การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณา (descriptive research) โดยรวบรวมเอกสารที่ใช้ในการดำเนินการการฝึกงาน, รายงานการฝึกงานของนักศึกษาฯ, และรายงานการประชุมต่างๆของคณะเภสัชศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการฝึกงาน และเชิงสำรวจ (exploratory research) โดยใช้แบบสอบถามและการสัมภาษณ์ โดยมีวัตถุประสงค์ศึกษาความแตกต่างของการฝึกงาน 2 รายวิชา คือการฝึกงานทั่วไป และการฝึกงานเชิงวิชาชีพ ของนักศึกษาเภสัชศาสตร์ ที่เลือกเฉพาะทางเทคโนโลยีเภสัชกรรม ศึกษาผลของการฝึกงานทั้งข้อดีและข้อเสีย ทัศนคติของผู้ที่เกี่ยวข้องกับการฝึกงาน และหาแนวทางการฝึกปฏิบัติงานรูปแบบอื่นๆที่เหมาะสมเพื่อพิจารณาดำเนินการต่อไป

ในรายงานการฝึกงานเฉพาะสาขาเทคโนโลยีเภสัชกรรม ปีการศึกษา 2550 ของนักศึกษาส่วนใหญ่จะเป็นการฝึกงานเชิงวิชาชีพในแผนกเดียว ซึ่งมีข้อดีทำให้เกิดตวามชัดเจนในการฝึกงาน และการฝึกงานนั้นสามารถนำไปใช้ได้เลยเมื่อทำงานจริง อย่างไรก็ตามเนื่องจากความหลากหลายของเครื่องจักรที่ใช้ในแต่ละโรงงาน ยังทำให้ต้องปรับเปลี่ยนในการทำงานในอนาคตได้ เช่นเดียวกับการปรับเปลี่ยนจากห้องปฏิบัติการเมื่อไปฝึกงาน อย่างไรก็ตามการดำเนินการฝึกงานของภาควิชาฯ มีประเด็นจำนวนนักศึกษาจากสถาบันต่างๆที่ฝึกในช่วงเวลาเดียวกัน ทำให้เกิดเนื้อหาการฝึกงานน้อย ไม่ได้ตามคาดหมายของการฝึกงานเฉพาะวิชาชีพ ข้อมูลจากรายงานการประชุมคณะกรรมการการฝึกงาน คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัย สงขลานครินทร์ ประจำปีการศึกษา 2550 มีทั้งสิ้น 4 ครั้ง อภิปรายถึงการฝึกงาน การวางตัวของนักศึกษาในระหว่างการฝึกงาน มากกว่าเนื้อหาการฝึกงานซึ่งจะเน้นการฝึกงานเชิงคลินิก

ในการสัมภาษณ์ความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่างแหล่งฝึกจำนวน 10 ท่าน พบว่ากลุ่มตัวอย่างมีความเห็นว่าในยุคเทคโนโลยีปัจจุบันไม่จำเป็นต้องมีการฝึกงานแล้ว และพบว่าการฝึกงานเชิงวิชาชีพที่ดำเนินการอยู่น่าจะช่วยให้นักศึกษาสนใจเอาใจใส่ในการเรียนรู้เฉพาะวิชาชีพของนักศึกษามากกว่าการฝึกงานทั่วไป อย่างไรก็ตามถ้าดำเนินการการฝึกงานโดยมี 2 ระบบ นักศึกษาอาจจะไม่สนใจเอาใจใส่การฝึกงานทั้งสองระบบ ดังนั้นการฝึกงานควรมีระบบเดียวตามความสนใจของนักศึกษาผู้เลือกเรียน โดยนักศึกษาควรหาแหล่งฝึกเองได้ ทั้งนี้แหล่งฝึกอาจเป็นธุรกิจที่นักศึกษาสมัครเข้าทำงานเลย โดยแหล่งฝึกต้องมีสมบัติตามที่คณะกำหนด และระยะเวลาการฝึกงานขึ้นกับแหล่งฝึก โดยมีกำหนดส่งผลทันภายในระยะเวลาการแจ้งจบของนักศึกษา จะทำให้บรรยากาศของการฝึกงานมีลักษณะของการทำงานจริง กลุ่มตัวอย่างแหล่งฝึกเห็นด้วยกับการจัดการให้การฝึกงานเป็นส่วนหนึ่งของการทดลองงานของบริษัทที่รับฝึกงานได้เลย แต่นักศึกษาต้องผ่านการทดสอบสัมภาษณ์เช่นเดียวกับการสมัครงาน ก่อนเข้าฝึกงานในแหล่งฝึกนั้นๆ และเป็นข้อมูลที่แหล่งฝึกสามารถใช้เป็นประโยชน์ในการจ้างงานต่อไป การฝึกงานที่เสมือนจริงอาจมีเรื่องการวิจัยพัฒนาร่วมด้วย ซึ่งนำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งของโครงงานวิจัยของนักศึกษา ทั้งนี้การทำงานวิจัยที่มีศักยภาพเชิงพาณิชย์ของนักศึกษาเองนั้น นักศึกษาสามารถนำไปใช้ในการลงทุนในอนาคตได้ด้วย หรือเป็นส่วนหนึ่งของแหล่งฝึกที่จะใช้ในการลงทุนต่อไปในอนาคต สำหรับการติดต่อในการดำเนินการฝึกงานนักศึกษาสาขาเทคโนโลยีเภสัชกรรมในปัจจุบันดำเนินการดีอยู่แล้ว โดยติดต่อในช่วงเวลาที่เหมาะสม และหากคณะให้การสนับสนุนงบประมาณส่วนหนึ่งแก่แหล่งฝึกในการดำเนินการจัดการ เช่น การทดสอบสมบัติของนักศึกษา ก็จะเป็นการร่วมมือทั้งสองฝ่าย

