วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

การวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะทั่วไป ปัญหา ปัจจัย และแนวทางในการพัฒนาบุคลิกภาพการสื่อสารเชิงวัจนะและอวัจนะของเด็กไทยอายุ 16 – 18 ปีโดยเก็บข้อมูลจากเด็กที่กำลังศึกษาในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (มัธยมศึกษาปีที่ 4 – 6) จำนวน 52 คน ที่เข้าร่วมโครงการพัฒนาบุคลิกภาพ ในช่วงระยะเวลา 10 สัปดาห์ โดยพิจารณาจากการประเมินบุคลิกภาพ การสื่อสารเชิงวัจนะและอวัจนะ 8 ด้าน ได้แก่ บุคลิกภาพทั่วไป การพูด การแสดงออก ความสามารถด้าน การคิด การควบคุมอารมณ์ การแสดงออกด้านคุณธรรมและจริยธรรม การเอาชนะปัญหาอุปสรรคต่างๆและการสร้างความเชื่อมั่นในตนเอง ผลการวิจัยพบว่า 1. กลุ่มตัวอย่างมีลักษณะทั่วไปของบุคลิกภาพการสื่อสารเชิงวัจนะและอวัจนะ อยู่ในเกณฑ์ดี ทั้งในด้านการแต่งกาย การแสดงออกทางความคิด มีมารยาทในการปฏิบัติต่อผู้อื่น และมีความพยายามในการเอาชนะอุปสรรค อย่างไรก็ตาม กลุ่มตัวอย่างยังมีการแสดงออกที่ไม่เป็นธรรมชาติ พูดเสียงเบา มีอารมณ์แปรปรวนค่อนข้างมาก เขินอาย ยังขาดวินัยในเรื่องของเวลา และยังไม่ค่อยมีความเชื่อมั่นในตนเอง 2. ปัญหาที่พบมากที่สุด ได้แก่ปัญหาบุคลิกภาพด้านการพูด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การออกเสียงภาษาไทยไม่ถูกต้อง 3. ปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ เพศ อายุ และระดับชั้น มีผลต่อลักษณะบุคลิกภาพการสื่อสารเชิงวัจนะและอวัจนะของเด็ก กล่าวคือ กลุ่มตัวอย่างเพศชายมีการแสดงออกและความเชื่อมั่นในตนเองน้อยกว่า เพศหญิง กลุ่มตัวอย่างที่มีอายุ 18 ปีและที่ศึกษาในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 มีการพูดและการแสดงออกที่แสดงถึงความรับผิดชอบมากกว่ากลุ่มตัวอย่างในช่วงอายุอื่นๆและในระดับชั้นอื่นๆ 4. แนวทางในการพัฒนาบุคลิกภาพการสื่อสารเชิงวัจนะและอวัจนะของเด็กไทยอายุ 16 – 18 ปี คือ การจัดกิจกรรมให้เด็กได้ฝึกพูดและแสดงออก ทั้งแบบรายบุคคลและแบบกลุ่ม การกระตุ้นด้วยแรงเสริมทางบวกให้เด็กพัฒนาด้วยตนเอง การสื่อสารสองทางระหว่างครูฝึกกับเด็ก และที่สำคัญครูฝึกต้องมีบุคลิกภาพที่เป็นแบบอย่างที่ดี