วิทยานิพนธ์ (วท.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2559

โรคติดเชื้อพยาธิปากขอและพยาธิเส้นด้ายเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่สำคัญในประเทศกำลังพัฒนา การศึกษาแบบ cross-sectional study ในครั้งนี้ได้เก็บตัวอย่างอุจจาระและเก็บข้อมูลทางสุขภาพโดยใช้แบบสอบถามจากอาสาสมัครจำนวน 843 คน (เพศชาย 346 คน เพศหญิง 497 คน) จากประชากร 3 กลุ่มได้แก่ คนไทยที่อยู่อาศัยในจังหวัดอุบลราชธานี คนลาวที่อยู่อาศัยในจังหวัดอุบลราชธานี ประเทศไทย และคนลาวที่อยู่อาศัยในแขวงจำปาสัก สปป.ลาว และเก็บตัวอย่างอุจจาระจากสัตว์เลี้ยงที่อาศัยในครัวเรือนเดียวกับอาสาสมัครจำนวน 300 ตัวอย่าง (สุนัข 277 ตัวอย่าง แมว 23 ตัวอย่าง) ทำการตรวจวินิจฉัยตัวอย่างอุจจาระทั้งหมดด้วยวิธี Formalin-Ether Concentration Technique และ Harada-Mori Filter Paper Culture พบความชุกของพยาธิปากขอสูงสุดในอาสาสมัครคนลาวในสปป.ลาว (ร้อยละ 17.5) รองลงมาได้แก่ คนลาวที่อยู่อาศัยในจังหวัดอุบลราชธานี (ร้อยละ 11.2) และ คนไทยที่อยู่อาศัยในจังหวัดอุบลราชธานี (ร้อยละ 4.4) ในขณะที่ความชุกของพยาธิเส้นด้ายพบสูงสุดในคนลาวที่อยู่อาศัยในจังหวัดอุบลราชธานี (ร้อยละ 19.3) รองลงมาได้แก่คนลาวในสปป.ลาว (ร้อยละ 15.7) และ คนไทยที่อยู่อาศัยในจังหวัดอุบลราชธานี (ร้อยละ 14.0)ตามลำดับ ส่วนความชุกการติดเชื้อพยาธิปากขอในสัตว์เลี้ยงพบว่าในจังหวัดอุบลราชธานี ประเทศไทยพบร้อยละ 35.7 แขวงจำปาสัก สปป.ลาว พบร้อยละ 39.7 ในขณะที่ความชุกการติดเชื้อพยาธิเส้นด้ายในจังหวัดอุบลราชธานี ประเทศไทยพบร้อยละ 0.6 แขวงจำปาสัก สปป.ลาว พบร้อยละ 1.7 ตามลำดับ นอกจากนี้ยังพบการติดเชื้อปรสิตอื่นๆ อาทิ Taenia spp และ Opisthorchis viverrini ส่วนการศึกษาด้วยวิธี PCR และ DNA sequencing พบผู้ติดเชื้อพยาธิปากขอสายพันธุ์ Ancylostoma ceylanicum ในประเทศไทย ทั้งนี้ปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการติดเชื้อพยาธิปากขอได้แก่ กลุ่มประชากร และพฤติกรรมการเดินเท้าเปล่า ในขณะที่ปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการติดเชื้อพยาธิเส้นด้ายได้แก่กลุ่มประชากร เพศ อายุ ประวัติการได้รับยาถ่ายพยาธิ ความรู้เกี่ยวกับการติดเชื้อปรสิต และพฤติกรรมการล้างมือหลังจากสัมผัสสัตว์เลี้ยง การศึกษาครั้งนี้พบข้อมูลการติดเชื้อพยาธิปากขอและพยาธิเส้นด้ายที่สำคัญและเป็นประโยชน์โดยเฉพาะในกลุ่มคนลาวที่อยู่อาศัยในประเทศไทยและสัตว์เลี้ยงในทั้งสองพื้นที่ ซึ่งจะเป็นแนวทางในการควบคุมและป้องกันโรคติดเชื้อปรสิตทั้งในประเทศไทยและสปป.ลาวต่อไป