สรุปผลการวิจัย: แมลงเบียน (parasitoids) เป็นศัตรูธรรมชาติที่เป็นประโยชน์ สามารถใช้ควบคุม แมลงวันผลไม้ (fruit flies) การศึกษาการจัดจำแนกแมลงเบียนกลุ่มสปีชีส์ซับซ้อน (complex species) จะช่วยในการเลือกใช้แมลงเบียนสายพันธุ์ต่างๆ ได้อย่างถูกต้อง การศึกษาชีววิทยา ของแมลงเบียนเพิ่มเติม จะยังประโยชน์ในการประยุกต์ใช้แมลงเบียนในการควบคุมแมลงวันผลไม้ อย่างมีประสิทธิภาพ การสำรวจและจัดจำแนกแมลงเบียนระหว่าง พ.ศ.2542-2545 พบแมลงเบียนที่ใช้ควบคุม แมลงวันผลไม้ 2 วงศ์ คือ วงศ์ Braconidae และวงศ์ Pteromalidae ในส่วนของวงศ์ Braconidae จัดได้ 3 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ I.Diachasmimorpha longicaudata (ได้แก่ D.longicaudata v.A, B, C และ D) กลุ่มที่ II.Fopius spp. (ได้แก่ F.arisanus, F.vandenboschi และ Biosteres sp.E) กลุ่มที่ III.Psyttalia spp. (ได้แก่ P.fletcheri, P.incisi, P.makii, P.manii, P.sp.A, B, C และ P. new sp.) ส่วนวงศ์ Pteromalidae พบเฉพาะ Spalangia endius การศึกษาความแตกต่างภายในกลุ่มด้วยเทคนิค morphometric analysis สามารถสรุป กลุ่ม D.longicaudata ที่พบขณะนี้ประกอบด้วยสปีชีส์ใกล้ชิดอย่างน้อย 4 สายพันธุ์ คือ D. longicaudata v.A, B, C และ D การศึกษาโครโมโซมของกลุ่ม Diachasmimorpha spp. (2n= 40), Fopius spp. (2n=46) และ Psyttalia spp. (2n=34) ร่วมกับการตรวจสอบจากขนาด โครง สร้างและรูปร่างของโครโมโซม ให้ข้อมูลสนับสนุนความแตกต่างของสปีชีส์ภายในกลุ่ม ส่วนวงศ์ Pteromalidae พบ Spalangia endius มีโครโมโซม 2n=8 ในการวิเคราะห์ลำดับ nucleotide บริเวณ 16s และ 28s rRNA gene ของกลุ่ม Fopius spp. สามารถจำแนกสปีชีส์และอธิบายความ สัมพันธ์ทางพันธุกรรมระหว่างสปีชีส์ใกล้ชิด (phylogenetic relationships) ได้ ศึกษาการศึกษาชีววิทยา (Biology) เปรียบเทียบระบบสืบพันธุ์และความสามารถในการ โจมตีแมลงวันผลไม้ของแมลงเบียน D.longicaudata พบว่า D.longicaudata เพศเมียที่ไม่ได้รับ การผสมพันธุ์จะผลิตลูกออกมาเป็นเพศผู้ทั้งหมด โดยสามารถผลิตลูกได้มากถึง 2 รอบ ส่วนเพศ เมียที่ได้รับการผสมพันธุ์จะผลิตลูกได้ทั้งเพศผู้และเพศเมีย โดยสามารถผลิตลูกได้มากถึง 3 รอบ D.longicaudata สามารถโจมตีตัวอ่อนแมลงวันผลไม้ระยะที่ 3 ได้ดีที่สุด การศึกษาชีววิทยา และพฤติกรรมของแมลงเบียน S.endius พบว่าแมลงเบียนอายุ 3 วัน สามารถทำลายแมลงวันผลไม้ B.correcta ระยะ pupae ที่มีอายุ 1 วันได้ดีที่สุด แมลงเบียน 1 ตัวสามารถทำลายแมลงวันผลไม้ B.correcta ได้เฉลี่ย 8.42?1.19 ตัว/วัน เมื่อทดลองเพิ่มความ หนาแน่นของแมลงวันผลไม้ พบว่าอัตราการโจมตีแมลงวันผลไม้ / แมลงเบียนเพิ่มขึ้น ขณะที่ ทดลองเพิ่มความหนาแน่นของแมลงเบียน S.endius พบว่าเปอร์เซ็นต์แมลงวันผลไม้ที่ถูกโจมตี เพิ่มขึ้น การวิเคราะห์พฤติกรรมการค้นหา (area discovery) ของแมลงเบียน S.endius ต่อ แมลงวันผลไม้ พบว่าแมลงเบียน S.endius ค้นหาแมลงวันผลไม้ B.correcta (area discovery = 0.38 - 0.21 log P) ได้ดีกว่า B.dorsalis (area discovery = 0.18) การศึกษาชีววิทยาและพฤติ กรรมของแมลงเบียนนี้ ช่วยให้เข้าใจความสามารถในการทำลายแมลงวันผลไม้ ซึ่งจะเป็น ประโยชน์ในการประยุกต์ใช้ต่อไป Summary: Parasitoids are natural enemies of the Oriental fruit fly. The current trend of control should be to reduce