การศึกษาแนวทางการจัดการถิ่นอาศัยและแหล?งทํารังวางไข? ของนกปากห?างAsianOpen- billed Stork (Anastomus oscitans (Boddaert) 1783.) ในประเทศไทย ดําเนินการตั้งแต? เดือนมกราคม พ.ศ. 2547 ถึงเดือนกันยายน.ศ .พ2552 ในที่ราบลุ?มภาคกลางตอนล?างของประเทศไทย ผลการศึกษาสํารวจพบ แหล?งทํารังวางไข? ของนกปากห?างจํานวนรวมทั้งสิ้น51แห?ง(Colonies) อยู?ในพื้นที่13จังหวัดโดยตั้งแต? ป? พ.ศ. 2547-2552 สํารวจพบแหล?งทํารังวางไข? จํานวน2023 22 22 24 และ 32 แห?งต?อป? ตามลําดับ สามารถประเมินจํานวนประชากรนกปากห?างเมื่อสิ้นสุดฤดูกาลผสมพันธุ? .ได?ดังนี้ศ.2547มีพ346,564 ตัว (86,641 รัง) พ.ศ. 2548 มี313,452 ตัว(78,363 รัง) พ.ศ. 2549 มี347,956 ตัว(86,989 รัง) พ.ศ. 2550 มี349,304 ตัว(87,326 รัง) พ.ศ. 2551 มี86,124 ตัว(21,531 รัง) และพ.ศ. 2552 มี192,992 ตัว(48,248 รัง) จากการศึกษาในช?วง6 ป?ที่ผ?านมา(พ.ศ. 2547-2552) แม?ว?าประชากรกําลังมีแนวโน?มที่จะลดจํานวน ลงเรื่อยๆ โดยมีค?าความแตกต?างระหว?างจํานวนรัง.ศ. ในป?2547 พและ 2552 ลดลง 38,393 รัง คิดเป?นร?อยละ44.31 แต?หากพิจารณาช?วงเวลา4 ทศวรรษที่ผ?านมา(พ.ศ. 2512 -2552) ประชากรของ นกปากห?างในที่ราบลุ?มภาคกลางตอนล?างเพิ่มขึ้น โดยมีค?าความแตกต?างระหว?างจํานวนรังพ.ศ.2512และ ในป? 2552 เพิ่มขึ้น41,663 รัง คิดเป?นร?อยละ632.69 สาเหตุที่เริ่มลดจํานวนลงในป?จจุบันนั้นเกิดจากการรบกวน โดยมนุษย?เนื่องจากนกปากห?างที่อยูมกลุ?มจํานวนมากก?อให?เกิดความเดือดร?อนกับประชาชนจากการที่มูลนกรว ส?งกลิ่นเหม็นรบกวน ไรนก และขนนกฟุ?งกระจาย ก?อโรคภูมิแพ? และยังสร?างความวิตกกังวลว?าอาจเป?น นําโรคไข?หวัดนก ประกอบกับความต?องการขยายพื้นที่เกษตรกรรม ทําให?ทัศนคติของประชาชนที่ การอนุรักษ?นกปา ห?างเริ่มเปลี่ยนไปในทางลบ แหล?งทํารังวางไข?จํานวนมากจึงถูกทําลายลง โดยเฉพาะในจัง พระนครศรีอยุธยาพรรณบุรีสุ และนครปฐม ซึ่งส?งผลให?นกปากห?างปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการทํารัง เป?นกลุ?มขนาดเล็กลง แต?มีจํานวนแหล?งทํารังเพิ่มขึ้นโดยกระจายออกไปทั่วพื้นที่และมีแนวโน?มที่จะเคลื่อนย?าย พื้นที่ทํารังวางไข?ออกไปทางทิศเหนือทิศตะวันออกเฉียงใต?และทําให?การจัดการทําได?ยากมากขึ้น แนวทางใน การจัดการที่เหมาะสมจึงควรใช?หลักการในการพลักดันให?นกไปอยู?รวมในบริเวณเดียวกันเป?นกล ในพื้นที่ที่เหมาะสม มีป?จจัยที่จําเป?นสําหรับการทํารังวางไข?ของนกปากห?าง ได?แก? มีต?นไม?เพียงพอสําหรับ ทํารัง อยู?ใกล?แหล?งน้ำและทุ?งนาที่มีแหล?งอาหาร ได?แก?หอยเชอรีหรือหอยโข?ง อาจเป?นพื้นที่อนุรักษ?สัตว?ป หรือพื้นที่สาธารณะที่ไม?ได?ใช?ประโยชน? ซึ่งอยู?ห?างจากบ?านเรือนประชาชนพอสมควร และควร พื้นที่ที่ชัดเจน หากเป?นพื้นที่เป?นเกาะกลางน้ํา หรือมีคูน้ําล?อมรอบจะเป?นการดีและสะดวกต?อก พื้นที่มากขึ้น การกําหนดพื้นที่ที่เหมาะสมนั้น ควรมีกระบวนการให?ประชาชนซึ่งเป?นผู?มี อยู?โดยรอบพื้นที่มีส?วนร?วมในการตัดสิการวางแผนจัดระบบบริหารจัดการใจเพื่อให?มีการใช?ประโยชน? ควบคู?ไปกับการอนุรักษ?ทรัพยากรอย?างยั่งยืน โดยไม?เกิดผลกระทบต?อสิ่งแวดล?อม