วิทยานิพนธ์ (วท.ม.) --จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555

ที่มา ภาวะพร่องฮอร์โมนของต่อมใต้สมองที่เกิดหลังการได้รังสีรักษาเป็นภาวะแทรกซ้อนที่ทำให้เกิดการเจ็บป่วยและเพิ่มอัตราการเสียชีวิต วัตถุประสงค์ในการศึกษา เพื่อศึกษาถึงความชุกและปัจจัยเสี่ยงของการเกิดภาวะพร่องฮอร์โมนของต่อมใต้สมองในผู้ป่วยมะเร็งหลังโพรงจมูกที่ได้รับรังสีรักษา วิธีการศึกษา วัดระดับฮอร์โมน ACTH, cortisol, FT4, TSH, IGF-I, prolactin, estrogen, testosterone, FSH, และ LH ในผู้ป่วยทุกรายที่เข้าร่วมการศึกษาและวิเคราะห์ความสัมพันธ์กับปัจจัยต่างๆ ผลการศึกษา ผู้ป่วยมะเร็งหลังโพรงจมูกจำนวน 121 คน เป็นเพศชาย 82 คน เพศหญิง 39 คน อายุตั้งแต่ 27-80 ปี พบภาวะพร่องฮอร์โมนของต่อมพิทูอิทารี่ 24 คน (ร้อยละ 20) ชนิดของฮอร์โมนที่มีจำนวนผู้ป่วยผิดปกติเรียงลำดับจากมากไปน้อยคือ secondary hypogonadism มีจำนวน 21 คน (ร้อยละ17.4), secondary hypothyroidism มีจำนวน 5 คน (ร้อยละ 4.1), hyperprolactinemia มีจำนวน 5 คน (ร้อยละ 4.1), GH deficiency มีจำนวน 1 คน (ร้อยละ 0.8), secondary adrenal insufficiency มีจำนวน 1 คน (ร้อยละ 0.8 ) ผู้ป่วยจำนวน 10 คนขาดฮอร์โมนของต่อมใต้สมองมากกว่า 1 ชนิด มีผู้ป่วยจำนวน 62 คนที่มี abnormal TSH และมีผู้ป่วย 26 คนมี borderline adrenal function พบว่าค่ามัธยฐานของระยะเวลาการเกิดภาวะพร่องฮอร์โมนของต่อมใต้สมองคือ 48 เดือนหลังจากฉายรังสี นอกจากนี้พบว่าเพศหญิงมีความสัมพันธ์กับภาวะพร่องฮอร์โมนของต่อมใต้สมองอย่างมีนัยสำคัญ สรุปผลการศึกษา ความชุกของภาวะพร่องฮอร์โมนของต่อมใต้สมองในผู้ป่วยมะเร็งหลังโพรงจมูกที่ได้รังสีรักษาพบได้ร้อยละ 20 เพศหญิงมีความสัมพันธ์กับภาวะพร่องฮอร์โมนของต่อมใต้สมองอย่างมีนัยสำคัญ ผลการศึกษานี้ยืนยันถึงความสำคัญของการประเมินฮอร์โมนต่อมใต้สมองอย่างสม่ำเสมอเพื่อการวินิจฉัยและการรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น