วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2552

การศึกษาฟื้นฟูย่านตลาดพระโขนงเป็นการศึกษา เพื่อหาลักษณะทางกายภาพ ที่จะทำให้ย่านตลาดพระโขนงสามารถคงความเป็นย่านตลาด และศูนย์กลางต่อไปได้ท่ามกลางการเปลี่ยนของเมืองและวิถีชีวิตของคนเมือง โดยการศึกษาผ่านปัจจัยที่ทำให้เกิดย่านตลาดองค์ประกอบของย่านตลาด และกระแสการพัฒนาย่านตลาดในอนาคตของกรุงเทพมหานคร จากการศึกษาพบว่า ย่านตลาดจะสามารถคงความเป็นย่านตลาดหรือศูนย์กลางต่อไปได้ จะต้องประกอบด้วยเงื่อนไขของความเป็นย่านตลาด 4 เงื่อนไข ได้แก่ ความหลากหลายของกิจกรรมความยืดหยุ่นในการใช้พื้นที่ ความหนาแน่นของกิจกรรมการค้า และการเชื่อมต่อระหว่างพื้นที่โดยลักษณะทางกายภาพของย่านตลาดมีความสัมพันธ์ อย่างมากกับวิถีชีวิตของผู้คนที่เข้ามาใช้บริการ การศึกษากระแสการพัฒนาย่านตลาดในอนาคตของกรุงเทพมหานครพบว่า ลักษณะของย่านตลาดที่มีแนวโน้มจะได้รับความนิยมและประสบความสำเร็จในอนาคต จะต้องมีลักษณะของสถานที่ลำดับที่ 3 และองค์ประกอบของความเป็นสถานที่ ทั้งองค์ประกอบทางกายภาพกิจกรรมและความหมาย ดังนั้นการฟื้นฟูย่านตลาดพระโขนงจึงมีแนวความคิดหลักในการฟื้นฟูคือ เงื่อนไขของความเป็นย่านตลาด และองค์ประกอบของความเป็นสถานที่ของย่านตลาดพระโขนง ซึ่งเมื่อพิจารณาร่วมกับวัตถุประสงค์สภาพปัจจุบันและบทบาทในอนาคตของย่าน ตลาดพระโขนง ทำให้สามารถกำหนดวิสัยทัศน์ในการฟื้นฟูย่านตลาดพระโขนงได้คือ ย่านตลาดและจุดเปลี่ยนถ่ายการสัญจรที่ให้ความสำคัญกับการเดินเท้า (Pedestrian mall) มีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นด้วยองค์ประกอบของความเป็นสถานที่ของย่านตลาดพระโขนง โดยเฉพาะองค์ประกอบด้านความหมายหรือความเป็นชุมชน และมีบรรยากาศที่ส่งเสริมกิจกรรมการพักผ่อน และการปฏิสัมพันธ์ทางสังคมตามแนวความคิดของสถานที่ลำดับที่ 3 (The third place) หรือคอมมูนิตี้มอลล์ (Community mall) โดยใช้แนวทางในการพัฒนาฟื้นฟู (redevelopment) ผ่านแผนการฟื้นฟู 4 กลุ่มหัวข้อ ได้แก่ การฟื้นฟูโครงข่ายและจุดเปลี่ยนถ่ายการสัญจรการฟื้นฟูมวลอาคารและพื้นที่ ว่างสาธารณะ การฟื้นฟูการใช้ประโยชน์ที่ดินอาคารและพื้นที่ว่างสาธารณะ และการฟื้นฟูองค์ประกอบทางจินตภาพและความเป็นสถานที่