วิทยานิพนธ์ (อ.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2539

การศึกษาครั้งนี้เป็นการรวบรวมและแยกประเภทคำไวยากรณ์ที่กลายมาจากคำนามเรียกอวัยวะและส่วนของพืชในภาษาไทยล้านนาตามที่ปรากฏในคัมภีร์ใบลานที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา กฏหมายและคำนาม พร้อมทั้งหาปัจจัยและกระบวนการที่ทำให้คำนามเรียกอวัยวะและส่วนของพืชกลายเป็นคำลักษณนาม คำเชื่อมอนุพากย์ คำสรรพนาม และคำบุพบท ผลการศึกษาคำนามเรียกอวัยวะและส่วนของพืช 28 คำกลายเป็นคำไวยากรณ์ 4 ประเภทคือ คำลักษณะนาม คำเชื่อมอนุพากย์ คำสรรพนาม และคำบุพบท คำนามเรียกอวัยวะกลายเป็นคำลักษณะนาม 10 คำ เป็นคำเชื่อมอนุพากย์ 3 คำ เป็นคำสรรพนาม 4 คำ และเป็นคำบุพบท 3 คำ และคำเรียกส่วนของพืชกลายเป็นคำลักษณนาม 17 คำ เป็นคำเชื่อมอนุพากย์ 2 คำ คำนามเรียกอวัยวะและส่วนของพืชกลายเป็นคำลักษณนามมากกว่าคำไวยากรณ์ประเภทอื่น ปัจจัยที่ทำให้คำนามเรียกอวัยวะและส่วนของพืชกลายเป็นคำไวยากรณ์ได้แก่ปัจจัยทางความหมายซึ่งได้แก่ ความหมายแสดงปริมาณซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้คำนามเรียกอวัยวะและส่วนของพืชกลายเป็นคำลักษณนาม ความหมายบ่งจำนวนเจาะจงซึ่งเป็นปัจจัยทำให้คำนามเรียกอวัยวะและส่วนของพืชกลายเป็นคำเชื่อมอนุพากย์ ความหมายบอกทั้งสิ่งซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้คำนามเรียกอวัยวะกลายเป็นคำสรรพนาม และความหมายบอกบริเวณซึ่งเป็นปัจจัยทำให้คำนามเรียกอวัยวะกลายเป็นคำบุพบท นอกจากนี้ปัจจัยทางวากยสัมพันธ์และปัจจัยอุปลักษณ์ก็มีส่วนช่วยให้คำนามเรียกอวัยวะและส่วนของพืชกลายเป็นคำไวยากรณ์ด้วย ส่วนกระบวนการที่ทำให้คำนามเรียกอวัยวะและส่วนของพืชกลายเป็นคำไวยากรณ์ได้แก่ กระบวนการสูญคุณสมบัติของหมวด กระบวนการทำให้มีความหมายทั่วไป กระบวนการเจาะจงเลือก และกระบวนการอุปลักษณ์ กระบวนการสูญคุณสมบัติของหมวดและกระบวนการทำให้มีความหมายทั่วไปเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในการกลายจากคำนามเรียกอวัยวะและส่วนของพืชเป็นคำลักษณนาม คำเชื่อมอนุพากย์ คำสรรพนามและคำบุพบท ส่วนกระบวนการเจาะจงเลือกเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในการกลายจากคำนามเรียกอวัยวะเป็นคำลักษณนาม กระบวนการอุปลักษณ์เป็นกระบวนการเริ่มต้นที่เกิดขึ้นในการกลายจากคำนามเรียกอวัยวะเป็นคำบุพบท