การวิจัยเชิงสำรวจ โดยใช้แบบสอบถามกลุ่มตัวอย่าง 4 กลุ่ม คือกลุ่มอาจารย์จากคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับสาขาวิชาเทคโนโลยีเภสัชกรรม กลุ่มนักศึกษาคณะเภสัชศาสตร์ที่เข้าร่วมโครงการฝึกปฏิบัติงานภาควิชาเทคโนโลยีเภสัชกรรม คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลา นครินทร์ ประจำปีการศึกษา 2549-50 กลุ่มอาจารย์แหล่งฝึกที่ภาควิชาเทคโนโลยีเภสัชกรรม คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลา นครินทร์ ได้ส่งนักศึกษาไปฝึกปฏิบัติงาน และกลุ่มเจ้าหน้าที่คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยต่างๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดำเนินการฝึกงาน พบว่ามีความคิดเห็นที่ใกล้เคียงกัน โดยสรุปคือ นักศึกษาฝึกงานทั้งสองระบบมีความสนใจเอาใจใส่ในการฝึกงานเท่าเทียมกัน ไม่แตกต่างกัน จึงมีผลต่อนักศึกษาเท่าเทียมกัน สำหรับแนวทางการฝึกงานของนักศึกษาสาขาเทคโนโลยีเภสัชกรรมที่ดำเนินการอยู่แล้วมีความสมบูรณ์ดี และแต่ควรปรับปรุงให้ชัดเจนขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องมีการฝึกงานแล้วในยุคเทคโนโลยีปัจจุบัน ปัญหาของการดำเนินการฝึกงานที่กลุ่มตัวอย่างเจ้าหน้าที่ผู้ประสานงานเพื่อจัดการการฝึกงานคณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยต่างๆพบมากที่สุดคือ ปัญหาจำนวนแหล่งฝึกที่ไม่เพียงพอ ทำให้จำนวนนักศึกษาที่ฝึกงานในแหล่งฝึกแต่ละแห่งมีจำนวนมากเกินไป รวมทั้งกังวลเรื่องแนวทางการดำเนินการฝึกงานให้เป็นไปในทิศทางมาตรฐานเดียวกัน ส่วนปัญหาอื่น ได้แก่ ช่วงเวลาที่แหล่งฝึกต้องการ ตรงกับโปรแกรมที่จัดให้ การติดต่อประสานงานกับแหล่งฝึก รวมทั้งระยะเวลาที่ให้ฝึกงานไม่เพียงพอ ทำให้ไม่ครบตามจำนวนชั่วโมงฝึกงานที่ต้องการ คิดว่าไม่เป็นปัญหา สามารถจัดการแก้ไขปัญหาได้ แนวทางการปรับปรุงวิธีการฝึกงานสาขาเทคโนโลยีเภสัชกรรม ควรเป็นการฝึกงานระบบเดียวตามความสนใจของนักศึกษาผู้เลือกเรียน แหล่งฝึกอาจเป็นธุรกิจที่นักศึกษาสมัครเข้าทำงานเลย โดยมีสมบัติตามที่คณะกำหนด ระยะเวลาการฝึกงานขึ้นกับแหล่งฝึก โดยมีกำหนดส่งผลทันภายในระยะเวลาการแจ้งจบของนักศึกษา ควรจัดการให้การฝึกงานเป็นส่วนหนึ่งของการทดลองงานของบริษัทที่รับฝึกงานได้ โดยนักศึกษาต้องผ่านการทดสอบสัมภาษณ์เช่นเดียวกับการสมัครงาน ก่อนเข้าฝึกงานในแหล่งฝึก และเป็นข้อมูลที่แหล่งฝึกสามารถใช้เป็นประโยชน์ในการจ้างงานต่อไป วิธีการฝึกงานควรมีลักษณะและบรรยากาศของการทำงานจริง และการฝึกงานอาจเป็นการทำงานวิจัยที่มีศักยภาพเชิงพาณิชย์ที่สามารถนำไปใช้ในการลงทุนในอนาคตได้