งานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนารูปแบบการจัดฝึกอบรมสิ่งแวดล้อมศึกษาในเรื่อง การจัดการน้ำเสียชุมชน สำหรับคณะกรรมการชุมชน ในเขตเทศบาลนครขอนแก่น โดยมีขั้นตอน ของการศึกษาวิจัย 3 ขั้นตอน คือ (1) การเตรียมการสร้างรูปแบบการฝึกอบรม (2) การสร้าง และกำหนดรูปแบบการฝึกอบรม (3) การทดลองใช้และการประเมินรูปแบบการฝึกอบรม โดยรูปแบบ ของการจัดฝึกอบรมประกอบด้วย (1) หลักสูตรฝึกอบรม ได้แก่ วัตถุประสงค์ทั่วไป วัตถุประสงค์ เชิงพฤติกรรม ความคิดรวบยอด ขอบเขต เนื้อหา วิธีการดำเนินการฝึกอบรม แผนการฝึกอบรม และการประเมินผล (2) รูปแบบการของการจัดกิจกรรมฝึกอบรม ได้แก่ การศึกษาดูงาน การบรรยาย กิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ การสาธิต การทดลองปฏิบัติ การจัดนิทรรศการและ หุ่นจำลอง การใช้สื่อภาพยนตร์ วีดีทัศน์ สไลด์ แผ่นใส และการอภิปรายกลุ่ม หลังจากนั้น นำรูปแบบการฝึกอบรมที่ได้พัฒนาและสร้างขึ้นไปทดลองใช้กับคณะกรรมการชุมชนในเขตเทศบาล นครขอนแก่น จำนวน 44 คน เพื่อประเมินประสิทธิภาพของรูปแบบการจัดฝึกอบรม โดยทำการ วัดผลสัมฤทธิ์ของความรู้ ความเข้าใจ เปรียบเทียบก่อนและหลังการฝึกอบรม ผลการวิจัยปรากฏว่า หลังจากเสร็จสิ้นการเข้ารับการฝึกอบรมแล้วคณะกรรมการชุมชน มีความรู้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และการประเมินความพึงพอใจและ ความเหมาะสม พบว่า การกำหนดโครงสร้างหลักสูตร เนื้อหา วิธีการฝึกอบรม เทคนิค วิทยากรและ องค์ประกอบโดยรวมมีความเหมาะสม ข้อเสนอแนะ ควรนำรูปแบบการฝึกอบรมไปทดลองใช้กับ คณะกรรมการชุมชนในพื้นที่อื่น ๆ หรือพื้นที่ประสบปัญหาเกี่ยวกับมลพิษทางน้ำ