การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเป็นมืออาชีพและแนวทางการพัฒนาตำรวจมืออาชีพของตำรวจไทย ทำการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การวิจัยเอกสาร (Documentary research) ร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview) ผู้ทรงคุณวุฒิ โดยเริ่มจากการศึกษาแนวคิดของ “วิชาชีพ” และ “ความเป็นมืออาชีพ” ทั้งในและต่างประเทศ ทำการวิเคราะห์และสังเคราะห์เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง เพื่อทำความเข้าใจและสรุปหลักการสำคัญของความเป็นวิชาชีพ โดยการเปรียบเทียบจากวิชาชีพต่างๆ ในประเทศไทยที่มีความเด่นชัดทางวิชาชีพ ทำการวิเคราะห์เปรียบเทียบความเป็นความเป็นมืออาชีพและแนวทางพัฒนาความเป็นมืออาชีพของตำรวจทั้งในและต่างประเทศและวิเคราะห์เนื้อหา (Content analysis) จากการสัมภาษณ์เชิงลึกกลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิเกี่ยวกับความเป็นมืออาชีพและแนวทางพัฒนาตำรวจมืออาชีพในประเทศไทย เพื่อให้ได้องค์ประกอบสำคัญของความเป็นมืออาชีพของตำรวจไทย และกำหนดกรอบแนวทางในการพัฒนาความเป็นมืออาชีพที่สอดคล้องกับบริบทของสังคมไทยในปัจจุบัน จากนั้นจัดสัมมนาเพื่อวิพากษ์และหาข้อสรุปเชิงนโยบาย เน้นให้เกิดองค์ความรู้ใหม่และขยายองค์ความรู้เดิมอย่างเป็นระบบ เพื่อนำไปสู่การพัฒนาความเป็นมืออาชีพในวิชาชีพตำรวจไทย โดยผลการศึกษาวิจัยมีดังนี้ 1. อาชีพตำรวจไทยมีลักษณะสำคัญหลายประการที่สอดคล้องกับหลักการพื้นฐานของวิชาชีพ ดังนี้ อาชีพตำรวจเป็นอาชีพให้บริการแก่สาธารณที่ต้องอาศัยความรู้ ความชำนาญเป็นการเฉพาะมีมาตรฐานในการประกอบวิชาชีพ มีอิสระในการใช้วิชาชีพตามมาตรฐานวิชาชีพ (Professional Autonomy) และมีจรรยาบรรณของวิชาชีพ(Professional Ethics) รวมทั้งต้องมีสถาบันวิชาชีพ (Professional Institution)หรือองค์กรวิชาชีพ(Professional Organization) เป็นหลักในการควบคุมและสร้างสรรค์การดำเนินการทางวิชาชีพ นอกจากนี้พบว่า การปฏิบัติงานตามอำนาจและหน้าที่ของตำรวจมีผลกระทบและมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับประชาชนจนไม่สามารถแยกจากกันได้ ส่งผลให้ตำรวจมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อสังคมและประชาชนมากขึ้น จึงมีความจำเป็นในการสร้างตำรวจมืออาชีพที่มีความพร้อมที่จะปฏิบัติงานภายใต้เงื่อนไขและหลักการต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการฝึกอบรมทั้งภาคทฤษฏีและภาคปฏิบัติอย่างเพียงพอ 2. องค์ประกอบพื้นฐานในการสร้างความเป็นมืออาชีพของตำรวจของไทยในปัจจุบันนั้น ควรมีองค์ประกอบสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1) ตำรวจมืออาชีพต้องมีองค์ความรู้ ทั้งองค์ความรู้ทางวิชาการทั่วไปและองค์ความรู้เฉพาะทางวิชาชีพ 2) ตำรวจมืออาชีพต้องมีทักษะ ทั้งทักษะเฉพาะทางตำรวจและทักษะที่สร้างเสริมการทำงานตำรวจ 3) ตำรวจมืออาชีพต้องมีคุณลักษณะที่เหมาะสมในการทำงานตำรวจ โดยเฉพาะคุณลักษณะด้านคุณธรรมจริยธรรม 3. ความเป็นไปได้ในการพัฒนาความเป็นมืออาชีพของตำรวจไทย พบว่า สภาพบริบทขององค์กรตำรวจไทย มีเป็นข้อจำกัดหรือปัญหาอุปสรรคในการพัฒนาสู่ความเป็นมืออาชีพ โดยเฉพาะในเรื่อง ภารกิจ ขอบเขต อำนาจและหน้าที่ของตำรวจมีความหลากหลาย วัฒนธรรมองค์กรและการบริหารจัดการ ความไม่เป็นเอกภาพของการจัดการศึกษาและฝึกอบรมตำรวจ แต่ก็มีโอกาสในการสร้างความเป็นมืออาชีพให้เกิดขึ้นได้ พิจารณาได้จากการจัดโครงสร้างและระบบงานตำรวจไทยความสำคัญของอำนาจและหน้าที่ตำรวจต่อสังคม ชุมชน ประชาชน การกำหนดนโยบายและเป้าหมายในการพัฒนาที่สอดคล้องกับการสร้างความเป็นมืออาชีพ แนวทางและเจตนารมณ์ตามพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ.2547 และความพร้อมของหน่วยงานจัดการศึกษาและฝึกอบรมตำรวจต่างๆ สิ่งสำคัญ คือ การสร้างเสริมจุดแข็งให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม และลดข้อจำกัดต่อการพัฒนาความเป็นมืออาชีพ 4. กรอบแนวทางพัฒนาความเป็นมืออาชีพของตำรวจไทย เน้นใช้การศึกษาและการฝึกอบรมที่ครอบคลุมมิติต่างๆ ที่สำคัญ ได้แก่ 1) การกำหนดเป้าหมาย (Setting goal) เพื่อมุ่งสู่ความเป็นมืออาชีพที่ ครอบคลุมองค์ประกอบ 3 ด้าน ได้แก่ ด้านความรู้ ด้านทักษะ ด้านคุณลักษณะส่วนบุคคล 2) การจัดประสบการณ์เรียนรู้(Providing Experiences) เพื่อนำไปสู่เป้าหมายที่กำหนดไว้ ทั้งการพัฒนากระบวนการศึกษาและฝึกอบรมและการพัฒนาเชิงโครงสร้างการบริหารจัดการ โดยคำนึงถึงหลักการสำคัญคือ ต้องมีความต่อเนื่อง (Continuity) เป็นไปตามลำดับขั้น (Sequence) ต้องมีการบูรณาการ (Integration) เน้นส่งเสริมและพัฒนาการจากเดิม (Promotion) โดยจะต้องมีความเชื่อมโยงทั้งระบบของหน่วยงานทางการศึกษาและฝึกอบรมตำรวจต่างๆ ในสังกัด สำนักงานตำรวจแห่งชาติ 3) การประเมินผลลัพธ์ (Evaluating outcomes) ต้องมีการประเมินผลการเรียนรู้ว่าการเรียนการสอนและการฝึกอบรมได้ตรงตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ และจำเป็นต้องมีการกำหนดมาตรฐานทางการศึกษาทางวิชาชีพตำรวจ และมีการกำหนดและสร้างตัวชี้วัดผลการศึกษาหรือการฝึกอบรมที่ครอบคลุมทุกด้านอย่างเป็นรูปธรรม