วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2539

งานวิจัยนี้ทดลองสกัดอะซาดิแรคตินจากเนื้อในเมล็ดสะเดา Azadirachta indica var. siamensisValeton ด้วยคาร์บอนไดออกไซด์ ในการทดลองได้ศึกษวิธีสกัดอะซาดิแรคตินโดยใช้คาร์บอนไดออกไซด์ในสภาพของไหลเหนือจุดวิกฤต ตัวแปรที่ศึกษาคือความดันและอุณหภูมิ และการสกัดโดยใช้คาร์บอนไดออกไซด์ผสมกับตำทำละลายร่วม ในกรณีนี้ตัวแปรที่ศึกษาเพิ่มคือ ชนิดของตัวทำละลายร่วมและอัตราส่วนของตัวทำละลายร่วม การสกัดอะซาดิแรคตินโดยใช้คาร์บอนไดออกไซด์ที่ความดัน 340 บาร์ อุณหภูมิ 35 องศาเซลเซียส ใช้เวลาในการสกัดทั้งหมด 7 ชั่วโมง สามารถสกัดอะซาดิแรคตินได้ร้อยละ 17 ของปริมาณที่สกัดได้แบบซอกส์เล็ตซึ่งสกัดได้ร้อยละ 0.1 ของเนื้อในเมล็ดสะเดา สำหรับการสกัดโดยใช้คาร์บอนไดออกไซด์ผสมกับตัวทำละลายร่วมนั้น การผสมกับเมทานอลจะให้ปริมาณอะซาดิแรคตินมากที่สุด เมื่อใช้อัตราส่วนเนื้อในเมล็ดสะเดาต่อเมทานอลต่อคาร์บอนไดออกไซด์ 1 ต่อ 4 ต่อ 11 โดยน้ำหนักในถังกวน ความดัน 80 บาร์ อุณหภูมิ 30 องศาเซลเซียส ทำการสกัด 2 ชั่วโมงได้อะซาดิแรคตินร้อยละ 83 ของปริมาณที่สกัดได้แบบซอกส์เล็ต สรุปได้ว่าการสกัดอะซาดิแรคตินออกจากเนื้อในเมล็ดสะเดาโดยใช้คาร์บอนไดออกไซด์ผสมกับเมทานอล เป็นวิธีการสกัดที่ให้ปริมาณอะซาดิแรคตินสูงกว่าการสกัดโดยใช้ตัวทำละลายชนิดเดียว อะซาดิแรคตินที่สกัดได้อยู่ในรูปสารละลายเมทานอลและดูดซับไว้ในถ่านกัมมันต์ จากนั้นจึงศึกษาการชะละลายอะซาดิแรคตินออกจากถ่านกัมมันต์ด้วยคาร์บอนไดออกไซด์ในสภาพของไหลเหนือจุดวิกฤต ที่ความดัน 340 บาร์ อุณหภูมิ 35 องศาเซลเซียส เวลาในการชะละลาย 7 ชั่วโมง ใช้คาร์บอนไดออกไซด์ทั้งหมด 79 กิโลกรัม ชะละลายอะซาดิแรคตินออกจากถ่านกัมมันต์ 1 กิโลกรัม บรรจุในคอลัมน์ด้วยความเร็วปริภูมิ 3.0 ต่อชั่วโมง สามารถชะละลายอะซาดิแรคตินที่ดูดซับไว้ออกมาได้ร้อยละ 51 ความสัมพันธ์เบื้องต้นของปริมาณอะซาดิแรคตินที่ชะละลายออกจากถ่านกัมมันต์แสดงได้ดังนี้ In S-S0 = 0.1exp(-t/2T) โดยที่ S คือ ปริมาณอะซาดิแรคตินที่เวลาใดๆ (ไมโครกรัม) S0 คือ ปริมาณอะซาดิแรคตินเริ่มต้น (ไมโครกรัม) t คือ เวลาในการชะละลาย (ชั่วโมง) T คือ อุณหภูมิ (องศาเคลวิน)