กรวิจัยเรื่อง การมีส่วนร่วมของโรงเรียนและชุมชนในกระบวนการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น : ศึกษากรณีชุมชนแผ่นดินทองคอยรุตตั๊กวา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพทั่วไปของชุมชนในด้านเศรษฐกิจ สังคมวัฒนธรรมทั้งในอดีต และปัจจุบัน การมีส่วนร่วมและรูปแบบการมีส่วนร่วม ปัจจัยสนับสนุนและปัจจัยอุปสรรค บทบาทของผู้นำ สภาพปัญหา และแนวทางแก้ไขในการมีส่วนร่วมของโรงเรียนและชุมชนต่อการพัฒนาชุมชน โดยใช้การศึกษาเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ในส่วนของการศึกษาเชิงปริมาณนั้น ใช้วิธีการสัมภาษณ์ในระดับครัวเรือนตามแบบสอบถามที่สร้างขึ้น และการศึกษาเชิงคุณภาพนั้นใช้วิธีการสัมภาษณ์แบบลึก กับองค์กรโรงเรียน องค์กรชุมชน และองค์กรรัฐ จากการศึกษาพบว่า ชุมชนแผ่นดินทองคอยรุตตั๊กวา ได้ก่อตั้งมาประมาณ 100กว่าปีมาแล้ว โดยผู้ก่อตั้งได้อพยพมาจากปัตตานี มาตั้งอยู่ในพื้นที่บริเวณคลองลำจรเข้ตาย และคลองลำไทรบรรจบกัน ซึ่งเป็นชัยภูมิที่เหมาะสมสำหรับการตั้งบ้านเรือน และการประกอบอาชีพโดยเลือกบริเวณใกล้ต้นสะตือใหญ่เป็นจุดก่อตั้งชุมชน สำหรับสภาพเศรษฐกิจของชุมชนพบว่า ในอดีตชุมชนแผ่นดินทองคอยรุตตั๊กวา ประกอบอาชีพหลัก คือ อาชีพเกษตรกรรมโดยเฉพาะอาชีพการทำนาแบบธรรมดาดั้งเดิม แต่ปัจจุบันสภาพเศรษฐกิจของชุมชนได้เปลี่ยนแปลงไป เนื่องจากการกระจายการถือครองที่ดินของชุมชน และการขยายตัวด้านอุตสาหกรรม ได้ส่งผลให้การประกอบอาชีพ การเกษตรลดลง แต่อย่างไรก็ตาม ชุมชนส่วนใหญ่ยังคงมีอาชีพรองที่เกี่ยวกับการเกษตรที่ทำรายได้เป็นอย่างดีให้แก่ชาวบ้านใน ชุมชน คือ การเลี้ยงไก่แจ้ แมว เป็ด โค เป็นต้น ในส่วนสภาพสังคมและวัฒนธรรม พบว่าในอดีตและปัจจุบันไม่แตกต่างกันมากนัก วิถีชีวิตของชาวบ้านในชุมชนเป็นวิถีชีวิตที่เรียบง่าย มีการดำเนินชีวิตในลักษณะของสังคมชนบท ชาวบ้านส่วนใหญ่ในชุมชนนับถือศาสนาอิสลาม ยึดมั่นในหลักการของศาสนาตามคัมภีร์อัล-กุรอาน และข้อปฎิบัติของศาสดาโมฮัมหมัดอย่างเคร่งครัด โดยมีหลักปรัชญาที่ว่า “ ศาสนานำชีวิต “ สถานที่ที่ใช้ในกรปฎิบัติศาสนกิจตามหลักของศาสนา คือ มัสยิดคอยรุตตั๊กวา ซึ่งนอกจากจะเป็นศาสนสถานแล้ว ยังเป็นสถานที่พบปะพูดคุย ประชุม ปรึกษาหารือภายในชุมชน ในส่วนของการมีส่วนร่วมของโรงเรียนและชุมชน และมัสยิด ในการพัฒนาชุมชนแผ่นดินทองคอยรุตตั๊กวานั้น จะมีลักษณะของการทำงานในรูปแบบของการวางแผนงาน การทำกิจกรรม การติดตามผล และการพัฒนางานใหม่โดยขยายผลจากงานเดิม โดยมีลักษณะความร่วมมือของ 3 องค์กรสัมพันธ์ อันได้แก่ โรงเรียน ชุมชน และมัสยิด ซึ่งมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงต่อกันไม่สามารถขาดองค์กรใดองค์กรหนึ่งได้ ดังคำเปรียบเทียบที่ว่า “ โรงเรียนเป็นมันสมอง มัสยิดเป็นจิตใจ ชุมชน ( บ้าน ) เป็นร่างกาย “ นอกจากนั้น จากการศึกษายังพบว่า ชาวบ้านในชุมชนมีศักยภาพและพลังความสามารถ ที่จะทำการพัฒนาชุมชนได้ด้วยตัวเองมาตั้งแต่ช่วงแรก ที่เริ่มมีการก่อตั้งชุมชนและพัฒนาชุมชนเรื่อยมา จนกระทั่งถึงในปัจจุบัน เป็นการทำงานและพัฒนาร่วมกันทั้งในด้านความคิด แรงงาน เงินทอง วัสดุอุปกรณ์และอื่นๆ ซึ่งมีเป้าหมายสุดท้ายเพื่อความเจริญก้าวหน้าของชุมชนแผ่นดินทองคอยรุตตั๊กวา ซึ่งผลจากการพัฒนาดังกล่าวเป็นที่ประจักษ์ชัดเจนว่าประสบความสำเร็จและเป็นที่ยอมรับของหน่วยงานภายนอกโดยทั่วไป นอกจากนั้น จากการศึกษายังพบว่า จากการที่ชุมชนแผ่นดินคอยรุตตั๊กวา มีความร่วมมือในการพัฒนาชุมชนจนประสบผลสำเร็จนั้น ปัจจัยที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนและถือเสมือนว่าเป็นจุดแข็งของชุมชน มีหลายปัจจัยด้วยกัน ปัจจัยแรก คือ ปัจจัยด้านผู้นำชุมชน ซึ่งประกอบด้วย การที่ผู้นำชุมชนมีความรู้ดี ความสามารถสูง มีบุคลิกภาพและบทบาทของการเป็นผู้นำอย่างชัดเจน รวมถึงการมีความสำนึกในการเป็นเจ้าของชุมชน และความต้องการที่จะสานต่อในการพัฒนาชุมชนตามเจตนารมณ์ของบรรพบุรุษผู้ก่อตั้งชุมชน ปัจจัยประการที่สอง คือ ปัจจัยด้านชุมชนซึ่งประกอบไปด้วย การยอมรับและเชื่อฟังผู้นำของชุมชน การที่ชุมชนยอมรับและมีความเข้าใจในปัญหาที่ประสบอยู่ การที่ชุมชนมีความพอใจและมีความรู้สึกเป็นเจ้าของในกิจกรรมหรือโครงการต่างๆ ของชุมชน การจัดองค์กรในชุมชน ระบบเครือญาติในชุมชน การปฏิบัติตามหลักศาสนาอย่างเคร่งครัด และระบบองค์ความรู้ที่หลากหลาย อันเป็นเสมือนภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชนปัจจัยประการสุดท้าย คือ ปัจจัยภายนอกชุมชน อันได้แก่ การประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ เพื่อขอความร่วมมือในการพัฒนาชุมชน และความภาคภูมิใจในผลงานที่ร่วมกันพัฒนาจนประสบผลสำเร็จ และได้รับรางวัลต่างๆ หลายรางวัล ซึ่งเป็นสิ่งที่แสดงถึงผลสัมฤทธิ์ในคุณภาพของงานพัฒนาได้ การศึกษาในครั้งนี้ มีข้อเสนอแนะเพื่อให้ความร่วมมือในการพัฒนาชุมชนมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นคือ การสร้างความสัมพันธ์อันดีในระดับองค์กร ควบคู่ ไปกับการสานความสัมพันธ์ในระดับบุคคล การสร้างความเข้าใจและชี้แจงปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน โดยมองภาพองค์รวมทั้งหมดของชุมชน และการขยายแนวคิดในการพัฒนาสู่ชุมชนอื่น เพื่อเป็นการสร้างเครือข่ายชุมชน อันจะส่งผลต่อการพัฒนาชุมชนแผ่นดินทองคอยรุตตั๊กวา ให้ประสบความสำเร็จมากยิ่งขึ้น