ปัจจัยที่มีผลต่อการจัดการพืชอาหารสัตว์ของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมในพื้นที่ภาคกลาง Effect of roughage management on dairy farms in Central area ประเสริฐ โพธิ์จันทร์1 นางสาวสมภัสสร วงษ์แสง1 บทคัดย่อ การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการจัดการพืชอาหารสัตว์ของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมในพื้นที่ภาคกลาง มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการจัดการพืชอาหารสัตว์ของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม โดยสัมภาษณ์เกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมในจังหวัดสระบุรี และจังหวัดลพบุรี จำนวนเกษตรกรทั้งหมด 371 ราย ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุระหว่าง 41-50 ปี จบการศึกษาระดับประถมศึกษา เป็นครอบครัวขนาดเล็ก มีแรงงานในครอบครัว 1-2 คน เป็นเกษตรกรเลี้ยงโคนม และผ่านการอบรมการเลี้ยงโคนม ขนาดของฟาร์มเป็นฟาร์มขนาดกลาง มีโคนม 21 ตัว ถึง 100 ตัว จำนวน 276 ฟาร์ม มีพื้นที่ปลูกพืชอาหารสัตว์เป็นของตนเอง 287 ราย มีรายได้สุทธิจากการเลี้ยงโคนมในปีที่ผ่านมา ส่วนใหญ่ 50,000 บาท/เดือน เกษตรกรส่วนใหญ่มีพื้นที่ปลูกพืชอาหารสัตว์ น้อยกว่า 6 ไร่ พื้นที่เป็นที่ดอน มีการเตรียมดินโดยการไถพรวน หญ้ารูซี่ ใช้เมล็ดหว่าน หญ้าเนเปียร์ ใช้ท่อนพันธุ์ การกำจัดวัชพืชจะกำจัดระยะแรก ปุ๋ยที่ใช้ส่วนใหญ่เป็นมูลโคนมในฟาร์มของตนเอง ใช้ปุ๋ยยูเรียบ้าง พันธุ์หญ้าที่ใช้เลี้ยงสัตว์ เกษตรกรปลูกหญ้ารูซี่ จำนวน 175 ราย และปลูกหญ้าตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไป จำนวน 127 ราย มีการปลูกถั่ว จำนวน 20 ราย เกษตรกรจะตัดสดในช่วงฤดูฝน ส่วนช่วง ฤดูแล้งปล่อยแทะเล็ม และอายุหญ้าที่ตัดให้โคนมกินตัดตั้งอายุ 45 วันถึง 60 วัน ซึ่งมีคุณค่าทางอาหารและความน่ากินสูง ส่วนใหญ่ไม่ได้ถนอมพืชอาหารสัตว์แต่จะซื้อฟางข้าวมาใช้เลี้ยงสัตว์ในช่วงฤดูแล้ง เกษตรกรกรส่วนใหญ่มีเงินทุนเป็นของตนเอง จำนวน 218 ราย ฤดูฝนจะใช้น้ำตามธรรมชาติ ฤดูแล้งใช้น้ำบาดาล และใช้น้ำจากคลองชลประทาน 73 ราย ปัจจัยที่มีผลต่อการจัดการพืชอาหารสัตว์คือ แหล่งน้ำ พื้นที่ที่เหมาะสม เงินทุน และความรู้เรื่องการจัดการพืชอาหารสัตว์