วิทยานิพนธ์ (วท.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของโปรแกรมสนับสนุนการจัดการดูแลตนเองที่ดำเนินการโดยบุคลากรด้านการแพทย์ สำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในศูนย์บริการสาธารณสุขในกรุงเทพมหานคร รูปแบบการวิจัยเชิงทดลองในคลินิกแบบมีกลุ่มควบคุม ศึกษาในศูนย์บริการสาธารณสุข 4 แห่งของสำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 อายุ 20 ปีขึ้นไป มีระดับน้ำตาลสะสมตั้งแต่ร้อยละ7 ขึ้นไป และอาศัยในจังหวัดกรุงเทพมหานคร อาสาสมัครจำนวน 180 ราย ถูกสุ่มเข้าเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมกลุ่มละ 90 ราย มาตรการทดลองใช้โปรแกรมสนับสนุนการจัดการดูแลตนเองสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 หลักสูตร 6 คาบตามแนวคิดการเสริมสร้างพลังอำนาจ ดำเนินการโดยบุคลากรสุขภาพสหสาขา จัดประชุมกลุ่มย่อยทุก 2 สัปดาห์ 6 ครั้งและติดตามให้คำแนะนำทางโทรศัพท์ 2 ครั้งในสัปดาห์ที่ 10 และ 20 กลุ่มควบคุมได้รับบริการปกติที่ศูนย์บริการสาธารณสุขโดยพบแพทย์และพยาบาลเดือนละครั้ง เก็บข้อมูล3 ครั้งก่อนเริ่มการทดลองและในสัปดาห์ที่ 12และ 24 หลังเริ่มการทดลอง เพื่อประเมินผลลัพธ์ ได้แก่ ระดับน้ำตาลสะสม วัดความดันโลหิต ดัชนีมวลกาย การรับรู้ความสามารถตนเอง พฤติกรรมการดูแลตนเอง ภาวะซึมเศร้า คุณภาพชีวิตด้านเบาหวาน และคุณภาพชีวิตทั่วไป ท้ายสุดเหลือข้อมูลที่สามารถนำมาวิเคราะห์ได้174 ราย ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มทดลองมีการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตาลสะสม ระดับความดันโลหิต ดัชนีมวลกาย ไม่แตกต่างกับกลุ่มควบคุมทั้งในทุกรอบการประเมิน แต่มีการเปลี่ยนแปลงของคะแนนการรับรู้ความสามารถในตนเอง (p=0.004) คะแนนพฤติกรรมการดูแลตนเอง (p<0.001) ภาวะซึมเศร้าลดลง(p<0.001)คุณภาพชีวิตด้านโรคเบาหวาน (p<0.001)และคุณภาพชีวิตทั่วไป (p<0.001) ในสัปดาห์ที่ 24 แตกต่างจากกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ซึ่งดำรงอยู่หลังจากปรับผลของปัจจัยรบกวนแล้ว สรุป การใช้โปรแกรมสนับสนุนการจัดการดูแลตนเอง สำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 มีผลดีต่อการพัฒนาการรับรู้ความสามารถตนเอง พฤติกรรมการดูแลตนเอง ลดภาวะซึมเศร้าและเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้ดีขึ้น ดังนั้นจึงมีข้อเสนอแนะให้พิจารณานำโปรแกรมฯนี้ไปใช้เพื่อส่งเสริมศักยภาพการดูแลตนเองสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในศูนย์บริการสาธารณสุข กรุงเทพมหานคร