ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางคุณสมบัติแอนติเจนของไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อยที่แยกได้จาก พื้นที่ในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ระหว่าง ปี พ.ศ. 2552 2553 ร่มพฤกษ์ อุดล* วิไล ลินจงสุบงกช ปณิธาน ทองทาและจรรยา สมานิตย์ ศูนย์อ้างอิงโรคปากและเท้าเปื่อยภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ปากช่อง นครราชสีมา 30130 *ผู้รับผิดชอบบทความ โทร 0-44279112 โทรสาร 0-44314889 e-mail: romphrukeudon@yahoo.com บทคัดย่อ ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางคุณสมบัติแอนติเจนของไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อยไทป์โอ และเอจากประเทศไทยและในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ระหว่างปี 2552-2553 ด้วยวิธี liquid phase blocking ELISA (LP ELISA) รวมทั้งสิ้น 74 ตัวอย่าง เป็นไทป์โอ จากประเทศไทย 23 ตัวอย่าง กัมพูชา 6 ตัวอย่าง พม่า 5 ตัวอย่าง ลาว 3 ตัวอย่าง เวียดนาม 1 ตัวอย่าง และเป็นไทป์เอ จากประเทศไทย 17 ตัวอย่าง กัมพูชา 1 ตัวอย่าง ลาว 1 ตัวอย่าง เวียดนาม 17 ตัวอย่าง ตัวอย่างที่แยกได้ถูมาที่ศูนย์อ้างอิงโรคปากและเท้าเปื่อยภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อทำการตรวจสอบยืนยันผลการวินิจฉัย และศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางคุณสมบัติแอนติเจนโดยการตรวจหาค่าความสัมพันธ์ทางซีรัมวิทยา (r-value) กับไวรัสที่ใช้ผลิตวัคซีนไทป์โอ และเอในประเทศไทย คือ strain O/Udornthani/87 และ strain A/Saraburi/87 พบว่า ไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อยไทป์โอทั้งหมดให้ r-value มากกว่า 0.40 แสดงให้เห็นว่ายังไม่มีการเปลี่ยนแปลงทางคุณสมบัติแอนติเจนของไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อยไทป์โอในภูมิภาค ส่วนไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อยไทป์เอมี r-value อยู่ระหว่าง 0.251 โดย 88.89 % ของไวรัสที่นำมาศึกษามี rvalue มากกว่า 0.4 และ 11.11 % ของไวรัสที่นำมาศึกษามี rvalue อยู่ระหว่าง 0.20.39 แสดงให้เห็นว่ายังไม่มีการเปลี่ยนแปลงทางคุณสมบัติแอนติเจนของไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อยไทป์เอในภูมิภาค สรุปได้ว่าไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อยไทป์โอ และเอ ที่แยกได้ในภูมิภาคระหว่างปี 2552-2553 ส่วนใหญ่ยังอยู่ในกลุ่มเดียวกันกับไวรัสที่ใช้ผลิตวัคซีนในประเทศไทย ดังนั้นไวรัสที่ใช้ผลิตวัคซีนในประเทศไทยทั้ง strain O/Udornthani/87 และ strain A/Saraburi/87 อาจพิจารณาเพื่อใช้ในการผลิตวัคซีนป้องกันโรคปากและเท้าเปื่อยไทป์โอ และเอ ที่ระบาดในประเทศไทย กัมพูชา พม่า ลาว และเวียดนามได้ เลขทะเบียนวิจัย 51(1)-0115-009 คำสำคัญ : ไวรัสโรคปากและเท้าเปื่อย ความสัมพันธ์ทางซีรัมวิทยา ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แอลพี อีไลซ่า