เขตเทศบาลเมืองแม่ฮ่องสอนนั้นเป็นสิ่งที่ทรงคุณค่าอย่างหลากหลาย สะท้อนให้เห็นถึงเอกลักษณ์วัฒนธรรมของชาวไทใหญ่ ภาคประชาสังคมต่างมีความเห็นว่าควรมีการพัฒนาสู่การเป็นเมืองพิพิธภัณฑ์มีชีวิต แต่ทว่าปัจจุบันเขตเทศบาลเมืองยังไม่มียุทธศาสตร์ที่เน้นการพัฒนาเพื่อมุ่งสุ่การเป็นเมืองพิพิธภัณฑ์มีชีวิตอย่างเหมาะสม การดำเนินงานตามโครงการต่างๆ ยังมีศักยภาพไม่เพียงพอต่อการที่จะพัฒนาเมืองให้เป็นเมืองพิพิธภัณฑ์มีชีวิตได้ ส่งผลให้ประชาชนยังขาดรายได้อาชีพและขาดคุรภาพชีวิตที่เหมาะสม จึงมีความจำเป็นต้องมีการวิจัยเพื่อกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาสุ่การเป็นเมืองพิพิธภํณฑ์มีชีวิตแม่ฮ่องสอน อย่างเหมาะสม การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสม โดยเก็บข้อมูลจากแหล่งทุติยภูมิและปฐมภูมิ ข้อมูลทุติยภูมิใช้ข้อมูลการจากทบทวนวิเคราะห์เอกสาร รายงานวิจัยและข้อมูลจาก internet ส่วนข้อมูลปฐมภูมินั้นที่เป็นข้อมูลเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ภูมิปัญยาท้องถิ่น หัวหน้าส่วนราชการ นักการเมืองระดับท้องถิ่น ผู้นำชุมชน เจ้าอาวาสวัด ผู้แทนนักศึกษา ผู้ประกอบการธุรกิจการท่องเที่ยว ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณเก็บข้อมูลจากผู้แทนครัวเรือนที่อายุ 18 ปีขึ้นไป จำนวน 383 ตัวอย่าง เครื่องมือวิจัยมีหลายประเภทคือ การทบทวนเอกสาร การสัมภาษณ์ระดับลึก การประชุมอยา่งไม่เป็นทางการ การประชุมแบบเป็นทางการ การสังเกตแบบมีส่วนร่วม แบบสัมภาษณ์ และการจัดเวลทีเสวนาระดับชุมชน การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุรภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหาส่วนการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้ความถี่ และร้อยละ ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบเมืองพิพิธภัณฑ์แม่ฮ่องสอน มีองค์ประกอบ คือ การเป็นเมืองที่มีเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมประเพณีไทใหญ่ มีระบบข้อมูลที่ถูกต้องเข้าถึงง่ายเกี่ยวกับวัฒนธรรมประเพณีวิถีชีวิตสภาวะแวดล้อมทางเศรษฐกิจสังคมและประชากร ชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาอาคารบ้านเรือนเป็นแบบสถาปัตยกรรมไทใหญ่ สภาพแวดล้อมมีความสะอาดสวยงาม ประชานชาวเมืองมีคุณภาพชีวิตที่ดี และมีกลไกการบริหารจัดการเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาสุ่แม่ฮ่องสอนเมืองพิพะภํณฑ์มีชีวิต ส่วนวิสัยทัศน์ได้มีการกำหนดที่จะมุ่งพัฒนาให้เป็นเมืองพิพิธภัณฑ์มีชีวิตที่มีการอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีไทใหญ่ โดยประชาชนมีรายได้อาชีพที่เหมาะสมและคุณภาพชีวิต ภายในปี 2559 มียุทธศาสตร์รองรับ 13 ประเด็น ประกอบด้วย ยุทธศาสตร์ส่งเสริมวัฒนธรรมประเพณีไทใหญ่ ยุทธศาสตร์ระดับรายได้อาชีพ ยุทธศาสตร์พัฒนาคุณภาพศึกษาทั้งในและนอกระบบการศึกษา ยุทธศาสตร์ส่งเสริมการออกกำลังกาย ยุทธศาสตร์พัฒนาสุขภาพ ยุทธศาสตร์สร้างความมั่นคงปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ยุทธศาสตร์พัฒนาตลาดสดไทใหญ่ ยุทธศาสตร์พัฒนาระบบสาธารณูปโภคภูมิทัศน์และโครงสร้างพื้นฐาน ยุทธศาสตร์ส่งเสริมการใช้จักรยาน ยุทธศาสตร์แก้ไขปัญหาขยะพลาสติกและอื่นๆ ยุทธศาสตร์แก้ไขปัญหาน้ำเสียจากครัวเรือนและการฟื้นสภาพลำน้ำ ยุทธศาสตร์อนุรักษ์และพัฒนาวัด และยุทธศาสตร์พัฒนาศักยภาพชุมชนและการบริหารจัดการ