การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนา ณ จุดเวลาหนึ่ง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงการมารับการรักษาของผู้ป่วยเบาหวานที่มารับบริการในโรงพยาบาลชุมชนจังหวัดกาญจนบุรี โดยวิธีการสัมภาษณ์ตามแบบสอบถามที่สร้างขึ้นโดยผู้วิจัย สุ่มตัวอย่างแบบง่ายได้จำนวนตัวอย่าง 518 ราย จากโรงพยาบาลชุมชน 4 แห่ง และจากการแจงนับข้อมูลจากทะเบียนผู้ป่วยเบาหวาน เก็บข้อมูลระหว่างเดือนตุลาคม 2541 -มกราคม 2542 ข้อมูลที่ได้นำมาวิเคราะห์หาร้อยละ, ค่าเฉลี่ย, ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานวิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้ Chi-square test, Pearson Correlation Coefficientและเปรียบเทียบความแตกต่างโดย Unpaired t-test ผลการศึกษาพบว่า มีผู้ป่วยเบาหวานมารับการรักษาสม่ำเสมอร้อยละ 69.9 เหตุผลของการขาดการรักษาคือ ติดธุระและลืมวันนัด ร้อยละ 45.9 และ 13.6 ตามลำดับโดยขาดการรักษาเฉลี่ย 2 ครั้งต่อปี ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงร้อยละ 73.4 มีอายุเฉลี่ย 57.83 ปี ระดับการศึกษาชั้นประถมร้อยละ 72.6 และไม่ได้ทำงาน มีรายได้เฉลี่ยต่อเดือน 5,011.9 บาท เขตที่อยู่อาศัยห่างจากโรงพยาบาล ระยะทางเฉลี่ย12.6 กม. และอาศัยอยู่กับครอบครัว มีระยะเวลาการป่วยเป็นโรคและรับการรักษาด้วยแผนปัจจุบัน เฉลี่ย 5.54 ปี การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดส่วนใหญ่อยู่ในเกณฑ์ไม่ดีร้อยละ 53.6 มีการเปลี่ยนขนาดยาร้อยละ 84.9 อย่างน้อย 1 ครั้งต่อปี มีสิทธิด้านการรักษาพยาบาล ร้อยละ 90 การนัดมารักษาทุก 4 สัปดาห์เป็นส่วนใหญ่ร้อยละ78.8 ผู้ป่วยได้รับบริการสุขศึกษารายกลุ่มร้อยละ 55.3 เมื่อขาดการรักษาไม่มีการติดตามร้อยละ 43.6 ไม่ได้รับการส่งต่อเพื่อดูแลต่อเนื่องร้อยละ 86.2 สัมพันธภาพที่ดีจากเจ้าหน้าที่ ร้อยละ 90.9 และมีคะแนนความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน ความเชื่อด้านสุขภาพการดูแลตนเองและความพึงพอใจต่อการบริการอยู่ระดับปานกลาง ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการมารับการรักษาสม่ำเสมออย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ได้แก่อาชีพ, รายได้, ระยะทางเขตที่อยู่อาศัย, การมีผู้ดูแล, ระยะเวลาการเป็นโรค,ระยะเวลารักษาแผนปัจจุบัน, จำนวนชนิดยา, การได้รับบริการสุขศึกษา และความพึงพอใจการบริการ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า ควรจัดระบบบริการในคลินิกเบาหวานให้ครอบคลุมทุกด้านและเหมาะสมกับผู้ป่วยในชุมชนเพื่อให้เกิดการติดตามได้อย่างต่อเนื่อง