ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

ประติมากรรมรูปนาคประดับลิมในเขตอีสานเหนือ

หน่วยงาน ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : ประติมากรรมรูปนาคประดับลิมในเขตอีสานเหนือ
นักวิจัย : จำนงค์ กิติสกล
คำค้น : -
หน่วยงาน : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2533
อ้างอิง : http://www.thaithesis.org/detail.php?id=1192533000003
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การศึกษามีจุดประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบทางศิลปะของประติมากรรมรูปนาคที่ปรากฎตำแหน่งต่างๆ ของลิม และเพื่อศึกษาแนวคิด คติความเชื่อของการใช้ประติมากรรมรูปนาคประดับลิม โดยใช้การวิจัยแบบพรรณนาเพื่อเล่าเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับรูปแบบ วิธีการสร้างการประดับ และความเชื่อเรื่องนาค โดยวิธีวิเคราะห์ในส่วนที่อธิบายความแตกต่างของประติมากรรมรูปนาคที่ปรากฎตามตำแหน่งต่างๆ ผลของการศึกษาทำให้ทราบได้ว่า ประติมากรรมรูปนาคที่ใช้ประดับลิมในเขตอีสานเหนือเฉพาะลิมทั้ง 12 แห่ง ที่นำมาศึกษานั้น พบว่า วัสดุที่นำมาใช้ในการสร้างสรรค์รูปนาคมีทั้งรูปนาคที่แกะสลักจากไม้และรูปปั้น แต่ทั้งนี้ส่วนใหญ่เป็นรูปนาคที่แกะสลักจากไม้ ส่วนตำแหน่งที่มีการประดับตกแต่งด้วยรูปนาคนั้นมีประดับอยู่ในตำแหน่งที่สำคัญของลิมแยกเป็น 3 ส่วนคือ ส่วนของเครื่องบนหรือหลังคา ส่วนของผนังอาคารลิม และส่วนของราวบันได ส่วนการวิเคราะห์ถึงความสัมพันธ์ด้านคติและรูปแบบทางศิลปกรรมของนาคที่ใช้ประดับลิมแบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม คือ คติและรูปแบบของนาคภูมิจักรวาล คติและรูปแบบของนาคทวารบาล และคติและรูปของบันไดนาค ทั้งนี้ลักษณะรูปแบบทางศิลปกรรมของรูปนาคที่พบในแต่ละแห่งมีความแตกต่างกันในรายละเอียด ซึ่งเป็นผลมาจากความแตกต่างในเชิงสร้างสรรค์ของฝีมือช่าง ส่วนความหมายทางด้านคติความเชื่อ นาคในความเชื่อของชาวพื้นถิ่นที่อยู่ในเขตของลิมตั้งอยู่นั้นยอมรับว่านาคเป็นสัญลักษณะของน้ำ ความอุดมสมบูรณ์และนาคมีความเกี่ยวข้องกับพุทธศาสนา อนึ่ง ผลของการเปรียบเทียบจากลักษณะทางศิลปกรรมกับคติความเชื่อนั้นพบว่า มีการใช้คติเรื่องนาคทั้งจากคัมภีร์ในพุทธศาสนา และคัมภีร์ในศาสนาพรหมณ์ปะปนกัน ทั้งๆ ที่ลิมเป็นอาคารสำคัญในพุทธศาสนา ส่วนทางด้านรูปแบบทางศิลปกรรมนั้น รูปนาคที่ช่างได้สร้างประดับส่วนต่างๆ ของอาคารลิมล้วนแต่มีแนวคิดมาจากรูปลักษณะของงูทั้งสิ้น แต่ได้มีการออกแบบสร้างสรรค์ตกแต่งลวดลายเพิ่มขึ้นตามจินตนาการ กับทั้งยังมีการออกแบบโดย ลด สกัด ตัด ทอน จนทำให้รูปนาคนั้นกลายเป็นสัญลักษณ์ แต่โครงสร้างหลักยังคงเป็นรูปงูหรือนาคอยู่เช่นเดิม

บรรณานุกรม :
จำนงค์ กิติสกล . (2533). ประติมากรรมรูปนาคประดับลิมในเขตอีสานเหนือ.
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
จำนงค์ กิติสกล . 2533. "ประติมากรรมรูปนาคประดับลิมในเขตอีสานเหนือ".
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
จำนงค์ กิติสกล . "ประติมากรรมรูปนาคประดับลิมในเขตอีสานเหนือ."
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย, 2533. Print.
จำนงค์ กิติสกล . ประติมากรรมรูปนาคประดับลิมในเขตอีสานเหนือ. กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย; 2533.