วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาทุนทางสังคมและการนำทุนทางสังคมมาใช้ในระดับชุมชน หรือท้องถิ่น 2) เพื่อศึกษาผลกระทบทั้งด้านดีและด้านลบที่เกิดจากการมี หรือการใช้ทุนทางสังคมและความเชื่อมโยงกับความสัมพันธ์เชิงอำนาจในระดับชุมชน หรือท้องถิ่น ผ่านกรณีศึกษาในภาวะอุทกภัย พ.ศ. 2554 ของตำบลแห่งหนึ่งในจังหวัดนนทบุรี ผลการศึกษาพบว่า 1. ทุนทางสังคมในชุมชนมี 3 รูปแบบ แบบแรก ทุนสังคมที่เกิดจากการยึดโยง (bonding social capital) เครือข่ายครอบครัว เครือญาติ และความเป็นเพื่อนบ้าน แบบที่สอง ทุนทางสังคมที่เกิดจากการเชื่อมโยง (bridging social capital) ผ่านกิจกรรมอาสาสมัครที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลเป็นส่วนมาก ทุนทางสังคมประเภทนี้ไม่สามารถเชื่อมโยงประชาชนที่แตกต่างกันได้มากนัก แต่มีผลในการเสริมความเข้มแข็งของประชาชนในเครือข่ายเดียวกันมากกว่า แบบที่สาม ทุนทางสังคมที่เกิดขึ้นในสถานการณ์อุทกภัยปี 2554 ซึ่งประชาชนจำเป็นต้องสร้างเครือข่ายใหม่ๆ เพื่อความอยู่รอดของตนเอง เครือข่ายที่เกิดขึ้นและจบลงเมื่ออุทกภัยสิ้นสุด ทุนทางสังคมรูปแบบนี้จึงไม่อาจดำรงอยู่ได้อย่างต่อเนื่อง 2. ในภาวะอุทกภัย ทุนทางสังคมถูกนำมาใช้ในหลายรูปแบบ ทั้งในแง่บวกและลบ ในแง่บวก ทุนทางสังคมเป็นตาข่ายรองรับทางสังคมในภาวะยากลำบาก เป็นแหล่งข้อมูลข่าวสารและช่องทางในการเข้าถึงทรัพยากรที่หายาก ในแง่ลบ ทุนทางสังคมสร้างความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงทรัพยากร ซึ่งส่งผลต่อความไว้วางใจที่ถดถอยลง ในแง่นี้ ทุนทางสังคมสะท้อนถึงการดำรงอยู่ที่ต่อเนื่องของระบบอุปถัมภ์ และคลี่คลายให้เห็นถึงตรรกะของความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่หลบซ่อนอยู่