the use of chemicals and at the same time to increase the use of biological methods such as parasitoids. This project is therefore directed toward understanding the systematic and distribution as well as biology of some parasitoids in Thailand. Parasitoids were collected from fruit fly infesed fruits of wild and cultivated plants between 1999 and 2002. Identification was conducted using several methods: -e,g, host plants, host flies, morphology, morphometric analysis, cytogenetics and molecular systematics. From the survey work and identification, tephritid parasitoids were found in 2 families (Braconidae and Pteromalidae). Braconid parasitoids were divided into 3 groups:- group I.Diachasmimorpha longicaudata (e.g. D.longicaudata v.A, B, C, D) ; group II. Fopius spp. (e.g. F.arisanus, F.vandenboschi, Biosteres sp.E) ; group III.Psyttalia spp. (e.g. P.fletcheri, P.incisi, P.makii, P.manii, P.sp.A, B, C and P.new sp.). Only one species, Spalangia endius, in family Pteromalidae was found. Morphometric analysis was conducted in order to distinguish member of the D. longicaudata complex. Discriminant analysis indicated that D.longicaudata complex consisted of 4 strains (A, B, C and D). Studies mitotic karyotype of parasitoids revealed that differences in chromosome numbers served to distinguish genera (Diachasmimorpha spp. (2n)=20, Fopius spp. (2n)=46, Psyttalia spp. (2n)=34 and Spalangia endius (2n)=8 whereas differences in chromosome sizes and shapes served to distinguish species. Molecular analysis of nucleotide sequences of the 16s and 28s rRNA gene in Fopius spp. confirmed the existence of a species complex and explained their phylogenetic relationships. Biological studies of the larval parasitoid, D.longicaudata, showed that females (2n=diploid) arise from fertilized eggs, whereas males (n=haploid) develop from unfertilized eggs of virgin females. During their life span, virgin females lay their eggs in 2 cycles, whereas mated females lay their eggs in 3 cycles. The rate of parasitism was highest on 3rd instar larvae of fruit flies. Biological and behavioral studies on the pupal parasitoids, Spalangia endius were performed in the laboratory. Female S.endius attacked the pupal fruit fly hosts at peak rates at 3 days of age. The mean numbers of host pupae attacked per female parasitoid were 8.42?1.19. The number of pupae parasitized increased with host density. The percentage parasitism increased with parasitoid density. The oviposition efficiency of S. endius on B.correcta (area discovery = 0.38 - 0.03 log P) is higher than on B.dorsalis (area discovery = 0.18). These results suggest that host and parasitoid densities play important roles in the attack rate by the parasitoid, S.endius, and that it may be more effective in biological control of tephritid fruit flies.