การปลูกผักปลอดสารพิษ เป็นกิจกรรมการผลิตหนึ่งในระบบเกษตรกรรมยั่งยืน ซึ่งพบว่ามักมีปัญหาด้านการตลาด เนื่องจากเป็นระบบการผลิตเพื่อกิน เหลือจึงขาย การจัดการตลาดจึงยาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ด้านการวางแผนการผลิตในออก มาอย่างสม่ำเสมอ ตามความต้องการของผู้บริโภคการวิจัยนี้จึงเกิดขึ้นเพื่อหารูปแบบตลาดผักปลอดสารพิษ และการจัดการร่วม กัน ระหว่างผู้ผลิต ผู้บริโภคที่เหมาะสมและเป็นธรรม ในช่วงปรับเปลี่ยนระบบผลิตสู่ระบบเกษตรกรยั่งยืนว่าควรจะเป็นอย่างไร ในช่วง 6 เดือนแรก เป็นการศึกษาสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องรวม 5 ด้านด้วยกัน พบว่า 1) ประสบการณ์ตลาดทางเลือก เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก อ.ขุนยวม เคยทำตลาดทางเลือกมาตั้งแต่ปี 2546 ในรูปของตลาดนัด แต่มีปัญหาคือผลผลิตไม่ ต่อเนื่อง ขาดการจัดการที่ดี และผู้บริโภคที่เข้าใจตลาดทางเลือกมีน้อย 2) ความต้องการของผู้บริโภคผักปลอดสารพิษ ได้สำรวจ ในเขต อ.ขุนยวม และเมืองแม่ฮ่องสอน รวม 123 ราย พบว่า ผู้บริโภคต้องการซื้อผักปลอดสารพิษ แต่มีปัญหาคือ ไม่รู้จะไปซื้อที่ไหน ไม่มั่นใจในคุณภาพ ไม่มีผักที่ต้องการ และมีผักไม่สม่ำเสมอ ส่วนผักฯ ที่สนใจเลือกซื้อจะคำนึงถึงความสดใหม่ แหล่งผลิตที่เชื่อถือ ได้ ราคาสมเหตุสมผล และหีบห่อที่เป็นธรรมชาติ 3) ปริมาณและปฏิทินอาหารจากป่า จากการสำรวจพบว่า ในพื้นที่ อ.ขุนยวม มี อาหารจากป่ากว่า 13 ชนิด ที่ทยอยออกมา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงฤดูฝน พืชเศรษฐกิจจากป่าได้แก่ เห็ดต่าง ๆ และหน่อไม้ 4) ช่องทางการตลาดผักปลอดสารพิษเนื่องจากผักปลอดสารพิษมีการผลิตน้อยในพื้นที่ จึงได้สำรวจตลาดผักทั่วไปแทน โดย สัมภาษณ์แม่ค้าผัก 48 ราย พบว่าเมืองแม่ฮ่องสอนต้องสั่งซื้อผักจากเชียงใหม่มาบริโภค ร้อยละ 51.37 ชาวแม่ฮ่องสอนบริโภคผัก ผ่านระบบตลาด 1,452 ตัน/ปี เส้นทางผักมีทั้งหมด 4 เส้นทาง 5) การสำรวจและประเมินศักยภาพผู้ผลิต พบว่าทั้ง 11 คนที่เป็น สมาชิกโครงการวิจัยฯ อยู่ใน 2 ภูมินิเวศน์คือ ที่สูง (3 คน) ปลูกผักเป็นอาชีพหลักที่ราบและที่ดอน (8 คน) ปลูกผักเพื่อบริโภค เหลือ จึงขาย ผู้ผลิตยังมีปัญหาเรื่องน้ำ หนี้สิน และการวางแผนการผลิตร่วมกัน แต่มีศักยภาพด้านเทคนิคการผลิต และแนวคิดเกษตร ยั่งยืน