วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2559

สูตรมะนาวผง ซึ่งผลิตจากน้ำมะนาวที่ผ่านการเติมซิเทรตและโพแทสเซียม มีประสิทธิภาพในการเพิ่มระดับซิเทรตและโพแทสเซียมในปัสสาวะ และลดโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดนิ่วได้ นอกจากนี้ยังสามารถลดระดับโปรตีนในปัสสาวะของผู้ป่วยโรคนิ่วไตได้ การศึกษานี้จึงต้องการทราบชนิดของโปรตีนในปัสสาวะที่เปลี่ยนแปลงในผู้ป่วยโรคนิ่วไตที่ได้รับสูตรมะนาวผง กลุ่มตัวอย่างสำหรับการศึกษานี้ ได้แก่ ผู้ป่วยโรคนิ่วไตที่ได้รับการสลายนิ่วแล้ว จำนวน 10 ราย แบ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับสูตรมะนาวผง จำนวน 5 ราย และกลุ่มที่ได้รับยาหลอก จำนวน 5 ราย ผู้วิจัยทำการเก็บตัวอย่างปัสสาวะ 24 ชั่วโมง ที่ก่อนเริ่ม และหลังรับสูตรมะนาวผง/ยาหลอก เป็นเวลา 6 เดือน จากนั้นวิเคราะห์ปริมาณโปรตีนรวมในปัสสาวะ และวิเคราะห์ชนิดโปรตีนด้วยแมสสเปคโตรเมทรี นอกจากนี้ ผู้วิจัยได้พิจารณาและเลือกโปรตีนที่น่าสนใจจำนวน 3 ชนิด เพื่อทำการวิเคราะห์ซ้ำในตัวอย่างปัสสาวะ ได้แก่ โปรตีนอัลบูมิน ซึ่งวิเคราะห์ด้วยด้วยวิธี immunoturbidimetric assay โปรตีนทรานสเฟอร์ริน และโปรตีนแทม-ฮอร์สฟอล ซึ่งวิเคราะห์ด้วย Enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) ผลการศึกษาพบว่าโปรตีนรวมในปัสสาวะของกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับสูตรมะนาวผง ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ แต่ไม่ลดลงในกลุ่มที่รับยาหลอก ผลโปรตีโอมิกส์พบว่ามีโปรตีน 17 ชนิด ที่มีปริมาณเปลี่ยนแปลงเฉพาะในกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับสูตรมะนาวผง โดยเป็นโปรตีนที่ลดลง 16 ชนิด และโปรตีนที่เพิ่มขึ้น 1 ชนิด โปรตีนนำมาวิเคราะห์ปริมาณซ้ำ ได้แก่ โปรตีนอัลบูมิน และทรานสเฟอร์ริน ซึ่งบ่งชี้ความเสียหายของโกลเมอรูลัส และโปรตีนแทม-ฮอร์สฟอล ซึ่งมีบทบาทยับยั้งการเกิดนิ่วได้ ผลการวิเคราะห์พบว่ากลุ่มตัวอย่างที่ได้รับสูตรมะนาวผง มีปริมาณโปรตีนอัลบูมินลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (ร้อยละ 91.63) และปริมาณโปรตีนทรานสเฟอร์รินลดลงอย่างไม่มีนัยสำคัญ (ร้อยละ 58.44) ในขณะที่ปริมาณโปรตีนดังกล่าวไม่มีการเปลี่ยนแปลงในกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับยาหลอก นอกจากนี้ยังพบความสัมพันธ์เชิงบวก ระหว่างปริมาณอัลบูมิน และทรานสเฟอร์รินในตัวอย่างปัสสาวะทั้งหมดอีกด้วย (0.589, p = 0.006) และในกลุ่มตัวอย่างที่ได้รับสูตรมะนาวผง ยังพบปริมาณโปรตีนแทม-ฮอร์สฟอลเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (ร้อยละ 1,470) ในขณะที่กลุ่มตัวอย่างที่ได้รับยาหลอกไม่มีการเปลี่ยนแปลง สรุปผลได้ว่าการให้สูตรมะนาวผงในผู้ป่วยโรคนิ่วไต ช่วยลดปริมาณโปรตีนอัลบูมิน และเพิ่มปริมาณโปรตีนแทม-ฮอร์สฟอลในปัสสาวะ ผู้วิจัยคาดว่าผลดังกล่าวเนื่องมาจากซิเทรตและสารต้านอนุมูลอิสระต่างๆ ซึ่งเป็นส่วนประกอบหลักของสูตรมะนาวผง