนิดอะดีโนคาร์ซิโนมาที่มีการกลายพันธุ์ของยีน EGFR ในเนื้อเยื่อมะเร็งนอกจากนี้ยังพบว่าการกลายพันธุ์ของ EGFR เป็นทั้งปัจจัยในการทำนายโรคและปัจจัยทำนายผลการตอบสนองต่อยาต้านไทโรซีนไคเนส อย่างไรก็ตาม ในผู้ป่วยโรคมะเร็งทั่วไปจะสามารถตรวจพบการกลายพันธุ์ของ EGFR ได้เพียง 30 เปอร์เซนต์โดยประมาณ ดังนั้นจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับ EGFR และตรวจหาปัจจัยทำนายโรคระดับโมเลกุลอื่นที่เป็นประโยชน์ต่อการรักษาโรคมะเร็งปอด โครงการวิจัยนี้แบ่งเป็นการศึกษาแบบแผนของการกลายพันธุ์ของ EGFR ในโรคมะเร็งปอดของประเทศไทย และโครงการศึกษาหาปัจจัยทำนายโรคระดับโมเลกุลในพลาสมาของผู้ป่วย วัสดุและวิธีการทดลอง: โครงการศึกษาแบบแผนการกลายพันธุ์ของ EGFR ในโรคมะเร็งปอดจะกระทำโดยการตรวจหาหารกลายพันธุ์ของ EGFR บริเวณ exon 18 ถึง exon 21 โดยรวบรวมตัวอย่างเนื้อเยื่อมะเร็งของผู้ป่วยโรคมะเร็งปอดที่เคยได้รับยาต้านไทโรซีนไคเนสจำนวน 450รายจากโรงพยาบาลทั่วประเทศทั้งหมด 17 แห่ง โดยจะเก็บข้อมูลทางคลินิกเพื่อวิเคราะห์หาความสัมพันธ์กับแบบแผนการกลายพันธุ์ของ EGFR สำหรับโครงการตรวจหาปัจจัยทำนายโรคในพลาสมา ใช้เทคนิกการตรวจด้วยพีซีอาร์เพื่อวัดระดับของ การเติมหมู่เมทิลบน SHP1P2 ในพลาสมาของผู้ป่วย โดยเก็บตัวอย่างเลือดจากู้ป่วยโรคมะเร็งปอดระยะแพร่กระจาย 58 ราย มะเร็งปอดระยะที่ผ่าตัดได้ 20 ราย และอาสาสมัครที่ไม่มีโรคอีก 52 ราย ผลการศึกษา: โครงการศึกษาแบบแผนการกลายพันธุ์ของ EGFR ยังอยู่ในระหว่างดำเนินการโครงการตรวจหาปัจจัยทำนายโรคในพลาสมาสามารถตรวจพบระดับ SHP1P2 ที่มีเมทิลเลชั่นมีค่าสูงในผู้ป่วยโรคมะเร็งปอดระยะแพร่กระจาย 770 pg/ml [0–26500 pg/ml] โดยสูงกว่าอาสาสมัครปกติที่ไม่สามารถวัดระดับได้อย่างมีนัยสำคัญ ในผู้ป่วยมะเร็งปอดที่มีระดับ SHP1P2 ที่มีเมทิลเลชั่นน้อยกว่า 700 pg/ml จะมีค่ามัธยฐานของการปลอดการกำเริบของโรค (5.2 เทียบกับ 2.6 เดือน, p = 0.009) และ ค่ามัธยฐานของการมีชีวิตรอด (12.6 เทียบกับ 7.6 เดือน, p =0.01) สูงกว่ากลุ่มที่มีค่าสูง 700 pg/ml เมื่อวิเคราะหืด้วยวิธี multivariate ระดับของ SHP1P2 ที่มีเมทิลเลชั่น มีความสัมพันธ์กับอัตราการอยู่รอดอย่างมีนับสำคัญทางสถิติ บทสรุป: การตรวจระดับของ SHP1P2 ที่มีเมทิลเลชั่นในพลาสมาเป็นวิธีการตรวจปัจจัยระดับโมเลกุลที่สะดวกและไม่อันตรายในการทำนายถึงการพยากรณ์โรค และอาจนำไปประกอบการตัดสินใจในการเลือกรักษาโรคมะเร็งปอดระยะแพร่กระจายในอนาคต