วิทยานิพนธ์ (ภ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความร่วมมือในการใช้ยาในการเป็นตัวแปรแทรกความสัมพันธ์ระหว่างภาวะซึมเศร้ากับการควบคุมระดับน้ำตาล ใช้รูปแบบการศึกษาภาคตัดขวางในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 303 ราย ณ แผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลตำรวจ กรุงเทพมหานคร ตั้งแต่เดือนมกราคมถึงมิถุนายน 2550 ภาวะซึมเศร้า และความร่วมมือในการใช้ยาประเมินโดยใช้แบบคัดกรองภาวะซึมเศร้า Center for Epidemiologic Studies-Depression scale (CES-D) และแบบวัดความร่วมมือในการใช้ยา Morisky Medication Adherence Scale (MMAS) บ่งชี้การควบคุมระดับน้ำตาลโดยใช้ระดับ Glycosylated hemoglobin (HbA[subscript 1C]) ใช้การวิเคราะห์ตัวแปรแทรกในการทดสอบว่า ภาวะซึมเศร้ามีผลต่อการควบคุมระดับน้ำตาล โดยลดความสามารถของผู้ป่วยที่จะร่วมมือต่อแบบแผนการใช้ยา ผลการวิจัยพบว่าคะแนน CES-D มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับคะแนน MMAS (สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน; beta = 0.155, p < 0.05) และคะแนน MMAS มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับระดับ HbA[subscript 1C] (beta = 0.191, p < 0.05) การทดสอบของโซเบล บ่งชี้ว่าผลของตัวแปรแทรกมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z = 2.11, p < 0.05) อย่างไรก็ตาม เมื่อควบคุมปัจจัยกวน ได้แก่ อายุ ดัชนีมวลกาย จำนวนรายการยาเม็ดลดน้ำตาลในเลือด และจำนวนรายการอินซูลิน ในแบบจำลองถดถอย พบว่าคะแนน MMAS ไม่ได้เป็นตัวแปรแทรกความสัมพันธ์ระหว่างภาวะซึมเศร้ากับการควบคุมระดับน้ำตาล (Z = 1.82, p > 0.05) การวิจัยนี้ ไม่สนับสนุนว่ามีตัวแปรแทรกความสัมพันธ์ระหว่างภาวะซึมเศร้า กับภาวะน้ำตาลสูงในเลือดโดยลดความร่วมมือในการใช้ยา อย่างไรก็ตาม ควรมีการคัดกรอง และรักษาภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 เพื่อเพิ่มความร่วมมือในการใช้ยา