วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2558

พะไธโอคอล (Phtiocol หรือ Pht) เป็นรงควัตถุควินอยด์ (quinoid pigment) ที่พบในชั้นไขมันในผนังเซลล์ของ Mycobacterium tuberculosis (M. tuberculosis) พะไธโอคอลเป็นลิแกนด์ที่สามารถจับกับตัวรับสัญญาณอาริลไฮโดรคาร์บอนซึ่งมีการแสดงออกในเซลล์ภูมิคุ้มกันหลายชนิดรวมทั้งเดนไดรติกเซลล์และแมโครฝาจ ในปัจจุบันยังมีข้อมูลไม่เพียงพอสำหรับอธิบายบทบาทของรงควัตถุนี้ต่อเซลล์ภูมิคุ้มกันโดยกำเนิด ดังนั้นงานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลโดยตรงของพะไธโอคอลต่อการตอบสนองของเดนไดรติกเซลล์และแมโครฝาจ ในการศึกษานี้ทดสอบด้วยกระตุ้นเดนไดรติกเซลล์ที่พัฒนาจากไขกระดูกของหนูเมาส์ด้วยพะไธโอคอล พบว่าพะไธโอคอลสามารถกระตุ้นตัวรับสัญญาณอาริลไฮโดรคาร์บอนภายในเดนไดรติกเซลล์ โดยพบการแสดงออกของยีน Cyp1a1 ซึ่งเป็นยีนเป้าหมายของตัวรับสัญญาณอาริลไฮโดรคาร์บอน แต่พะไธโอคอลไม่สามารถเหนี่ยวนำให้เกิดการพัฒนาการสมบูรณ์ของเดนไดรติกเซลล์ได้ พะไธโอคอลสามารถเหนี่ยวนำการแสดงของ Cyp1a1 ในแมโครฝาจที่พัฒนาจากไขกระดูกได้เช่นเดียวกับเดนไดรติกเซลล์ นอกจากนี้พะไธโอคอลยังมีผลทำให้แมโครฝาจเปลี่ยนสภาพเป็นแมโครฝาจคล้าย M2 (M2-like macrophage) โดยพบว่าพะไธโอคอลเหนี่ยวนำแสดงออกของยีน Arg1 และ Il10 และการหลั่งไซโตไคน์ IL-10 จากการศึกษาที่ผ่านมาพบว่า การติดวัณโรคแบบแฝงจะมีการเพิ่มขึ้นของแมโครฝาจชนิด M2 ซึ่งมีบทบาทในการ ยับยั้งการสร้างแกรนูโลม่า ทำให้ร่างกายไม่สามารถควบคุมและกำจัดเชื้อได้และมีผลให้เกิดพยาธิสภาพที่รุนแรงมากขึ้น ดังนั้นพะไธโอคอล จึงอาจเป็นกลไกสำคัญกลไกหนึ่งที่ M. tuberculosis ใช้ในการหลบหลีกระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายและนำไปสู่การติดเชื้อแฝงได้