การวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษารูปแบบ และกระบวนการปรับตัวของความ สัมพันธ์ระหว่างหญิงชาย จากอดีตถึงปัจจุบัน กรณีศึกษาที่บ้านไร่ ตำบลท่าผา อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยทางมานุษยวิทยา เก็บข้อมูลภาคสนามในกิจกรรม 5 ด้านหลักคือ 1) ครอบครัว เครือญาติ และการแต่งงาน 2) เศรษฐกิจและการยังชีพ 3) ศาสนา ความเชื่อ ประเพณีและ พิธีกรรม 4) การศึกษา การเมืองและการปกครอง และ 5) ความสัมพันธ์เชิงสังคม ด้านอื่นๆ บรรยายข้อมูลแบบชาติพันธุ์วรรณา และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้แนวคิด 3 แนว คือ 1 วัตถุนิยมประวัติศาสตร์ 2 จิตสำนึกรวมหมู่ และ 3 ภาคปฏิบัติการ ของวาทกรรม ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนแห่งนี้มีโครงสร้างสังคมที่ผู้หญิงเป็นศูนย์กลาง มาตั้งแต่อดีตคือ ผู้หญิงและเครือญาติเพศหญิงแต่ละครอบครัวจะมีบทบาท ในกิจกรรมด้านต่างๆ อย่างมาก โดยเฉพาะกิจกรรมระดับครัวเรือน และการยังชีพ ทั้งนี้ยังมีความเชื่อพื้นบ้าน "ผีปู่ย่า" คอยเป็นแรงยึดเหนี่ยวความสัมพันธ์ ของสมาชิกเพศหญิงไว้ด้วยกัน จนกลายมาเป็นกฎเกณฑ์เกี่ยวกับความสัมพันธ์ ด้านต่างๆ ของหญิงชาย ที่ช่วยปกป้องให้สถานภาพของผู้หญิงไม่ด้อยกว่าผู้ชาย ที่มักได้รับอภิสิทธิ์ในกิจกรรมเชิงสังคมอื่นๆ ที่มากกว่าอีกด้วย ภายหลังจากที่ภาครัฐนำการพัฒนาระบบเศรษฐกิจทุนนิยม และการเกษตรพาณิชย์ เข้ามาตั้งแต่ราว พ.ศ. 2520 จนถึงปัจจุบันเพื่อทดแทนระบบการยังชีพดั้งเดิม จึงทำให้บ้านไร่ถูกผนวกเข้าสู่กระแสการเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย แต่ก็มิได้เป็น การเปลี่ยนแปลงไปทั้งหมด เพราะยังคงปรากฏอุดมณ์การยังชีพแบบเดิมที่ซ้อนทับ อยู่กับรูปแบบการใช้ชีวิตสมัยนิยมแบบปัจเจก และสถานการณ์ดังกล่าวก็ส่งผล กระทบต่อความสัมพันธ์ของหญิงชายด้วยเช่นกัน โดยเฉพาะสถานภาพของผู้หญิงที่ เริ่มเป็นรองผู้ชายอย่างเด่นชัดขึ้น อย่างไรก็ตาม ภายใต้ความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว แม้ว่าจะเริ่มมี ความแตกต่างทางชนชั้นและกิจกรรมเชิงสังคมมากขึ้น แต่การที่ชาวบ้านยังคงให้ ความสำคัญกับระบบครอบครัว และความเชื่อดั้งเดิมอยู่มาก จึงทำให้สถานภาพ ของผู้หญิงมิได้ตกต่ำ หรือแตกต่างจากอดีตจนสิ้นเชิง ดังนั้นในอนาคตเพื่อให้ ชุมชนยังดำรงอยู่ได้ สมาชิกทั้งหญิงชายจึงจำเป็นต้องปรับตัว สร้างจิตสำนึก และรื้อฟื้นอุดมการณ์ดั้งเดิมที่เหมาะสมกับสภาพของท้องถิ่นอยู่แล้ว ให้กลาย เป็นพลังชุมชนที่เข้มแข็งเพื่อต่อสู้กับวาทกรรมหลักจากภายนอกที่กำลังพยายาม ครอบงำชุมชนอยู่