วิทยานิพนธ์ (ผ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

ปัญหามลภาวะทางเสียงจากการจราจรในกรุงเทพมหานคร มีความรุนแรงเพิ่มขึ้น อันเนื่องมาจากไม่สามารถควบคุมปริมาณรถยนต์บนท้องถนน ควบคู่กับกายภาพของพื้นที่กิจกรรมริมถนน ที่เอื้อต่อการสัมผัสเสียงโดยตรง ซึ่งในปัจจุบันมีเพียงมาตรการแก้ปัญหา โดยการควบคุมระดับเสียงของเครื่องยนต์ ที่พบว่ายังไม่เพียงพอต่อการแก้ปัญหาโดยภาพรวมของพื้นที่เมือง มาตรการทางผังเมือง มีบทบาทสำคัญในการแก้ปัญหาในบริบทเมือง หากยังไม่พบการนำมาตรการทางผังเมืองมาใช้ในการแก้ปัญหานี้ ดังนั้นงานวิจัยนี้ จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง ลักษณะมลถาวะทางเสียงจากการจราจรในกรุงเทพมหานคร และองค์ประกอบทางกายภาพเมืองในพื้นที่ริมถนน เพื่อเสนอแนวทางการออกแบบองค์ประกอบทางกายภาพเมือง ให้สามารถแก้ปัญหามลภาวะทางเสียงจากการจราจร โดยการตรวจวัดระดับเสียงในพื้นที่ริมถนน ที่มีความแตกต่างกันขององค์ประกอบทางกายภาพ ได้แก่ มวลอาคาร ลักษณะช่องเปิดอาคาร พื้นที่ว่าง และอุปกรณ์ประกอบถนนแบบถาวร เพื่อสร้างเงื่อนไขการออกแบบเรื่องระยะและสัดส่วนขององค์ประกอบทางกายภาพที่ส่งผลต่อการลดลงของเสียง ผลการวิจัยพบว่า กายภาพเมืองมีผลต่อการลดลงของเสียงที่แตกต่างกัน สามารถแบ่งได้ 2 พื้นที่ ได้แก่ พื้นที่ริมถนน สามารถลดเสียงโดยตรงจากการจราจร และ พื้นที่หน้าอาคาร สามารถลดเสียงจากการสะท้อนองค์ประกอบทางกายภาพ โดยการออกแบบระยะและสัดส่วนขององค์ประกอบทางกายภาพที่เหมาะสม ประกอบไปด้วย (1) ไม้พุ่ม มีผลทำให้เสียงลดลง ทั้งระยะริมถนนและระยะหน้าอาคาร (2) อุปกรณ์ประกอบถนน ที่อยู่ในระยะริมถนน มีผลทำให้เสียงลดลง (3) พื้นที่ที่มีความหลากหลายขององค์ประกอบหรือมีความไม่สม่ำเสมอของระนาบทางแนวตั้ง เช่น ลักษณะการเปิดหน้าร้าน มีผลทำให้เสียงลดลง และ (4) การออกแบบ ส่วนเว้า ส่วนยื่น ของอาคารที่พ้นจากแนวระนาบด้านหน้าอาคาร มีผลทำให้เสียงจากการสะท้อนจากด้านบนในระยะหน้าอาคารลดลง นอกจากนั้น ปัจจัยเรื่องสัดส่วนขององค์ประกอบทางกายภาพมีความสำคัญในการลดเสียงมากกว่าปัจจัยเรื่องระยะ แต่หากต้องการแก้ปัญหามลภาวะทางเสียงให้มีประสิทธิภาพ ต้องมีการออกแบบสัดส่วนขององค์ประกอบทางกายภาพ ร่วมกันทั้งระยะริมถนนและระยะหน้าอาคาร