การศึกษาเรื่อง “ทายาทรุ่นที่ 2 ของผู้ย้ายถิ่นจากประเทศพม่า: สถานการณ์และการอพยพโยกย้าย” มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1. เพื่อศึกษาการกระจายเชิงพื้นที่ของทายาทรุ่นที่ 2 ของผู้ย้ายถิ่นจากประเทศพม่าในพื้นที่ 4 จังหวัดคือ จังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดตาก จังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดภูเก็ต 2. เพื่อศึกษารูปแบบและปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจในการอพยพโยกย้ายของทายาทรุ่นที่ 2 ของผู้ย้ายถิ่นจากประเทศพม่า 3. เพื่อเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย (Policy Recommendation) เพื่อเตรียมแผนงานและโครงการต่างๆ เกี่ยวกับการอพยพโยกย้ายถิ่นฐานของทายาทรุ่นที่ 2 การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพและปริมาณ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกของกลุ่มตัวอย่างจำนวน 80 รายในจังหวัดเชียงใหม่ อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก จังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดภูเก็ต จังหวัดละ 20 ราย โดยประยุกต์ใช้เทคนิค Snow Ball โดยให้ประชากรตัวอย่างช่วยแนะนำตัวอย่างต่อไป ผลการศึกษาพบว่า การที่เศรษฐกิจของประเทศไทยขยายตัวอย่างต่อเนื่องทำให้จำนวนแรงงานต่างด้าวชาวพม่ารวมไปถึงทายาทรุ่นที่ 2 ของผู้ย้ายถิ่นจากประเทศพม่ามีแนวโน้มเพิ่มจำนวนขึ้น โดยทายาทรุ่นที่ 2 นั้น คือ ทายาทที่เกิดในประเทศไทย หรือทายาทที่เกิดที่พม่าแล้วอพยพเข้ามายังประเทศไทย การย้ายถิ่นของบิดามารดาของทายาทรุ่นที่ 2 เป็นเพราะปัจจัยทางเศรษฐกิจเป็นเหตุผลหลัก กลุ่มตัวอย่างทายาทรุ่นที่ 2 ในพื้นที่ศึกษาประกอบด้วยชาติพันธุ์มอญ ไทใหญ่ พม่า กะเหรี่ยง ทวาย และลาหู่ โดยทายาทรุ่นที่ 2 กลุ่มที่มาจากพม่านั้นมาจากเขตการปกครอง 4 พื้นที่ทางภาคตะวันออกของพม่าตามแนวตะเข็บชายแดนของประเทศไทยคือ รัฐมอญ รัฐฉาน เขตตะนาวศรี และรัฐกะเหรี่ยง โดยส่วนใหญ่อพยพมาพร้อมกับครอบครัว บิดา มารดา ญาติ ตอนอายุ 6 เดือน ถึง 12 ปี ส่วนใหญ่อพยพเข้าไทยทางด่านระนองและกลับพม่าทางด่านแม่สอด และมีนายหน้านำทางและเสียค่าใช้จ่ายอยู่ระหว่าง 4,500 – 17,000 บาท แรงงานชาวพม่าซึ่งรวมถึงทายาทรุ่นที่ 2 ร้อยละ 28 อาศัยอยู่ที่อำเภอเมืองเชียงใหม่ ร้อยละ 85 อยู่ที่อำเภอแม่สอด ร้อยละ 85 อยู่ที่อำเภอเมืองสมุทรสาคร และร้อยละ 65 อยู่ที่อำเภอเมืองภูเก็ต โดยอาศัยอยู่ในชุมชนแรงงานพม่าในเชียงใหม่ 2 ชุมชน อำเภอแม่สอด 5 ชุมชน สมุทรสาครมี 31 ชุมชน และภูเก็ตมี 21 ชุมชน นอกจากนี้แล้วยังอาศัยอยู่ร่วมกับคนในท้องถิ่นโดยเฉพาะในชุมชนแออัด ทายาทรุ่นที่ 2 ส่วนใหญ่เริ่มทำงานตอนอายุระหว่าง 10 – 15 ปี และเริ่มทำงานในพื้นที่ศึกษาเลย เพราะเป็นเมืองใหญ่และเป็นแหล่งงาน โดยประกอบอาชีพหลักคือ ก่อสร้าง และเกษตร - ปศุสัตว์ที่จังหวัดเชียงใหม่ โรงงานและเกษตร – ปศุสัตว์ที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ต่อเนื่องประมงและประมงที่จังหวัดสมุทรสาคร ก่อสร้างและเกษตร – ปศุสัตว์ที่จังหวัดภูเก็ต จากการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างทายาทรุ่นที่ 2 ในพื้นที่ศึกษามีรูปแบบของเส้นทางอพยพโยกย้ายจากพื้นที่ที่เริ่มทำงานอยู่ 4 รูปแบบ โดยเรียงลำดับจากมากไปน้อยดังนี้ 1) กลุ่มทายาทรุ่นที่2 ที่อพยพโยกย้ายมาจากพม่าแล้วไม่อพยพโยกย้ายจากพื้นที่ที่เริ่มทำงาน 2) กลุ่มทายาทรุ่นที่ 2 ที่เกิดในประเทศไทยแล้วอพยพโยกย้ายจากพื้นที่ที่เริ่มทำงาน 3) กลุ่มทายาทรุ่นที่ 2 ที่อพยพโยกย้ายมาจากพม่า แล้วอพยพโยกย้ายจากพื้นที่ที่เริ่มต้นทำงาน 4) กลุ่มทายาทรุ่นที่ 2 ที่เกิดในประเทศไทยแล้วไม่อพยพโยกย้ายจากพื้นที่ที่เริ่มทำงาน นอกจากนี้ยังพบว่าปัจจัยส่วนบุคคลที่สำคัญที่ทำให้เกิดการอพยพโยกย้ายจากพื้นที่ที่เริ่มทำงานมีอยู่ 4 ปัจจัยคือ 1) การประกอบอาชีพและรายได้ 2) ความสามารถในการพูดภาษาไทย 3) สถานะบุคคล และ 4) ชาติพันธุ์ สำหรับปัจจัยที่ดึงดูดให้ทายาทรุ่นที่ 2 อพยพโยกย้ายหรือกลับเข้ามาในพื้นที่ศึกษามีอยู่ 3 ปัจจัยคือ 1) ปัจจัยทางเศรษฐกิจ 2) ปัจจัยทางสังคม และ 3) ปัจจัยทางวัฒนธรรม และกลุ่มตัวอย่างทายาทรุ่นที่ 2 ส่วนใหญ่ไม่ต้องการอพยพโยกย้ายออกจากพื้นที่ศึกษาโดยมีเหตุผลหลัก 3 ประการคือ 1) ครอบครัว 2) งาน และ 3) การศึกษา นอกจากนี้ผู้วิจัยได้เสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสำหรับการจัดการกับแรงงานทายาทรุ่นที่ 2 ของผู้ย้ายถิ่นจากประเทศพม่าโดยกำหนดมาตรการที่เหมาะสมสำหรับแรงงานต่างด้าวทายาทรุ่นที่ 2 โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานของความต้องการแรงงานของภาคเอกชนและการรักษาความสงบเรียบร้อยและความมั่นคงภายใน และตั้งอยู่บนหลักการของการใช้แรงงานต่างด้าวโดยถูกกฎหมาย